Uyarma cezası

Uyarma cezası, memura görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesidir (657 sayılı DMK m. 125/A). Disiplin cezalarının en hafifidir ve aylıkta kesinti yapmaz. Kanun uyarmayı gerektiren fiilleri sayar: emir ve görevlerde kayıtsızlık ya da düzensizlik, özürsüz geç gelmek veya erken ayrılmak, tasarruf tedbirlerine uymamak, usulsüz müracaat veya şikâyet, memur vakarına yakışmayan tutum, iş sahiplerine ilgisiz kalmak, kılık kıyafet kurallarına aykırılık ve iş birliği ilkesine aykırı davranış bunlardandır. Cezaya otomatik bağlanan kayıplar da yargı denetimine açıktır; Danıştay, salt disiplin cezası alındığı için teşvik ikramiyesi ödenmemesini öngören bir iç düzenlemeyi hukuka aykırı buldu.

Ayrıntılı rehber: memura disiplin cezası verildiğinde yapılacaklar

Bilmeniz gerekenler

• Uyarmayı disiplin amiri verir (DMK m. 126/1). Savunmanız alınmadan ceza verilemez, savunma süresi 7 günden az olamaz (DMK m. 130). Fiilin öğrenilmesinden itibaren 1 ay içinde soruşturmaya başlanmazsa ya da fiilden itibaren 2 yıl içinde ceza verilmezse ceza verme yetkisi düşer (DMK m. 127). Ayrıntı için disiplin cezasında zamanaşımı.
• Tebliğden itibaren 7 gün içinde disiplin kuruluna itiraz edebilirsiniz; süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir. Kurul 30 gün içinde karar verir; itiraz kabul edilirse cezayı disiplin amiri hafifletir veya kaldırır (DMK m. 135). Örnek metin: disiplin kuruluna itiraz dilekçesi.
• Cezaya karşı idari yargı yolu açıktır (DMK m. 135); dava süresi 60 gündür (İYUK m. 7/1). Danıştay’a göre itiraz zorunlu değildir; itiraz ettiyseniz süre itirazın reddinin tebliğinden işler. Dilekçe için disiplin cezasının iptali dava dilekçesi.
• Uyarma hafif olsa da birikir. Aynı fiil silinme süresi içinde tekrarlanırsa bir derece ağır ceza, yani kınama verilir; ayrı fiillerle verilen aynı derecedeki cezaların üçüncüsünde de bir derece ağır ceza uygulanır (DMK m. 125). Aday memur birden fazla uyarma ve/veya kınama alırsa ilişiği kesilir ve sağlık nedenleri hariç 3 yıl memurluğa alınmaz (DMK m. 56/1).
• Uyarma kendiliğinden silinmez. Uygulanmasından 5 yıl sonra atamaya yetkili amire başvurabilirsiniz; bu süredeki davranışlarınız isteği haklı kılarsa ceza özlük dosyasından silinir (DMK m. 133). Ayrıntı: disiplin cezası sicilden silinir mi.
• Emniyet, jandarma ve sahil güvenlik personeli 7068 sayılı Kanuna tabidir; amir cezasına itiraz süresi orada 10 gündür (7068 m. 30). Ayrıntı için polis disiplin cezasına itiraz.

Sık karıştırılan

Uyarma en çok kınama ile karıştırılır. Uyarma daha dikkatli olmanız gerektiğinin, kınama ise kusurlu olduğunuzun bildirilmesidir (DMK m. 125/A, B). Kanun aynı tür davranışı ağırlığına göre ayırır: emir ve görevlerde kayıtsızlık uyarma, kusurlu davranmak kınama, kasıtlı olarak yapmamak aylıktan kesme gerektirir. Uyarma, amirin sözlü ikazıyla da aynı şey değildir; disiplin cezası olması için yazılı olması ve soruşturma usulüne uyulması gerekir.

Danıştay Kararı

Danıştay 12. Daire, 31.03.2022 tarihli, 2018/8390 E., 2022/1564 K.

Hazine Müsteşarlığında kadro karşılığı sözleşmeli personel olarak çalışan davacıya uyarma cezası verilmiş, disiplin kuruluna yaptığı itiraz reddedilmişti. İdare, disiplin cezası alan personele cezadan sonraki ilk teşvik ikramiyesinin ödenmeyeceğini söyleyen iç düzenlemesine dayanarak ikramiyeyi ödemedi. Danıştay 12. Daire, teşvik ikramiyesinin düzenli bir ücret değil, başarı karşılığı ödenen bir meblağ olduğunu belirtti. Cezaya konu eylemin niteliğine ve performansa etkisine bakılmadan, salt disiplin cezası alındığı için ödeme yapılmamasını öngören düzenlemeyi ve buna dayanan işlemi iptal etti. Parasal hak yönünden idarenin yeniden değerlendirme yapması gerektiğini söyledi. Uyarma maaşınızı kesmez, ama ona otomatik bağlanan ek kayıplar ayrıca dava konusu yapılabilir.

… 4059 sayılı Kanun’un işlem tarihinde yürürlükte bulunan 7. maddesinin (e) bendi uyarınca ödenen teşvik ikramiyesinin, maaş ve sözleşme ücreti gibi olağan ve mutlak bir şekilde düzenli olarak yapılan bir ödeme olmadığı, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine nazaran başarılı olanlara, etkin ve verimli çalışmaları karşılığında ödenen bir meblağ olduğu hususu göz önüne alındığında, disiplin cezası alanlara disiplin cezasına dayanak alınan eylemin niteliği ve ağırlığı, bu eylemin etkin ve verimli çalışma ölçütünü ortadan kaldırıcı nitelikte olup olmadığı, ilgilinin doğrudan performansına ilişkin bir olumsuzluğu içerip içermediği hususları değerlendirilmeksizin, salt disiplin cezası almış olması nedeniyle teşvik ikramiyesi ödenmemesi yolunda hüküm içeren Hazine Müsteşarlığında Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Usul ve Esasların 4. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. …

↑ Metne dön