Tam yargı ön başvurusu

Tam yargı ön başvurusu, idarenin bir eyleminden zarar gören kişinin, dava açmadan önce ilgili idareye başvurarak zararının ödenmesini istemesidir. Kanun bunu dava açmanın ön şartı yapar: eylemi yazılı bildirimle ya da başka yoldan öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde başvurmanız gerekir (İYUK m. 13/1). İstek kısmen veya tamamen reddedilirse ret işleminin tebliğinden, 30 gün içinde cevap verilmezse bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açılır. Danıştay, bir yıllık sürenin eylemin idareyle bağlantısının öğrenildiği tarihten başladığını kabul ediyor.

Ayrıntılı rehber: Tam yargı ön başvuru dilekçesi örneği (İYUK 13)

Bilmeniz gerekenler

• Başvuru yalnız idari eylemden doğan zararlarda zorunludur: kanalın açık bırakılması, trafik ışığının bozuk kalması, hastanede yapılan hatalı müdahale gibi. Zarar bir idari işlemden doğduysa ön başvuru gerekmez; doğrudan tam yargı davası, iptal ve tam yargı davası birlikte ya da önce iptal davası açılabilir (İYUK m. 12/1).
• Dava süresi kural olarak 60 gündür ve ret tebliğini ya da 30 günlük cevapsızlığın dolduğu günü izleyen günden işler (İYUK m. 7/1, 13/1). 14.7.2021 öncesi başvurularda cevap süresi 60 gündü (İYUK geçici m. 10).
• Başvuruyu zarara yol açan eylemi yapan idareye yapın. Birden fazla idarenin sorumlu olabileceği durumlarda her birine başvurmak güvenlidir.
• Başvuruda zararın kalemlerini ve istediğiniz tutarı yazın. Davada miktarı göstermeniz gerekir (İYUK m. 3/2-d); tutar nihai karara kadar bir kez, harcı ödenerek artırılabilir (İYUK m. 16/4).
• Görevsiz adli yargıya açılan tam yargı davası görev yönünden reddedilmişse sonradan idari yargıda açılan davada bu başvuru şartı aranmaz (İYUK m. 13/2).

Sık karıştırılan

Bu başvuru İYUK 11 başvurusu ile karıştırılır. İYUK 11’deki başvuru isteğe bağlıdır, var olan bir işlemin kaldırılmasını ister ve işleyen dava süresini yalnız durdurur. Ön başvuru ise zorunludur, bir eylemden doğan zararın ödenmesini ister ve kendine ait bir yıllık süresi vardır. Terör olaylarından doğan maddi zararlar için 5233 sayılı Kanundaki valilik başvurusu da ayrı bir yoldur; süresi daha kısadır, sosyal risk ilkesi sayfasına bakın. Cevapsız kalan başvurunun sonucu için zımni ret.

Danıştay Kararı

Danıştay 8. Daire, 30.12.2022 tarihli, 2022/1604 E., 2022/8506 K.

Yozgat’ın bir köyünde mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan davacıların çocuğu 12.07.2019’da üstü açık bırakılmış bir fosseptik çukuruna düşerek boğuldu. Ailesi Ekim ve Kasım 2020’de belediyeye ve il özel idaresine başvurdu, ret üzerine dava açtı. İlk derece mahkemesi bir yıllık sürenin olay tarihinden geçtiğini kabul edip davayı süre aşımından reddetti, bölge idare mahkemesi istinafı reddetti. Danıştay, eylemin idareyle bağlantısının, muhtar hakkında soruşturma izni verilmemesine yapılan itirazı kabul eden bölge idare mahkemesi kararıyla öğrenildiğini, bu kararın aileye 14.03.2020’de tebliğ edildiğini, sürenin bu tarihten başlayacağını ve başvurunun süresinde olduğunu belirterek kararı oybirliğiyle bozdu. Olay tarihinden bir yıl geçmiş olsa da idarenin payını sonradan öğrendiyseniz başvuru hakkınızı yitirmiş sayılmazsınız; ama beş yıllık üst sınır her hâlde geçerlidir.

… 2577 sayılı Kanun’un 13. maddesinde yer verilen sürelerin; kişilerin haklarını ihlal eden eylemlerin, idare ile illiyet bağının kurulduğu, başka bir ifadeyle eylemin idariliğinin öğrenildiği tarihten itibaren başlatılacağı kuşkusuzdur. …

↑ Metne dön