Disiplin amiri

Disiplin amiri, memur hakkında disiplin soruşturması açmaya, savunma istemeye ve uyarma, kınama ile aylıktan kesme cezalarını vermeye yetkili amirdir (657 sayılı DMK m. 126/1). Kimlerin disiplin amiri olduğu, kurumların kuruluş ve görev özelliklerine göre çıkarılan özel yönetmeliklerde gösterilir (DMK m. 124/1). Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği ise bazılarını doğrudan sayar: Cumhurbaşkanı bütün kamu idarelerinde; bakanlar, üst yöneticiler, bölge müdürleri, valiler, kaymakamlar, belediye başkanları ve misyon şefleri kendi teşkilatlarında görevli memurların disiplin amiridir (Yönetmelik m. 5/1).

Ayrıntılı rehber: memura disiplin cezası verildiğinde yapılacaklar

Bilmeniz gerekenler

• Yetki cezaya göre değişir. Uyarma, kınama ve aylıktan kesmeyi disiplin amiri verir; kademe ilerlemesinin durdurulmasını disiplin kurulunun kararından sonra atamaya yetkili amir, devlet memurluğundan çıkarmayı ise amirin isteği üzerine yüksek disiplin kurulu verir (DMK m. 126/1).
• Yetkili amir, disipline aykırı fiilin işlendiği sırada memurun görev yerindeki disiplin amiridir (Yönetmelik m. 24/1). Disiplin amirliği yetkisi devredilemez (m. 7/3); ama o kadroya görevlendirilen ya da görevi vekâleten yürüten kişi, görevi sürdükçe bu yetkiye sahiptir (m. 5/5). Danıştay, vekâleten görev yapanlara disiplin amirliği yetkisi tanıyan bu hükmü hukuka uygun buldu.
• Süreler kesindir: fiil öğrenildikten sonra 1 ay içinde (devlet memurluğundan çıkarmada 6 ay) soruşturma başlatılmazsa ya da fiilden itibaren 2 yıl içinde ceza verilmezse yetki zamanaşımına uğrar (DMK m. 127). Amir cezayı soruşturmanın bitiminden itibaren 15 gün içinde verir (Yönetmelik m. 31/1).
• Savunma alınmadan ceza verilemez; savunma için verilen süre 7 günden az olamaz (Anayasa m. 129; DMK m. 130).
• Amirin cezasına tebliğden itibaren 7 gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilir. İtiraz kabul edilirse cezayı disiplin amiri gözden geçirip hafifletir veya kaldırır; disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu da açıktır (DMK m. 135/1).
• Emniyet, jandarma ve sahil güvenlik personeli 7068 sayılı Kanuna tabidir; amir cezasına itiraz süresi orada 10 gündür ve itiraz üst disiplin amirine yapılır (7068 m. 30).

Sık karıştırılan

Her amir disiplin amiri değildir. Yönetmelikte disiplin amiri olarak gösterilmeyen bir amir, emrindeki memur hakkında ceza veremez; yalnız yetkili disiplin amirine başvurabilir (Yönetmelik m. 6/1). Disiplin amiri, disiplin kurulundan da farklıdır: kurul ceza tayin etmez, amirin teklifini kabul ya da reddeder (DMK m. 126/1). Ceza türleri için bkz. disiplin cezası. Aynı fiil suç da oluşturuyorsa ceza soruşturması ayrı yürür ve disiplin işlemini geciktirmez (DMK m. 131); bu süreç için bkz. memur hakkında soruşturma açıldığında.

Danıştay Kararı

Danıştay 12. Daire, 25.02.2025 tarihli, 2021/4769 E., 2025/948 K.

Bir sendika, 2021 yılında yürürlüğe giren Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliğinin başka bazı hükümleriyle birlikte, Cumhurbaşkanına bütün kamu idarelerinde disiplin amirliği yetkisi veren ve disiplin amiri kadrolarına görevlendirilenler ile bu görevleri vekâleten yürütenlere de bu yetkiyi tanıyan hükümlerinin iptalini istedi. Danıştay 12. Daire davaya ilk derece mahkemesi olarak baktı ve davayı reddetti. Vekâlet yönünden gerekçesi, kadronun geçici olarak boş kaldığı hâllerde hizmetin aksamaması için vekâletin zorunlu bir yol olduğu ve disiplin amirliği yetkisinin o kadronun görev alanına ait bulunduğuydu. Bu yüzden cezayı asıl amirin değil vekilinin vermiş olması tek başına yetkisizlik sayılmaz; itirazda vekâletin geçerliliği ve fiil tarihindeki görev yeri incelenmelidir.

… Disiplin amiri olarak tespit edilen kadrolara vekâleten yapılan atalamalar veya görevlendirmelerin, bu kadrolarda görev yapanların çeşitli nedenlerle geçici sürelerle görevden ayrılmaları veya kadronun boş olması hallerinde bu kadrolara ait kamu hizmetlerinin aksamadan ve kesintisiz yürütülmesini sağlamak amacıyla geçici ve istisnai durumlarda başvurulan bir yol olduğu, bir anlamda zorunlu yapılan tasarruflar niteliğinde olması ve disiplin amiri yetkisinin o kadroların görev alanı içinde olması karşısında, bu kadrolarda geçici görevlendirilen veya vekâleten atananların bu görevleri yürüttükleri sürece asli kadrodaki disiplin amirinin yetkisine de sahip olmasını öngören Yönetmeliğin 5. maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen düzenlemede kamu yararı ile hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık görülmemiştir. …

↑ Metne dön