Aylıktan kesme cezası

Aylıktan kesme cezası, memurun brüt aylığından 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır (657 sayılı DMK m. 125/C). Kınamadan ağır, kademe ilerlemesinin durdurulmasından hafif bir disiplin cezasıdır. Kanunun saydığı fiiller arasında kasıtlı olarak verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek, devlete ait belge ve araçları özel menfaat için kullanmak, görevle ilgili konularda yükümlü olduğu kişilere yalan veya yanlış beyanda bulunmak, görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek ve hizmet içinde memurun itibar ve güven duygusunu sarsacak davranışlarda bulunmak vardır.

Ayrıntılı rehber: memura disiplin cezası verildiğinde yapılacaklar

Bilmeniz gerekenler

• Cezayı disiplin amiri verir (DMK m. 126/1). Savunma alınmadan ceza verilemez, savunma süresi 7 günden az olamaz (DMK m. 130); 1 aylık soruşturmaya başlama ve 2 yıllık ceza verme süreleri burada da geçerlidir (DMK m. 127).
• Ceza verildiği tarihten itibaren hüküm doğurur ve derhal uygulanır; kesinti, cezanın verildiği tarihi izleyen aybaşında yapılır (DMK m. 132). İtiraz veya dava kesintiyi kendiliğinden durdurmaz; bunun için mahkemeden yürütmenin durdurulması istenmelidir (İYUK m. 27/1).
• Ceza 5 yıl boyunca yöneticiliğe engeldir. Aylıktan kesme alan memur bu sürede daire başkanı ve dengi veya üstü kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamaz (DMK m. 132). Danıştay, bu yasağın kanunda sayılmayan kadrolara yönetmelikle genişletilemeyeceğine karar verdi.
• Tebliğden itibaren 7 gün içinde disiplin kuruluna itiraz edebilir, ayrıca 60 gün içinde iptal davası açabilirsiniz (DMK m. 135; İYUK m. 7/1).
• Aday memurda tek bir aylıktan kesme cezası bile ilişik kesme sebebidir (DMK m. 56/1). Cezanın özlük dosyasından silinmesi, uygulanmasından 10 yıl sonra atamaya yetkili amire başvuruyla istenebilir (DMK m. 133).
• Emniyet, jandarma ve sahil güvenlik personeline 7068 sayılı Kanun uygulanır; orada aylıktan kesme, zam ve tazminatlar hariç brüt aylıktan on beş günlüğe kadar kesinti olarak düzenlenmiştir (7068 m. 7).

Sık karıştırılan

Aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ile karıştırılır. Kademe cezasında memurun bulunduğu kademede ilerlemesi 1 ila 3 yıl durdurulur; bu cezayı disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amir verir (DMK m. 125/D, 126/1). Öğrenim durumu nedeniyle yükselebileceği kadronun son kademesindeki memura kademe cezası yerine brüt aylığının 1/4 ile 1/2’si arasında kesinti uygulanır (DMK m. 125); bu kesinti aylıktan kesme cezası değildir. Bütün ceza türleri için bkz. disiplin cezası.

Danıştay Kararı

Danıştay 2. Daire, 25.11.2025 tarihli, 2019/957 E., 2025/5472 K.

Bir sendika, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün atama yönetmeliğine 2019’da eklenen ve bölge müdür yardımcısı, işletme müdürü ve işletme müdür yardımcısı kadrolarına atanacaklarda DMK 125/C ve D’ye göre disiplin cezası almamış olma şartı arayan hükmün iptalini istedi. Danıştay 2. Daire davaya ilk derece mahkemesi olarak baktı. DMK 132/4’ün aylıktan kesme ve kademe cezası alanların hangi kadrolara ne süreyle atanamayacağını saydığını, normlar hiyerarşisi gereği bu sınırın yönetmelikle genişletilemeyeceğini belirterek bu ibareleri iptal etti; yönetmeliğin eğitim ve hizmet süresine ilişkin diğer şartları yönünden davayı reddetti. Karar oy birliğiyle ve İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olarak verildi. Buna göre aylıktan kesmenin atama engeli kanunda sayılan kadrolarla ve 5 yılla sınırlıdır; kurumunuz başka bir kadro için bu cezayı engel sayıyorsa dayanağını sorgulayın.

… 657 sayılı Kanunun 132. maddesinin 4. fıkrasında, aylıktan kesme ve kademe ilerlermesi cezası ile tecziye edilenlerin hangi görevlere ne kadar süre ile atanamayacağı belirtilmiş olup, normlar hiyerarşisi gereği yasa hükmünün yönetmelik ile daraltılarak aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların bölge müdür yardımcısı, işletme müdürü ve işletme müdür yardımcısı kadrolarına atanmasının engellenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. Bu durumda; bölge müdür yardımcısı, işletme müdürü ve işletme müdür yardımcısı kadrolarına atanacaklarda aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alınmamış olması şartını arayan Yönetmelik hükmünde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. …

↑ Metne dön