Disiplin cezası

Cezaevinde kurallara aykırı davranış, ayrı bir suç oluşturmasa bile disiplin cezasıyla sonuçlanabilir. Bu cezalar hükümlünün günlük yaşamını kısıtlamakla kalmaz; iyi hâl değerlendirmesini, açık cezaevine geçişi ve koşullu salıverilme tarihini de etkiler. Bu yüzden küçük görünen bir disiplin kararı bile infazın seyrini değiştirebilir.

Kanundaki yeri

5275 sayılı Kanunun 38. maddesi yetişkin hükümlüler için cezaları ağırlık sırasına göre sayar: kınama, bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma, ücretli işten yoksun bırakma, haberleşme araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama, ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma ve hücreye koyma. Toplu, bedensel ya da insanlık dışı cezalar yasaktır (m. 38/2). Etkinlik, haberleşme ve ziyaret yasakları bir aydan üç aya kadar sürer (m. 40, 42, 43); hücre cezası bir günden yirmi güne kadardır (m. 44). Cep telefonu veya yasak madde sokmak, firar etmek gibi ağır eylemler 11 ile 20 gün arası hücre gerektirir (m. 44/3). Savunma alınmadan disiplin cezası verilemez; hükümlüye savunması için üç gün süre tanınır (m. 47/4).

Uygulamada ne anlama gelir

Ağır cezaları disiplin kurulu verir; hücre cezasının uygulanmasına ise infaz hâkiminin onayıyla başlanır (m. 48/3-a). Disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işlemi yapılmaz; ancak bu gecikme hak ederek tahliye tarihini geçemez (m. 48/3-b). Açık cezaevindeki hükümlü kınamadan ağır bir disiplin cezası alıp bu ceza kesinleşirse kapalı kuruma geri gönderilir (m. 14/5-b); açık cezaevine ayrılma da gecikir. Cezalar, belirli süre yeni ceza almadan ve iyi hâlli geçirilirse kaldırılır: kınama için 15 gün, hücre için eylemin ağırlığına göre 6 ay veya 1 yıl (m. 48/4). Karara karşı infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir.

Örnek

Kapalı cezaevinde kalan bir hükümlünün dolabında cep telefonu bulunur. Disiplin soruşturması açılır, hükümlüden savunması istenir ve disiplin kurulu 15 gün hücre cezası verir. Hükümlü kararı infaz hâkimliğine şikâyet eder; şikâyet reddedilir. Hücre cezası kaldırılana kadar koşullu salıverilme işlemi yapılmadığından tahliyesi gecikir.

Sık karıştırılan

Disiplin cezası suç cezası değildir. Aynı eylem hem disiplin ihlali hem suç olabilir; bu durumda açılan ceza davası disiplin soruşturmasını engellemez (m. 37/2). Kamu görevlilerine kendi kurumlarınca verilen disiplin cezalarıyla da ilgisi yoktur.

Sık sorulan sorular

Cezaevi disiplin cezası ile ceza davası arasındaki fark nedir?

Disiplin cezasını kurum verir ve cezaevi içindeki hakları kısıtlar; ceza davasında ise mahkeme yeni bir hapis veya para cezası verir. Aynı eylem için ikisi birlikte uygulanabilir.

Disiplin cezasına itiraz süresi ne kadar?

Disiplin kararına karşı, öğrenmeden itibaren 15 gün ve her hâlde işlemden itibaren 30 gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir. İnfaz hâkimliğinin kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz yolu vardır (4675 s. K. m. 6).

Hücre cezasındayken avukatımla görüşebilir miyim?

Evet, hücreye konulan hükümlünün avukatı ve resmî mercilerle görüşmesi engellenemez (5275 s. K. m. 44/5).

Disiplin cezası koşullu salıverilmeyi ne kadar geciktirir?

Ceza infaz edilip kaldırılıncaya kadar geciktirir, ancak hak ederek tahliye tarihini geçemez. Ayrıntı için koşullu salıverilme maddesine bakabilirsiniz.