Disiplin Cezası Sicilden Silinir mi? 5 ve 10 Yıl Kuralı

Disiplin Cezası Sicilden Silinir mi, Kendiliğinden mi Silinir?

Hayır, kendiliğinden silinmez; süre dolduktan sonra memurun atamaya yetkili amire yazılı başvurusu gerekir ve amir, süre içindeki davranışlara bakarak karar verir. Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği’nin 40. maddesi de aynı usulü tekrarlar ve silinme kararının özlük dosyasına işleneceğini söyler.

DMK 133/1: (1) (Değişik: 12/5/1982 – 2670/37 md.) Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Memurun, yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özlük dosyasından çıkarılmasında disiplin kurulunun mütalaası alındıktan sonra yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.

Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Halk arasında “sicil” denen şey, memurun özlük dosyasıdır. Disiplin cezası verildiği tarihten itibaren hüküm doğurur, derhal uygulanır ve özlük dosyasına işlenir (DMK 132, 133). Disiplin işlemlerine ilişkin bilgiler ayrıca kamu personeli bilgi sistemine de kaydedilir (Yönetmelik m.39/2). Silinme kararı verildiğinde bu karar da özlük dosyasına yazılır; dosyanızdan bir sayfanın fiziken koparılması beklenmemelidir, önemli olan cezanın artık size karşı kullanılamamasıdır.

Süre hangi tarihten başlar?

Süre, cezanın verildiği ya da tebliğ edildiği tarihten değil, uygulanmasından başlar (DMK 133; Yönetmelik m.40/1). Uyarma ve kınama verildiği anda uygulanmış sayılır; aylıktan kesme ise cezanın verildiği tarihi izleyen aybaşında uygulanır (DMK 132). Kademe ilerlemesinin durdurulmasında uygulama tarihini personel biriminizden yazılı olarak isteyin; başvuru tarihinizi buna göre belirleyin.

Hangi Ceza Kaç Yılda Silinir?

657’ye tabi memurda uyarma ve kınama 5 yıl, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması 10 yıl sonra silinme başvurusuna konu olabilir; Devlet memurluğundan çıkarma silinmez. Kolluk personelinde süreler aynıdır, ama ceza türleri farklıdır.

Çıkarma cezasının silinmemesi, o kişinin kamuda hiçbir zaman çalışamayacağı anlamına mı gelir? Bu sorunun cevabı cezanın türüne ve sonradan gelişen olaylara göre değişir; ayrıntısını memuriyetten çıkarılanın tekrar memur olup olamayacağını anlattığım yazıda ele aldım.

Silinme Başvurusu Nasıl ve Kime Yapılır?

Başvuru, şu an görev yaptığınız kurumdaki atamaya yetkili amire hitaben yazılı dilekçeyle yapılır; dilekçede cezanın türü, tarihi, sayısı, uygulama tarihi ve sürenin dolduğu açıkça yazılır. Kanun, başvurunun ancak süre dolduktan sonra yapılabileceğini söyler; erken verilen dilekçe süre gerekçesiyle reddedilir.

Dilekçenin gücü, süre içindeki davranışlarınızı gösteren belgelerdir. Bu dönemde aldığınız teşekkür, takdir veya başarı belgelerini, yeni bir disiplin cezası almadığınızı ve görevinizi düzenli yürüttüğünüzü gösteren kayıtları ekleyin. Kanun “davranışların isteği haklı kılması” ölçütünü kullanır; bu ölçütün içini idare doldurur, ama gerekçesiz bir ret yargı denetimine açıktır.

Başvuru hangi gerekçelerle reddedilebilir?

İdare, süre içinde yeni disiplin cezası almışsanız ya da davranışlarınızın isteği haklı kılmadığını somut olarak gösterebiliyorsa başvuruyu reddedebilir. Buna karşılık yalnızca “birden fazla ceza almış olması” ya da “hakkında devam eden bir idari soruşturma bulunması” gibi genel gerekçelerle verilen retler mahkemede iptal edilebiliyor. Bir polis memurunun iki kınama cezasının silinmesi talebi birden fazla ceza aldığı gerekçesiyle reddedilmiş, idare mahkemesi bu işlemi iptal etmiş ve Danıştay iptal kararını onamıştı. Bir başka dosyada mahkeme, süre içindeki sicil, ödül, ceza ve soruşturma bilgilerini idareden isteyip olumsuz bir durum bulamayınca reddi iptal etti; Danıştay bu kararı da onadı.

Kademe cezasında disiplin kurulu görüşü bağlayıcı mı?

Kanun yalnız görüşün alınmasını şart koşar; görüşün bağlayıcı olduğunu söylemez (DMK 133/1, Yönetmelik m.40/3). Kademe cezasının silinmesi için verdiğiniz dilekçede, kurulun görüşünün de size bildirilmesini isteyin. Görüş alınmadan verilen karar, ister kabul ister ret olsun, şekil yönünden sakatlanır.

Silinmeyen Disiplin Cezası Neleri Etkiler?

Silinme süresi dolmamış bir disiplin cezası 3 alanda sonuç doğurur: tekrarlanan fiilde cezanın ağırlaşması, yönetici kadrolarına atanma yasağı ve adaylıkta ilişik kesilmesi.

Aynı fiil tekrarlanırsa ceza ağırlaşır mı?

Evet. Disiplin cezasına sebep olan fiil, cezanın silinmesi için öngörülen süre içinde tekrarlanırsa bir derece ağır ceza uygulanır; aynı derecede ceza gerektiren ayrı fiillerden verilen cezaların üçüncüsünde de bir derece ağır ceza verilir (DMK 125). Bu kural, kademe cezası almış bir memurun aynı fiili tekrar etmesi hâlinde doğrudan çıkarma cezasıyla karşılaşması demektir. Danıştay, tekerrür uygulanabilmesi için önceki cezanın memura tebliğ edilmesini ve sonraki fiilin bu tebliğden sonra, 125. maddedeki süreler içinde işlenmesini arıyor.

Kanundaki ölçüt “silinmesine ilişkin süre”dir; yani tekerrür bakımından belirleyici olan sürenin geçmiş olmasıdır, silinme başvurusunun yapılmış olması değil. Yine de süre dolduğunda başvurunuzu yapın ve kararı alın; ileride bir disiplin dosyasında eski cezanın tekerrüre esas alınmaya çalışılması ihtimaline karşı elinizde yazılı bir silinme kararı bulunması tartışmayı baştan bitirir.

Terfi ve yönetici atamalarına etkisi var mı?

Aylıktan kesme cezası alan memur 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan 10 yıl boyunca daire başkanı ve dengi veya üstü kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamaz (DMK 132). Uyarma ve kınama bu yasağı doğurmaz. Görevde yükselme ve unvan değişikliği gibi işlemlerde disiplin geçmişinin nasıl değerlendirileceği ise kurumunuzun ilgili yönetmeliğinde düzenlenir; başvurudan önce o yönetmeliği okuyun.

Aday memurun cezası adaylığı etkiler mi?

Etkiler. Adaylık süresinde birden fazla uyarma veya kınama ya da aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan adayın ilişiği kesilir ve sağlık nedenleri dışında 3 yıl memurluğa alınmaz (DMK 56; 7573 sayılı Kanun’la değişik). Aday memur için silinme süresini beklemek çoğu zaman anlamsızdır; asıl iş, cezanın verilmesini önlemek ya da verilen cezayı itiraz ve davayla kaldırmaktır.

Silinme Talebim Reddedildi: Dava Açabilir miyim?

Evet; silinme başvurusunun reddi bir idari işlemdir ve tebliğden itibaren 60 gün içinde görev yaptığınız yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK 7, 33/3). İdare başvurunuza 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve 60 günlük süre bu 30 günün bitiminden itibaren işler (İYUK 10).

Bu zımni ret kuralını en sık kaçırılan süre olarak görüyorum. İdare cevap vermeyince memurlar beklemeye devam ediyor; 30 gün ve ardından gelen 60 gün geçince dava süre aşımından reddediliyor. Başvuru tarihinizi takvime yazın; cevap gelmezse 90. günü beklemeden dava dilekçesini hazırlayın.

Mahkeme, cezanın silinmesine kendisi karar vermez; ret işlemini iptal eder ve idare karar doğrultusunda yeniden işlem yapar. İdare kararın gereğini tebliğden itibaren en geç 30 gün içinde yerine getirmek zorundadır (İYUK 28/1). Dava dilekçesinin yapısını disiplin cezasının iptali dava dilekçesi örneğinde görebilirsiniz; silinme davasında konu cezanın kendisi değil, silinme talebinin reddidir.

Polis, Jandarma ve Öğretmende Silinme Kuralları Aynı mı?

Öğretmenler 657’ye tabidir ve 133. madde onlara aynen uygulanır; polis, jandarma ve sahil güvenlik personeli ise 7068 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrasına tabidir. Süreler aynıdır: uyarma ve kınamada 5 yıl, diğer cezalarda 10 yıl.

7068 s. Kanun 7/5: (5) Devlet memurluğundan çıkarma ya da meslekten çıkarma cezalarından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olanlar, uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından başlayarak beş yıl, diğer cezaların uygulanmasından başlayarak on yıl geçtikten sonra, atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. İlgilinin bu süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse söz konusu ceza özlük dosyasından silinir.

7068’deki hükmün üç farkı vardır: meslekten çıkarma cezası da silinmeyen cezalar arasında sayılır, kademe cezasındaki gibi bir disiplin kurulu görüşü şartı yoktur ve cezalar kesinleştikten sonra uygulandığı için 5 ve 10 yıllık süreler kesinleşmeyi izleyen uygulama tarihinden başlar; aylıktan kesmede bu tarih kesinleşmeyi izleyen aybaşıdır (7068 m.33). Kolluk personelinde ceza türleri, itiraz süresi ve mercileri de farklıdır; ayrıntıyı polis disiplin cezasına itiraz yazısında anlattım. Türk Silahlı Kuvvetleri personeli ise ayrı bir disiplin kanununa tabidir; bu yazıdaki süreler onlar için esas alınmamalıdır.

Disiplin Sicili ile Adli Sicil Aynı Şey mi?

Hayır; disiplin cezası idarenin verdiği bir yaptırımdır ve özlük dosyasına işlenir, adli sicil kaydı ise ceza mahkemesinin kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarını gösterir. Birinin silinmesi ötekini etkilemez.

Aynı olaydan hem disiplin cezası hem ceza davası doğmuş olabilir. Disiplin cezanız 5 veya 10 yıl sonra silinse de mahkûmiyetin adli sicilden silinmesi 5352 sayılı Kanun’daki ayrı kurallara bağlıdır; bunu sabıka kaydının ne zaman silindiğini anlattığım yazıda açıkladım. Ceza davasında beraat ettiyseniz bunun disiplin cezasına etkisi ayrı bir konudur ve beraat eden memurun disiplin cezasının kalkıp kalkmadığını ayrı yazıda ele aldım.

Disiplin cezası mahkeme kararıyla iptal edildiyse silinme süresini beklemeniz gerekmez: iptal edilen ceza hukuken ortadan kalkar ve idarenin özlük dosyanızdaki kaydı karar doğrultusunda düzeltmesini istersiniz. İptalden sonra idarenin aynı fiil için yeniden ceza verip veremeyeceği ise zamanaşımı kurallarına bağlıdır; bunu disiplin cezası zamanaşımı yazısında anlattım.

Yaşanmış Olaydan

Bir il müdürlüğünde şef olarak çalışan bir müvekkilim, yıllar önce aldığı aylıktan kesme cezasının 10 yılı dolunca silinmesi için başvurmuştu. Kurum, son yıllarda hakkında bir vatandaş şikâyeti yapıldığını, şikâyetin soruşturmaya dönüşmediğini ama “davranışlarının isteği haklı kılmadığını” yazarak başvuruyu reddetti. Müvekkilim ret yazısını aldığında bunun kesin bir karar olduğunu düşünmüş, birkaç hafta beklemişti.

Ret yazısının tebliğ tarihini esas alıp 60 gün dolmadan görev yerindeki idare mahkemesinde iptal davası açtık. Dilekçeye 10 yıl içinde yeni disiplin cezası almadığını gösteren yazıyı, iki teşekkür belgesini ve şikâyetin işleme konulmadan kapatıldığını gösteren kurum yazısını ekledik. Mahkeme, sonuçsuz kalmış bir şikâyetin tek başına davranışların isteği haklı kılmadığı sonucuna götürmeyeceğini belirterek ret işlemini iptal etti.

Kurum karardan sonra başvuruyu yeniden değerlendirdi ve cezanın silinmesine karar verdi; bu karar özlük dosyasına işlendi. Bu dosyada müvekkilimin işini kolaylaştıran, 10 yıl boyunca aldığı belgeleri saklamış olmasıydı. Silinme başvurusu yapacak her memura aynı şeyi söylüyorum: süre içindeki iyi kayıtlarınızı bugünden bir klasörde toplayın.

Danıştay Kararları

Danıştay 12. Daire, 27.11.2025 tarihli, 2023/4765 E., 2025/5307 K.

Kapalı ceza infaz kurumunda çalışan memur, 5 gün özürsüz ve kesintisiz göreve gelmediği için kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alması gerekirken, daha önce aynı fiilden aldığı ve silinme süresi dolmamış kademe cezası nedeniyle tekerrür hükmüyle Devlet memurluğundan çıkarılmıştı. İdare mahkemesi davayı reddetti; bölge idare mahkemesi, önceki cezanın ikinci fiilden önce memura tebliğ edilmediğini kabul ederek cezayı iptal etti. Danıştay, tekerrür için önceki cezanın ilgiliye bildirilmesinden sonra aynı veya benzer fiilin 125. maddedeki süreler içinde yeniden işlenmesi gerektiğini açıkladı; önceki cezanın memura tebliğ edildiğini ve ikinci fiilin bu tebliğden sonra işlendiğini tespit ederek bölge idare mahkemesi kararını bozdu. Silinme süresi dolmamış bir ceza, aynı fiil tekrarlandığında çıkarma cezasına kadar götürebilir; önceki cezanın tebliğ tarihi davada belirleyicidir.

… Bir cezanın tekerrür nedeni ile arttırılarak verilebilmesi için, önceki tarihte işlenen bir fiil nedeniyle bir ceza verilmesi ve bu cezanın fiili işleyenler tarafından bilinir hale gelmesi, bu cezanın ilgiliye bildirilmesini müteakip, aynı veya benzer fiilin, 657 sayılı Kanun’un 125. maddesinde belirtilen süreler içinde bir daha işlenmesi gerekmektedir. …

… Bu nedenle, tekerrür hükmünün uygulanabilmesi için, sonraki fiilin, önceki fiilden ve bu fiil nedeniyle verilmiş olan disiplin cezasının ilgiliye tebliğ tarihinden sonra işlenmiş olması gerekmektedir. …

↑ Metne dön

Danıştay 2. Daire, 04.10.2023 tarihli, 2021/9206 E., 2023/4509 K.

Bir il emniyet müdürlüğünde polis memuru olan davacı, aldığı iki kınama cezasının 657 sayılı Kanun’un 133. maddesine göre özlük dosyasından silinmesini istemiş, idare başvuruyu birden fazla disiplin cezası aldığı gerekçesiyle reddetmişti. İdare mahkemesi, silinme süresinin geçtiğini ve memurun görev yaptığı birimin de cezaların silinmesini uygun bulduğunu belirterek ret işlemini iptal etti. Danıştay, kararı usul ve hukuka uygun bularak idarenin temyiz istemini reddetti ve iptal kararını onadı; ayrı bir gerekçe yazmadı. Karar, birden fazla ceza almış olmanın süre dolduğunda silinme talebini tek başına reddetmeye yetmeyebileceğini gösteriyor; biriminizin olumlu görüşünü dosyaya koyun.

… Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. …

↑ Metne dön

Danıştay 2. Daire, 10.01.2024 tarihli, 2021/3083 E., 2024/188 K.

Emniyet müdürü olarak görev yapan davacının kınama cezasının özlük dosyasından silinmesi talebi, hakkında devam eden bir idari soruşturma bulunduğu gerekçesiyle reddedilmişti. İdare mahkemesi, Danıştay’ın daha önceki bozma kararına uyarak, silinme süresi içindeki sicil, ödül ve takdirname bilgilerini, aldığı adli ve idari cezaları ve soruşturma kayıtlarını idareden istedi; bu süre içinde olumsuz bir durum bulunmadığını tespit ederek talebin haklı olduğunu ve ret işleminin hukuka aykırı olduğunu kabul etti. Danıştay, kararı usul ve hukuka uygun bularak idarenin temyiz istemini reddetti ve onadı. Görüldüğü gibi mahkeme, silinme süresi içindeki davranışları belgelerle inceler; süre içinde olumsuz kayıt yoksa genel gerekçeli ret iptal edilebilir.

… Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. …

↑ Metne dön