Tam Yargı Ön Başvuru Dilekçesi Örneği (İYUK 13)
Tam yargı ön başvuru dilekçesi: 1 yıl ve 5 yıl süresi, 30 gün zımni ret, zarar kalemleri ve faiz başlangıcıyla indirilebilir örnek dilekçe.
Tam yargı ön başvuru dilekçesi, idarenin bir eylemi yüzünden zarar gördüğünüzde dava açmadan önce o idareden zararınızı istemek için verilir. Belediyenin kapatmadığı yol çukuru, kamu hastanesindeki hatalı tedavi, kolluk müdahalesinde yaralanma ya da kamu aracının karıştığı kaza bu dilekçenin tipik konularıdır. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 13. maddesi bu başvuruyu dava şartı sayar: idareye başvurmadan açılan tazminat davası ilerleyemez. Aşağıdaki örnekte olay türüne göre seçmeli paragraflar ve zarar kalemleri için ayrı tutar alanları var.
Dilekçe Örneği
[ZARARA YOL AÇAN HİZMETİ YÜRÜTEN İDARE, ör. ……… BELEDİYE BAŞKANLIĞINA / ……… VALİLİĞİNE / ……… BAKANLIĞINA]
(Birden çok idarenin hizmeti karıştıysa, aynı dilekçenin bir örneğini her birine ayrı ayrı verin.)
BAŞVURAN: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [………]
Adres / e-posta / telefon: [………]
[Ölüm hâlinde] Ölenle yakınlığı: [eşi / çocuğu / annesi / babası / bakmakla yükümlü olduğu kişi]
VEKİLİ: [varsa: Av. Ad Soyad, baro ve sicil no, adres]
KONU: İdarenizin [gg.aa.yyyy] tarihli eyleminden doğan maddi ve manevi zararımın 2577 sayılı İYUK m.13 uyarınca, başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemidir.
EYLEM TARİHİ: [gg.aa.yyyy] EYLEMİN YERİ: [il, ilçe, mahalle, cadde veya kurum adı]
ÖĞRENME TARİHİ VE ŞEKLİ: [gg.aa.yyyy], [olay anında / sağlık kurulu raporunun tebliğiyle / bilirkişi raporunun öğrenilmesiyle]
İSTENEN TUTARLAR:
Maddi tazminat: [tedavi ve ilaç gideri …… TL] + [geçici iş göremezlik …… TL] + [sürekli iş göremezlik …… TL] + [bakıcı gideri …… TL] + [araç onarımı / değer kaybı …… TL] + [destekten yoksun kalma …… TL] + [cenaze gideri …… TL] = toplam [……] TL
Manevi tazminat: [her başvuran için ayrı ayrı …… TL]
AÇIKLAMALAR:
1. Başvurunun niteliği ve süresi. Bu dilekçe 2577 sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca dava açmadan önce yapılması zorunlu ön başvurudur. Zarara yol açan eylem [gg.aa.yyyy] tarihinde gerçekleşmiş, ben eylemi ve idarenizle bağlantısını [gg.aa.yyyy] tarihinde [nasıl] öğrenmiş bulunuyorum. Başvurum öğrenmeden itibaren 1 yıllık ve eylemden itibaren 5 yıllık süre içindedir.
2. Olay. [Tarih ve saatle, kısa ve somut: nerede, ne oldu, hangi idarenin hizmeti, kim yardım çağırdı, tutanağı kim tuttu]. Olay [gg.aa.yyyy] tarihli [kaza tespit tutanağı / olay yeri tutanağı / hastane kaydı / kolluk tutanağı] ile belgelenmiştir.
3. [SEÇENEK — dosyanıza uyuyorsa kullanın: yol çukuru, açık rögar, aydınlatma veya işaret eksikliği] Olayın gerçekleştiği [cadde / yol], [belediyenin / karayolları biriminin] bakım ve onarım sorumluluğundadır. Kazaya yol açan [çukur / açık rögar kapağı / düşmüş levha] [ne kadar süredir] orada bulunuyordu; bunu [komşu esnafın beyanı / daha önce yapılmış şikâyet kaydı / fotoğrafların tarih bilgisi] göstermektedir. Tehlikeyi gidermek, gideremiyorsa uyarı levhası ve aydınlatma koymak idarenin görevidir. Bu önlemler alınmadığı için hizmet geç ve kötü işlemiştir; bu, idarenin hizmet kusurudur.
4. [SEÇENEK — kamu hastanesinde tıbbi hata] [gg.aa.yyyy] tarihinde [hastane adı, servis] başvurdum / yakınım başvurdu. [Teşhis, yapılan müdahale, şikâyetin seyri]. [Gecikmeli teşhis / yanlış müdahale / gerekli tetkikin yapılmaması / sevkte gecikme / aydınlatılmış onam alınmaması] sonucu [zararın tanımı] meydana gelmiştir. Kamu hastanesinde görülen sağlık hizmetinden doğan zarar, hekimin kişisel sorumluluğundan ayrı olarak hizmeti yürüten idareden istenir (Anayasa m.129). Zararla müdahale arasındaki bağın tıp bilimine göre tespiti için dava aşamasında bilirkişi incelemesi isteyeceğim; tüm tıbbi kayıtların, epikriz ve görüntüleme dahil, eksiksiz saklanmasını ve tarafıma örneğinin verilmesini istiyorum.
5. [SEÇENEK — kolluk müdahalesi] [gg.aa.yyyy] tarihinde [yer] kolluk görevlilerinin [gözaltı / toplantı ve gösteri / trafik denetimi] sırasında yaptığı müdahalede [yaralandım / eşyama zarar verildi]. Müdahalenin ölçüsü olayın gerektirdiği düzeyi aşmıştır; bunu [darp raporu / kamera kaydı / tanık beyanı] göstermektedir. Kamu görevlilerinin görevleri sırasında verdiği zarar için tazminat, ilgili görevliye rücu hakkı saklı kalmak üzere idareden istenir (Anayasa m.129). Olayla ilgili ceza soruşturmasının sonucu bu başvuruyu beklemeyi gerektirmez; ön başvuru süresini korumak için bugün başvuruyorum.
6. [SEÇENEK — kamu aracının karıştığı kaza] [gg.aa.yyyy] tarihinde [plaka] plakalı, [idare] adına kayıtlı, görev sırasındaki [araç türü] aracın karıştığı kazada [yaralandım / aracım hasar gördü]. Kaza tespit tutanağında kamu aracının sürücüsü [kusur oranı] kusurlu gösterilmiştir. Araç kamu hizmeti yürütülürken kullanıldığından zarar idarenin hizmetinden doğmuştur. [Varsa: aracın zorunlu trafik sigortasından aldığım …… TL ödemeyi düştükten sonra kalan zararı istiyorum.]
7. [SEÇENEK — kamulaştırma yapılmadan taşınmaza el atılması] [Ada ve parsel] taşınmazım üzerinde idarenizce [gg.aa.yyyy] tarihinde, kamulaştırma işlemi yapılmadan [yol / su deposu / park / altyapı] yapılmıştır. Taşınmazın kullanımı fiilen elimden çıkmıştır. Kamulaştırmasız el atmada bedel ve tazminat davası kural olarak adli yargıda (asliye hukuk mahkemesinde) görülür; 9.10.1956–4.11.1983 arasındaki el koymalarda 2942 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesindeki uzlaşma başvurusu dava şartıdır. Bu başvuru o yolun yerine geçmez; yalnız idari yargının görevine giren zarar kalemleri için İYUK 13 ön başvurusu olarak yapılmıştır.
8. [SEÇENEK — kusursuz sorumluluk] Olayda idarenin bir kusuru bulunmadığı düşünülse bile zarar, idarenin yürüttüğü [tehlikeli faaliyet / kamu yararına yapılan çalışma] nedeniyle ve benim kusurum olmadan doğmuştur. İdare, yürüttüğü hizmetle nedensellik bağı kurulabilen zararları hizmet kusuru ya da kusursuz sorumluluk ilkeleriyle karşılar.
9. Nedensellik bağı. Zararım doğrudan yukarıdaki eylemden doğmuştur; araya giren bir üçüncü kişi veya benim kusurum yoktur [varsa: tutanakta bana verilen …… kusur oranına itiraz ediyorum; çünkü ……]. Bunu [rapor, tutanak, tanık, fotoğraf, kamera kaydı] göstermektedir.
10. Maddi zarar kalemleri. Tedavi ve ilaç giderlerim ekteki faturalarla [……] TL’dir. Olay nedeniyle [……] gün çalışamadım; aylık net gelirim [……] TL’dir (bordro / vergi kaydı ekte). [Varsa: sağlık kurulu raporuyla %[……] oranında sürekli iş göremezlik doğmuştur.] [Ölüm hâlinde: ölen yakınım ailenin geçimine [……] TL katkı sağlıyordu; destekten yoksun kalma zararımızın aktüerya hesabıyla belirlenmesini istiyoruz.] Kesin tutar dava aşamasında bilirkişi incelemesiyle belirlenecektir; şimdilik yukarıda gösterilen tutarları istiyorum.
11. Manevi zarar. Olay nedeniyle [yaşadığım acı ve korku / uzun tedavi süreci / kalıcı iz / yakınımın kaybı] nedeniyle ağır elem ve ızdırap yaşadım. Manevi tazminatın her başvuran için ayrı ayrı belirlenmesini istiyorum.
12. Faiz. İdarenin zararı en erken bu başvuru üzerine ödeyebileceği gözetilerek, bütün tutarlara başvuru tarihimden itibaren yasal faiz işletilmesini istiyorum.
HUKUKİ NEDENLER: Anayasa m.40, 125, 129; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2/1-b, 3, 7, 13, 36; [olaya göre: belediyenin yol bakım görevini düzenleyen hüküm / sağlık hizmetine ilişkin mevzuat / 2942 sayılı Kanun]; ilgili mevzuat.
DELİLLER: Olay tutanakları, fotoğraf ve kamera kayıtları (idarenizdeki kayıtların silinmeden saklanmasını istiyorum), hastane kayıtları, epikriz ve sağlık raporları, fatura ve makbuzlar, bordro veya gelir belgesi, nüfus kayıt örneği ve veraset ilamı [ölüm hâlinde], ceza soruşturma dosyası [varsa: Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma no ……], tanıklar: [ad soyad ve adres], bilirkişi incelemesi, her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle;
1. [……] TL maddi ve [……] TL manevi zararımın, başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tarafıma ödenmesine,
2. Bu istemin tamamı kabul edilmezse, idarenizce kabul edilen kısmın ödenmesine ve reddedilen kısım için gerekçenin yazılı olarak bildirilmesine,
3. Olayla ilgili idarenizdeki kayıt, kamera görüntüsü ve belgelerin saklanmasına ve bir örneğinin tarafıma verilmesine,
4. Başvurum hakkındaki kararın gerekçeli olarak, başvurulabilecek yol, merci ve süre gösterilerek tarafıma tebliğine
karar verilmesini saygıyla arz ederim.
[gg.aa.yyyy]
Başvuran
[Ad Soyad / İmza]
EKLER:
1. Olay tutanağı ve fotoğraflar
2. Sağlık raporları ve hastane kayıtları
3. Fatura, makbuz ve gelir belgeleri
4. [Ölüm hâlinde: veraset ilamı ve nüfus kayıt örneği]
5. [varsa: Vekâletname]
Bu metin örnek niteliğindedir; dosyanızın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. İndirdiğiniz UDF dosyasını UYAP Doküman Editörü ile açabilirsiniz.
Tam Yargı Ön Başvuru Dilekçesi Ne Zaman, Nereye Verilir?
Dilekçe, eylemi öğrenmenizden itibaren 1 yıl dolmadan ve her hâlde eylemden 5 yıl geçmeden, eylemi yapan ya da hizmeti yürüten idareye verilir. “Öğrenme”, zararın varlığını ve idareyle bağlantısını dava açmaya yetecek açıklıkta bildiğiniz tarihtir; sağlık zararlarında bu tarih bazen kesin sağlık raporunun alındığı gündür. Hangi idarenin sorumlu olduğundan emin değilseniz dilekçeyi ihtimal dahilindeki her idareye verin. Yanlış makama verilen dilekçeyi o makam yetkili makama gönderir (3071 sayılı Kanun 5), ama süre hesabını buna bırakmayın.
| Konu | Süre | Nereye verilir | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İdari eylemden zarar: ön başvuru | Öğrenmeden 1 yıl, her hâlde eylemden 5 yıl | Eylemi yapan veya hizmeti yürüten idare | İYUK 13/1 |
| Ret veya cevapsızlıktan sonra tam yargı davası | Ret tebliğini izleyen günden ya da 30 günün bitiminden 60 gün | Hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer idare mahkemesi | İYUK 13/1, 7, 36 |
| Tebliğ edilmiş bir işlemden zarar | Ön başvuru yok; işlemle birlikte 60 gün ya da iptal kararının tebliğinden dava süresi içinde | Yetkili idare mahkemesi | İYUK 12 |
| Adli yargıda görev yönünden reddedilen tazminat davası | Ön başvuru aranmaz; görevsizlik kararının kesinleşmesini izleyen günden 30 gün | Yetkili idare mahkemesi | İYUK 9, 13/2 |
| Haksız gözaltı veya tutuklama | Ayrı yol; İYUK 13 uygulanmaz | Ağır ceza mahkemesi | CMK 141, 142 |
Ön başvurunun ardından açılacak dava bir tam yargı davasıdır: mahkeme yalnız işlemi iptal etmekle kalmaz, ödenecek tutarı da belirler. Gözaltı ve tutuklamadan doğan zarar bu yolla değil, ceza muhakemesindeki ayrı tazminat yoluyla istenir; ayrıntısı haksız tutuklama tazminatı dava dilekçesi sayfasında. Zarara bir işlem yol açtıysa (atama, ruhsat iptali gibi) ön başvuru gerekmez, doğrudan dava açılabilir (İYUK 12); isterseniz dava süresi içinde işlemin geri alınması için idareye başvuru dilekçesi de verebilirsiniz. Ön başvurusuz açılan bu davanın dilekçesini idari işlem nedeniyle tam yargı dava dilekçesi örneği olarak hazırladım.
İdarenin Sorumluluğu Hangi Hâllerde Doğar?
İdare, yürüttüğü hizmetle nedensellik bağı kurulabilen zararı iki temelde öder: hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk. Hizmet kusuru, hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi ya da kötü işlemesidir: kapatılmayan çukur, geç yapılan müdahale, kontrol edilmeyen tehlike. Kusursuz sorumlulukta idarenin kusuru aranmaz; tehlikeli faaliyetten ya da kamu yararına yapılan bir çalışmadan doğan özel ve olağan dışı zarar karşılanır.
Zarara yol açan şey bir idari eylem olmalıdır: önünde bir karar bulunmayan maddi davranış, hareket ya da hareketsizlik. Kamu görevlisinin görev sırasında verdiği zararda dava görevliye değil idareye karşı açılır; idare ödediğini görevliye rücu edebilir (Anayasa 129).
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Dilekçeyi Vermeden Önce Kontrol Listesi
- Olayın tarihini ve yerini gösteren belge: tutanak, hastane kaydı, kolluk tutanağı, fotoğraf.
- Öğrenme tarihini gösteren belge: sağlık kurulu raporu, bilirkişi raporu ya da idarenin size yazdığı yazı. 1 yıllık süre buna bağlıdır.
- Her zarar kalemi için belge: fatura, reçete, servis faturası, bordro, kira sözleşmesi.
- Ölümde veraset ilamı ve aile nüfus kaydı; destek ilişkisini gösteren gelir belgeleri.
- Kamera kayıtları kısa sürede silinebilir; kaydın saklanmasını dilekçede açıkça isteyin.
Dilekçeyi idarenin evrak kayıt birimine elden verip tarih ve sayı alın ya da iadeli taahhütlü gönderin. Tutarları şimdilik belgeli kalemler üzerinden yazın; dava açıldıktan sonra miktar, harcı ödenerek nihai karara kadar bir kez artırılabilir (İYUK 16/4). Başvuruda hiç anmadığınız bir zarar kalemini davada istemek tartışma doğurabilir; bu yüzden bütün kalemleri, tutarı belirsiz olsa bile başvuruda sayın.
Doldururken Dikkat: En Sık Yapılan 6 Hata
Tam yargı ön başvuru dilekçesinde en pahalı hata, ceza soruşturmasının bitmesini beklerken 1 yıllık süreyi kaçırmaktır. Danıştay, hastanede yaşanan ölümde savcılığın kovuşturmaya yer olmadığı kararını bekleyip geç yapılan başvuruyu süre aşımı saydı.
- Ceza dosyasını beklemek. Ceza soruşturması ile idareye başvuru ayrı yollardır. Ön başvuruyu olaydan sonra beklemeden yapın.
- Öğrenme tarihini boş bırakmak. Olay ile öğrenme aynı gün değilse ikisini de yazın ve öğrenmeyi gösteren belgeyi ekleyin.
- Tek kalem istemek. Tedavi gideri, iş göremezlik, bakıcı, araç hasarı ve manevi zararı ayrı ayrı yazın.
- Manevi tazminatı toplu istemek. Birden çok başvuran varsa her biri için ayrı tutar yazın.
- Faiz başlangıcını yazmamak. Faizin başvuru tarihinden işletilmesini açıkça isteyin.
- Ret yazısını beklemek. İdare 30 gün susarsa istek reddedilmiş sayılır ve 60 günlük dava süresi o tarihten işler; geç gelen ret yazısını beklemeyin.
Başvurudan Sonra Ne Olur?
İdare 30 gün içinde zararı kısmen veya tamamen öder, reddeder ya da susar. Kısmi ödeme teklifini kabul etmeden önce ödeme belgesindeki ibra ifadesine bakın; kalan kısım için dava hakkınızı saklı tutan bir şerh düşün. Ret veya susma hâlinde, ret tebliğini izleyen günden ya da 30 günün bitiminden itibaren 60 gün içinde, hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yerdeki idare mahkemesinde dava açarsınız (İYUK 7, 13, 36).
Dava dilekçesinde uyuşmazlık konusu miktar maddi ve manevi olarak ayrı gösterilir (İYUK 3/2-d); harç ve posta gideri dava açılırken peşin ödenir; harç tutarları her yıl yeniden belirlenir. Danıştay, mahkemenin hükmedeceği tazminata ön karar için idareye başvurulan tarihten yasal faiz işletilmesini kabul ediyor; dava sırasında artırılan kısım için de aynı tarih esas alınır. Mahkeme kararından sonra idare 30 gün içinde gereğini yapmak zorundadır (İYUK 28/1). İşlemin uygulanmasını durdurmak da istiyorsanız davayı yürütmenin durdurulması talepli iptal davası dilekçesi örneğindeki gibi kurarsınız.
Danıştay Kararları
Danıştay 10. Daire, 11.12.2025 tarihli, 2024/6116 E., 2025/6107 K.
Kamu hastanesinde hatalı tedavi sonucu ölen kişinin yakınları tazminat istemişti; dava önce adli yargıda açılmış, sonra idari yargıda görülmüştü. Daire, karar düzeltme aşamasında faiz konusunu inceledi: İYUK 13’teki ön başvurunun dava şartı olduğunu ve idarenin zararı en erken bu tarihte ödeyebileceğini belirterek, tazminata idareye başvuru tarihinden, görevsiz adli yargıda dava açılmışsa o dava tarihinden faiz işletileceğini; dava sırasında artırılan miktar için de aynı tarihin esas alınacağını kabul etti. İlk derece kararının manevi tazminata faiz başlangıcı göstermeyen kısmı bozuldu. Yani ön başvuru tarihiniz, alacağınız faizin de başlangıcıdır.
… anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına, ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, görevli olmayan adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştay’ın içtihatlarıyla kabul edilmiştir. …
… artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu …
Danıştay 10. Daire, 15.01.2026 tarihli, 2023/73 E., 2026/277 K.
Devlet hastanesinde doğum sırasında hayatını kaybeden kadının yakınları, savcılığın kovuşturmaya yer olmadığı kararından sonra, olaydan yaklaşık iki yıl geçmişken idareye başvurmuş ve dava açmıştı. İlk derece mahkemesi esastan kısmen kabul kararı verdi, bölge idare mahkemesi istinafı reddetti. Danıştay, başvurunun olay tarihinden itibaren 1 yıl içinde yapılması gerektiğini, ceza soruşturmasının sonucunun eylemin idariliğinin öğrenilmesi bakımından bir değişiklik yaratmadığını belirterek davanın süreden reddi gerektiği gerekçesiyle kararı oy çokluğuyla bozdu. Karşı oyda, kovuşturmaya yer olmadığı kararının kesinleşmesiyle öğrenmenin gerçekleştiği görüşü savunuldu. Bu yüzden ceza dosyasının sonucunu beklemeden ön başvuruyu yapın.
… olay hakkında yürütülen ceza soruşturması sonucunda kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmesinin, dava açılmadan önceki maddi ve hukuki durumda eylemin idariliğinin öğrenilmesi açısından herhangi bir değişiklik oluşturmadığı, bir başka ifadeyle söz konusu kovuşturma yapılmasına yer olmadığına kararı ile eylemin idariliğinin kesin olarak öğrenildiğinden söz etme imkanının bulunmadığı …
Sık Sorulan Sorular
Tam yargı davası açmadan önce idareye başvurmak zorunlu mu?
Zarar bir idari eylemden doğduysa evet; İYUK 13 başvuruyu dava şartı sayar. Zarar size tebliğ edilmiş bir işlemden doğduysa ön başvuru gerekmez, doğrudan dava açılabilir (İYUK 12).
İdare 30 gün cevap vermezse ne olur?
İstek reddedilmiş sayılır. 30 günün bittiği tarihten itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açmanız gerekir.
Ceza davasında tazminat isteyebilir miyim?
Ceza davasında tazminat istenmez; zarar ayrı bir davayla istenir. Hangi yolun izleneceğini ceza davasında tazminat nasıl istenir yazısında anlattım.
Doktora ya da polise doğrudan tazminat davası açabilir miyim?
Kamu görevlisinin görevi sırasında verdiği zarar için dava idareye karşı açılır; idare ödediğini görevliye rücu edebilir (Anayasa 129).
Başvuruda yazdığım tutarı davada artırabilir miyim?
Evet. Dava dilekçesindeki miktar nihai karara kadar harcı ödenerek bir kez artırılabilir (İYUK 16/4); Danıştay artırılan kısma da başvuru tarihinden faiz işletiyor.
Bu metin genel bir örnektir; dosyanızın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. Olay tutanağını ve raporları bana ulaştırırsanız, süreyi ve zarar kalemlerini birlikte hesaplayabiliriz.
