Disiplin zamanaşımı
Disiplin zamanaşımı, kanundaki süreler içinde harekete geçmeyen idarenin memura disiplin cezası verme yetkisini kaybetmesidir (657 sayılı DMK m. 127). İki ayrı süre birlikte işler: soruşturmaya başlama süresi ve ceza verme için konmuş üst süre. Bunlardan biri dolduktan sonra verilen ceza hukuka aykırı olur.
Ayrıntılı rehber: disiplin cezasında 1 ay, 6 ay ve 2 yıl kuralı
Bilmeniz gerekenler
- Başlama süresi fiilin öğrenildiği tarihten işler: uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulmasında 1 ay, Devlet memurluğundan çıkarmada 6 ay (DMK m. 127/1). Bu süre içinde soruşturmaya başlanması yeterlidir.
- Üst süre fiilin işlendiği tarihten işler. Fiilden itibaren 2 yıl içinde disiplin cezası verilmezse yetki düşer (m. 127/2). Fiilin geç öğrenilmesi bu süreyi uzatmaz.
- 7573 sayılı Kanunla 2026’da eklenen kurala göre disiplin cezası bir yargı kararıyla (idari yargıda) iptal edilirse idare, kararın kendisine ulaştığı tarihten itibaren kalan süre içinde yeniden ceza verebilir. Süre dolmuşsa ya da 6 aydan az kalmışsa en geç 6 ay içinde ve karar gerekçesini dikkate alarak işlem yapar (m. 127/2).
- Danıştay 12. Daire, sürelerin ilk cezanın verilmesine kadar arandığını; itiraz, onay ve yargılama aşamasında geçen sürelerin hesaba katılmadığını kabul ediyor. Karar 7573 sayılı Kanundan önceye aittir; iptal kararından sonra yeniden ceza verme için bugün 127. maddenin ikinci fıkrasındaki süre uygulanır.
- Kolluk personelinde (7068) de 1 ay, 6 ay ve 2 yıl uygulanır; ama başlama süresi fiilin disiplin amirince öğrenildiği tarihten işler. Zamanaşımı tamamlanmış fiilde işlendiği, kesintisiz fiilde kesintinin gerçekleştiği, zincirleme fiilde son fiilin işlendiği tarihten başlar (7068 m. 29/1-3).
- 7068’de ceza hatalı vasıflandırma veya düzeltilebilir şekil eksikliği nedeniyle iptal edilirse yetkili kurul ya da amir, kararın tebliğinden itibaren 6 ay içinde yeniden değerlendirme yapar (m. 29/4).
Sık karıştırılan
Disiplin zamanaşımı, ceza hukukundaki dava zamanaşımı ile karıştırılır. Aynı fiil suç da oluştursa disiplin süreleri 127. maddeye göre ayrıca hesaplanır. Kanun, ceza davası sürdüğü için disiplin zamanaşımının duracağına dair bir hüküm içermez; ceza kovuşturması disiplin kovuşturmasını geciktiremez (DMK m. 131). Cezanın özlük dosyasından silinmesi için öngörülen 5 ve 10 yıllık süreler ise zamanaşımı değildir; memurun başvurusuyla işler (DMK m. 133). Bu konu için bkz. disiplin cezasının sicilden silinmesi. Süreyi işleten soruşturma için bkz. disiplin soruşturması.
Danıştay Kararı
Danıştay 12. Daire, 16.04.2025 tarihli, 2023/1521 E., 2025/1991 K.
Tapu müdürlüğünde bilgisayar işletmeni olan davacı, TAKBİS sisteminde yolsuz veri düzeltmesi ve yolsuz oluşturulan hisselerin satışı iddiasıyla Devlet memurluğundan çıkarıldı. İlk ceza disiplin soruşturması açılmadan verildiği için yargı kararıyla iptal edilmiş, idare soruşturmayı yapıp aynı cezayı yeniden vermişti. Bölge idare mahkemesi, fiilden itibaren 2 yıl geçtiği için yetkinin zamanaşımına uğradığını kabul ederek işlemi iptal etti. Danıştay 12. Daire, sürecin yargısal faaliyet kapsamında kaldığını ve zamanaşımının kesildiğini belirterek bu kararı oy birliğiyle bozdu ve esasın incelenmesini istedi. Bu yüzden usulden kazanılan bir iptal, cezadan kurtulduğunuz anlamına gelmeyebilir; idare kusuru giderip yeniden işlem yapabilir.
… 657 sayılı Kanun’un 127. maddesindeki zamanaşımı süreleri, idarenin disiplin suçundan haberdar olmasından ilk defa disiplin cezası verilmesine kadarki süreçte dikkate alınacak süreler olup, idare tarafından söz konusu sürelere riayet edilerek disiplin cezası verilmesi halinde, idarenin zaman aşımı sürelerine uyma yükümlülüğünü yerine getirdiğinin kabulü gerekmektedir. Buna göre; zaman aşımı sürelerinin hesabında, disiplin cezası verildikten sonraki itiraz süreci veya onay süreci (disiplin cezasının idari anlamda kesinleşme süreci) dikkate alınmayacağı gibi, idari yargıda dava açılması halinde, yargılama sürecinde geçen süreler ile bozma kararı verilmesi halinde, kararın gerekçesi idareye yeni bir disiplin işlemi yapma yetkisi tanıyor ise, idarenin yeni bir disiplin işlemi tesis etmesi aşamasında söz konusu zaman aşımı sürelerinin geçtiğinden bahsedilemeyeceği açıktır. …
Sık sorulan sorular
Öğrenme tarihi nasıl belirlenir?
657 sayılı Kanun “öğrenildiği tarih” der ve kimin öğreneceğini ayrıca yazmaz; 7068’de ölçüt disiplin amirinin öğrenmesidir. Uygulamada tarih, fiili idareye bildiren ilk belge üzerinden tartışılır. Bu belgeyi dosyadan isteyin ve soruşturma onayının tarihiyle karşılaştırın.
Cezaya itiraz ettim, itiraz uzadı; zamanaşımı dolar mı?
Danıştay 12. Daireye göre ceza süresi içinde bir kez verildiyse, sonraki itiraz ve onay sürecinde geçen zaman zamanaşımı hesabına girmez. Zamanaşımını, ilk cezanın verildiği tarihe göre tartışmanız gerekir.
Disiplin cezası idare mahkemesinde iptal edildi; idare yeniden ceza verebilir mi?
Verebilir. 2026’dan itibaren kanun bunu süreye bağladı: idare kararın kendisine ulaşmasından sonra kalan süre içinde, kalan süre 6 aydan azsa ya da dolmuşsa en geç 6 ay içinde yeniden ceza verebilir (DMK m. 127/2). Bu süre geçtikten sonra verilen yeni cezaya karşı zamanaşımını ileri sürün.
Bu terim sizin dosyanızda mı geçiyor?
Tanım genel bilgi verir; sizin olayınızda ne anlama geldiğini birlikte değerlendirelim.