Tam yargı davası

Tam yargı davası, idari eylem veya işlemler yüzünden kişisel hakları doğrudan zarar gören kişinin, bu zararın idarece tazmini için açtığı idari davadır (İYUK m. 2/1-b). Dayanağı, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olmasıdır (Anayasa m. 125). Yol çalışması nedeniyle taşınmazın zarar görmesi, kamu hastanesinde hizmetin kötü işlemesi ya da hukuka aykırı bir görevden alma yüzünden kaybedilen maaş bu davanın konusudur. Danıştay, idarenin sorumluluğunu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırıyor; yani bazı durumlarda idarenin kusuru olmasa da zarar ödenir.

Bilmeniz gerekenler

• Zarar bir işlemden doğduysa üç yol vardır: doğrudan tam yargı davası, iptal ve tam yargı davasının birlikte açılması ya da önce iptal davası, karardan sonra dava süresi içinde tam yargı davası (İYUK m. 12).
• Zarar bir eylemden doğduysa dava açmadan önce idareye başvurmak zorunludur: eylemi öğrendiğiniz tarihten itibaren 1 yıl, her hâlde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde. İstek reddedilirse ya da 30 gün içinde cevap verilmezse, 60 günlük dava süresi içinde dava açılır (İYUK m. 7/1, 13/1).
• Dilekçede istenen tazminat miktarı gösterilir (İYUK m. 3/2-d). Miktar nihai karara kadar bir kez, harcı ödenerek artırılabilir (İYUK m. 16/4). Uygulamada dava, zarar bilirkişiyle belirlenecekse “fazlaya ilişkin haklar saklı” kaydıyla düşük bir tutarla açılır.
• Zarar bir hizmetten veya idarenin eyleminden doğduysa yetkili mahkeme, hizmetin görüldüğü ya da eylemin yapıldığı yerin idare mahkemesidir (İYUK m. 36/1-b).
• İdare mahkemesi kararını süresinde uygulamayan idare aleyhine de maddi ve manevi tazminat davası açılabilir (İYUK m. 28/3).

Sık karıştırılan

İptal davası işlemi ortadan kaldırır, tam yargı davası parayı ister; iptalde menfaat ihlali yeterliyken burada kişisel hakkın doğrudan ihlali aranır (İYUK m. 2/1). Haksız gözaltı ve tutuklama için Devletten istenen tazminat ise tam yargı davası değildir; zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde görülür, ancak tutuklanıp sonra kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı alanların istemlerine Tazminat Komisyonu bakar (CMK m. 141, 142/2). Bkz. haksız tutuklama tazminatı ve haksız tutuklama tazminatı nasıl alınır. Suçtan doğan zararın failden istenmesi de ayrı bir hukuk davasıdır; ceza davasının içinde tazminat istenmez (ceza davasında tazminat nasıl istenir).

Danıştay Kararı

Danıştay 4. Daire, 14.01.2026 tarihli, 2025/6019 E., 2026/102 K.

Davacı, hissedarı olduğu taşınmazın idarelerin hizmet kusuru yüzünden deniz altında kaldığını ileri sürerek maddi tazminat istedi; bilirkişi raporlarına göre sebep, dere yatağının değiştirilmesi ve kıyı koruma yapısı yapılmamasıydı. Bölge idare mahkemesi, idareye başvurunun 1 yıllık süre geçtikten sonra yapıldığı gerekçesiyle davayı süre aşımından reddetti. Danıştay, taşınmaz davacı adına 22/11/2018 tarihinde tescil edildiği için zararın davacı yönünden o tarihte doğduğunu, zararın sürdüğünü ve başvurunun bu tarihten itibaren beş yıl içinde yapıldığını kabul etti; kararı oyçokluğuyla bozdu. Karar, İYUK 13 sürelerinin mahkemeye erişimi ortadan kaldıracak şekilde yorumlanmadığını gösteriyor; yine de en güvenli yol eylemi öğrendiğiniz günden itibaren bir yıl içinde başvurmaktır.

… İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları ödemekle yükümlü olup; idari eylem ve işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir. …

… 2577 sayılı Kanunun 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, davacı tarafından tapu tescil tarihi olan 22/11/2018 tarihinden itibaren beş yıl içerisinde idareye yapılan başvurunun zımmen reddi üzerine davanın açıldığı görüldüğünden, davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. …

↑ Metne dön