Sınır dışı etme

Sınır dışı etme, kanunda sayılan sebeplerden biri bulunan yabancının menşe ülkesine, transit gideceği ülkeye ya da üçüncü bir ülkeye gönderilmesidir (6458 sayılı YUKK m. 52, 54). Kararı Göç İdaresinin talimatıyla veya resen valilik alır; karar gerekçesiyle yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir (YUKK m. 53/1-2). Başlıca sebepler şunlardır: TCK 59 kapsamında sınır dışı edilmesi gerektiğinin değerlendirilmesi, terör veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi ya da destekleyicisi olmak, sahte belge kullanmak, kamu düzeni, güvenliği veya sağlığı açısından tehdit oluşturmak, vize ya da ikamet süresini 10 günden fazla aşmak, izinsiz çalışmak ve yasal giriş-çıkış kurallarını ihlal etmek.

Ayrıntılı rehber: sınır dışı kararına itiraz ve dava yolu

Bilmeniz gerekenler

• Karara karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır; başvuru kararı veren makama da bildirilir. Mahkeme dosya tamamlandıktan sonra 15 gün içinde karar verir ve bu karar kesindir (YUKK m. 53/3). Bu davalarda bölge idare mahkemesi kararına karşı İYUK 46/2’deki yeni temyiz yolu da yoktur.
• Rızanız yoksa dava açma süresi içinde ve dava sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilemezsiniz (YUKK m. 53/3). Bu yüzden 7 günlük süre her şeyden önce gelir.
• 54. madde kapsamında olsanız bile gideceğiniz ülkede ölüm cezası, işkence, insanlık dışı veya onur kırıcı muamele riski; ciddi sağlık sorunu, yaş ya da hamilelik nedeniyle seyahat riski; tedavisi süren ve o ülkede tedavi imkânı olmayan hayati hastalık; insan ticareti mağduru olarak destek sürecinde bulunmak ya da tedavisi süren şiddet mağduriyeti varsa sınır dışı kararı alınmaz (YUKK m. 55). Değerlendirme her kişi için ayrı yapılır.
• Kararda kural olarak Türkiye’yi terk için 15 günden az olmamak üzere 30 güne kadar süre verilir; kaçma riski, yasal giriş-çıkış ihlali, sahte belge veya kamu düzeni tehdidi varsa süre tanınmaz (YUKK m. 56). Bazı hâllerde ayrıca idari gözetim kararı alınır (YUKK m. 57).
• Sınır dışı edilen yabancının Türkiye’ye girişi yasaklanır. Yasak en fazla 5 yıldır; kamu düzeni veya güvenliği açısından ciddi tehdit varsa en fazla 10 yıl daha artırılabilir (YUKK m. 9/2-3).
• Dava, kararı veren valiliğin bulunduğu yerin idare mahkemesinde açılır (İYUK m. 32/1). Danıştay, iki ayrı valiliğin sınır dışı kararı bulunan dosyada yetkiyi dava edilen kararı veren idarenin yerine göre belirledi.

Sık karıştırılan

Sınır dışı etme, idari gözetim ile aynı şey değildir. Sınır dışı kararı yabancının ülkeden çıkarılmasına, idari gözetim ise bu karar uygulanana kadar geri gönderme merkezinde tutulmasına ilişkindir. Yolları da ayrıdır: sınır dışı kararına karşı 7 gün içinde idare mahkemesi, gözetime karşı sulh ceza hâkimliği (YUKK m. 53/3, 57/6). Hapis cezası da yabancıyı kendiliğinden sınır dışı etmez; infaz aşamasında durum İçişleri Bakanlığına bildirilir, sınır dışı değerlendirmesini idare yapar (TCK m. 59). Ceza tarafı için bkz. ceza alan yabancının sınır dışı edilmesi.

Danıştay Kararı

Danıştay 10. Daire, 13.03.2025 tarihli, 2025/833 E., 2025/1599 K.

Etiyopya uyruklu davacı hakkında önce bir valilik vize süresini aştığı gerekçesiyle (YUKK 54/1-e), ertesi yıl başka bir valilik yasal giriş-çıkış kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle (YUKK 54/1-h) sınır dışı etme kararı aldı. Davacı ikinci kararın iptali için dava açtı; iki idare mahkemesi dosyayı birbirine gönderdi. Danıştay 10. Daire, davacının dava dilekçesinde ikinci kararı dava konusu ettiğini tespit etti ve İYUK 32/1 uyarınca bu işlemi kuran valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesini yetkili saydı. Süre yalnız 7 gün olduğundan vakit kaybetmeyin: davayı, iptalini istediğiniz kararı veren valiliğin bulunduğu yerin idare mahkemesinde açın ve dilekçede hangi kararı dava ettiğinizi tarih ve sayısıyla açıkça yazın.

… Bu durumda, 2577 sayılı Kanun’un 32. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, davanın görüm ve çözümünde, davacı tarafından dava konusu edilen işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yerdeki Balıkesir İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmaktadır. …

↑ Metne dön