Yıkım kararı
Yıkım kararı, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapının, mühürlemeden sonra verilen bir aylık sürede ruhsata uygun hâle getirilmemesi üzerine belediye encümeni ya da il idare kurulunca alınan ve yapının yıktırılmasını emreden karardır (3194 sayılı İmar Kanunu m. 32). Karar üzerine yapıyı belediye ya da valilik yıktırır, masrafı yapı sahibinden alınır. Bu bir idari işlemdir ve idare mahkemesinde dava konusu yapılabilir.
Bilmeniz gerekenler
- Süreç tespitle başlar: idare o andaki inşaat durumunu tespit eder, yapıyı mühürler, inşaat derhal durur. Yapı tatil tutanağının yapıya asılmasıyla durdurma yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır; bir nüshası muhtara bırakılır (3194 m. 32).
- Aykırılık bilgisi en geç 7 gün içinde tapunun beyanlar hanesine işlenmek üzere tapu dairesine bildirilir. Aykırılık giderildi bildirimi yapılmadan bu kayıt kaldırılamaz (3194 m. 32).
- Tebliğden itibaren en çok bir ay içinde yapıyı ruhsata uygun hâle getirip ya da ruhsat alıp mührün kaldırılmasını isteyebilirsiniz. Aksi hâlde ruhsat iptal edilir ve yıkım kararı alınır. İdare yapının ruhsata bağlanamayacağını tespit ederse ruhsat bu bir ay beklenmeden iptal edilir (3194 m. 32). Danıştay, tutanakta aykırılıkların ölçüleriyle birlikte somut ve ayrıntılı yazılmasını arıyor.
- İdare, bir aylık süre geçtiği hâlde iki ay içinde yıkım kararı almaz ya da kararı aldığı hâlde altı ay içinde yıkmazsa yapıyı Bakanlık yıkabilir veya yıktırabilir (3194 m. 32).
- Yıkım kararına karşı dava taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde, 60 gün içinde açılır (İYUK m. 7/1, 34/1). Dava açmak yıkımı kendiliğinden durdurmaz (İYUK m. 27/1); yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir.
- Aynı yapı için encümen ayrıca idari para cezası verir. Bu ceza aykırılığın tespitinden itibaren 10 iş günü içinde uygulanır ve tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artar (3194 m. 42).
Sık karıştırılan
Yıkım kararı, yapı tatil tutanağı ve idari para cezası üç ayrı şeydir. Tutanak inşaatı durdurur ve süreyi başlatır; yıkım kararı süre dolunca yapının kaldırılmasını emreder; para cezası ise yapının akıbetinden bağımsız bir yaptırımdır. Ruhsatsız inşaatın ceza yanı da ayrıdır: imar kirliliğine neden olma suçu ceza mahkemesinde görülür. Bina imar planına ve ruhsata uygun hâle getirilirse kamu davası düşer (TCK m. 184/5). Ayrıntı için imar kirliliği suçu yazısına bakabilirsiniz.
Danıştay Kararı
Danıştay 6. Daire, 16.12.2025 tarihli, 2023/3048 E., 2025/6955 K.
Bir kamu kurumuna ait, bir dönem belediyeye kiralanmış binada ruhsata katılmamış kapalı alanlar tespit edildi. Belediye encümeni yapının ruhsata bağlanamayacağı gerekçesiyle 3194 sayılı Kanunun 32. maddesine göre yıkım kararı verdi ve bina yıkıldı. Yıkım kararları, kamu yapılarına özgü 26. madde kapsamında değerlendirme yapılmadığı gerekçesiyle yargı kararıyla iptal edildi; malik kurum tazminat davası açtı. Danıştay 6. Daire, yıkımdan önce tutanakta aykırılıkların somut ve ayrıntılı gösterilmesi ve bir aylık sürenin tanınması gerektiğini belirtti. Tazminat yönünden ise yapı ruhsata bağlanabiliyorsa yapı bedeli, bağlanamıyorsa yalnız enkaz bedeli ödenmesi gerektiğini söyledi ve bunu araştırmadan verilen kararı bozdu. Yani yıkım kararının iptali kendiliğinden tam bedel getirmez; yapınızın ruhsata bağlanabilir olduğunu da ortaya koymanız gerekir.
… Yukarıda yer verilen 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. madde hükmünün değerlendirilmesinden; ruhsat alınmadan veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılan yapıların tespitine ilişkin olarak düzenlenecek yapı tatil tutanağında, aykırılıkların ölçüleri ile birlikte somut ve ayrıntılı olarak belirtilerek yapının o anki durumunun tespit edilmesi, ruhsatsız veya ruhsata aykırı inşaatın mühürlenerek durdurulması ve yapı tatil tutanağının yapı yerine asılmak suretiyle yapı sahibine tebliğ edilmesi, tebligatın bir nüshasının muhtara bırakılması gerekmektedir. Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapının mühürlenerek inşaatın durdurulmasından itibaren, yapı sahibine ruhsat almak veya yapısını ruhsata uygun hale getirmek için bir ayı geçmemek koşulu ile süre verilmesi durumunda bu sürenin; herhangi bir süre verilmemesi halinde ise tespit tarihinden itibaren bir aylık sürenin sonunda, ruhsat alınmayan veya ruhsatına uygun hale getirilmeyen yapılara ilişkin 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca yıkım kararı alınabileceği açıktır. …
… Bu doğrultuda, idareler tarafından yıkımı gerçekleştirilen yapıların ruhsatının bulunması halinde Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğe göre yapı bedelinin, ruhsatsız yapı olması halinde ise yapıların sadece enkaz bedelinin tazminine karar verilmesi gerekmektedir. …
Sık sorulan sorular
Yıkım kararına dava açtım, dava sürerken yapım yıkılır mı?
Yıkılabilir. Dava açmak işlemin uygulanmasını durdurmaz (İYUK m. 27/1). Yıkımı durdurmak için dava dilekçesinde yürütmenin durdurulmasını istemeniz ve telafisi güç zararla açık hukuka aykırılığı birlikte göstermeniz gerekir.
Mühürlenen yapıda bir ay içinde ne yapmalıyım?
Aykırılık giderilebiliyorsa projeyi düzeltip ruhsat başvurusu yapın ve mührün kaldırılmasını yazılı isteyin (3194 m. 32). İdare yapının ruhsata bağlanamayacağını tespit etmişse süre beklenmeden ruhsat iptal edilebilir; bu durumda dava süresini kaçırmayın.
Yapım hukuka aykırı biçimde yıkıldı, tazminat alabilir miyim?
Alabilirsiniz, ama tutar yapının durumuna bağlıdır. Danıştay ruhsatlı ya da ruhsata bağlanabilir yapıda yapı bedelinin, ruhsatsız yapıda yalnız enkaz bedelinin ödenmesi gerektiğini kabul ediyor. Tazminat idareye karşı açılacak tam yargı davasıyla istenir.
Bu terim sizin dosyanızda mı geçiyor?
Tanım genel bilgi verir; sizin olayınızda ne anlama geldiğini birlikte değerlendirelim.