İptal Davası Nedir, Nasıl Açılır? 60 Gün, Dilekçe, Harç

İptal Davası Nedir, Hangi İşlemlere Karşı Açılır?

İptal davası, idarenin tek taraflı olarak yaptığı ve sizi doğrudan etkileyen kesin bir işlemin hukuka aykırılığı nedeniyle ortadan kaldırılmasını sağlar. Dava türleri İYUK 2‘de sayılır; iptal davası bunların en sık açılanıdır. Memura verilen disiplin cezası, tayin, ruhsat iptali, imar para cezası, sınav ve mülakat sonucu, yabancıya verilen ikamet reddi gibi işlemler bu davanın konusudur.

Her yazı dava konusu olmaz. Dava, kesin ve yürütülmesi gereken bir işleme karşı açılır; yani idarenin son sözünü söylediği, hukuki durumunuzu değiştiren karara. Hazırlık niteliğindeki yazılar, görüş ve bilgilendirme yazıları, bir kurulun teklifi ya da henüz onaylanmamış bir karar bu nitelikte değildir. Danıştay 10. Daire, iç hukukta tek başına sonuç doğurmayan bir belgenin kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem olmadığını belirterek davayı incelemeden reddetti. İptal davası nedir nasıl açılır diye araştıranların en sık yaptığı hata da budur: hangi belgeye dava açacağını yanlış seçmek, süre geçtikten sonra fark edilirse en pahalı hatadır.

Mahkeme işlemi iptal eder, ama idarenin yerine geçip yeni işlem kuramaz; yerindelik denetimi de yapamaz (İYUK 2/2). Ruhsatınızın iptal kararı bozulursa mahkeme size ruhsat vermez, idare karara göre yeniden işlem yapar. İdare mahkeme kararının gereğini, tebliğden itibaren en geç 30 gün içinde yerine getirmek zorundadır (İYUK 28/1).

İptal davası ile tam yargı davası farkı

İptal davası işlemi ortadan kaldırır; tam yargı davası işlem veya eylem yüzünden uğranılan zararın tazminini sağlar ve kişisel hakkı doğrudan ihlal edilen kişi tarafından açılır (İYUK 2/1-b). Zarar bir işlemden doğduysa ikisi birlikte açılabilir ya da önce iptal davası açılıp karar kesinleşince dava süresi içinde tazminat istenebilir (İYUK 12). Eylemden doğan zararda önce idareye başvurmak gerekir. Tazminat tarafını tam yargı dava dilekçesi sayfasında anlattım.

İptal Davasını Kim Açabilir? Menfaat Şartı

İptal davasını, işlemle menfaati ihlal edilen kişi açabilir (İYUK 2/1-a). Bu, hakkınızın ihlal edilmiş olmasından daha geniş bir şarttır; işlemin sizi etkilemesi yeter. Tam yargı davasında ise kişisel hakkın doğrudan ihlali aranır, iki şartı karıştırmamak gerekir.

Danıştay 5. Daire, menfaatin meşru, kişisel ve güncel olması gerektiğini, kişisel menfaatin işlemin o kişiyi dolaylı da olsa etkilemesi anlamına geldiğini belirtti. Bu yüzden komşunuza verilen bir yapı ruhsatına, oturduğunuz yerin imar planına veya katıldığınız bir sınavın sonucuna da dava açabilirsiniz. Menfaat ilgisi kurulamazsa dava ehliyet yönünden reddedilir (İYUK 15/1-b).

• Avukat: iptal davasını kendiniz açabilirsiniz; avukat zorunlu değildir. Davayı avukat olmayan bir vekil açarsa dilekçe, 30 gün içinde bizzat veya avukatla açılmak üzere reddedilir (İYUK 15/1-d).
• Birden fazla kişi: aynı işlemden etkilenen kişiler, hak veya menfaat ortaklığı ve aynı olay ya da sebep varsa tek dilekçeyle dava açabilir (İYUK 5).
• Birden fazla işlem: kural her işleme ayrı dava açılmasıdır; aralarında bağlılık veya sebep sonuç ilişkisi olan işlemler tek dilekçeyle dava edilebilir (İYUK 5).

İptal Davasında Mahkeme Hangi Yönlerden İnceleme Yapar?

Mahkeme işlemi beş yönden inceler ve birinde hukuka aykırılık bulması iptal için yeterlidir: yetki, şekil, sebep, konu ve maksat (İYUK 2/1-a). Dilekçenizdeki itirazları bu beş başlığa göre düzenlemek, hem mahkemenin işini hem sizin anlatımınızı kolaylaştırır.

Uygulamada davaların büyük kısmı sebep ve yetki unsurunda kazanılır. Sebep unsuru itirazında idarenin dayandığı olayın gerçekten yaşanıp yaşanmadığı, delillerin yeterli olup olmadığı tartışılır; yetki unsuru itirazında ise kararı imzalayan makamın kanuni yetkisi aranır. Maksat unsurunu ispatlamak en zorudur; idarenin kamu yararı dışında bir amaç güttüğünü belgelerle göstermek gerekir.

Mahkeme dilekçenizle sınırlı kalmaz, her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar ve idareden belge isteyebilir (İYUK 20/1). Yine de mahkemenin göreceği aykırılığı siz göstermezseniz, gözden kaçma ihtimali artar. İşlem dosyasının gönderilmesini, gerekiyorsa keşif ve bilirkişi incelemesini dilekçede açıkça isteyin.

İptal Davası Açma Süresi: 60 Gün Nasıl Hesaplanır?

İptal davası açma süresi, özel kanunda ayrı süre yoksa işlemin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren 60 gündür. Kanunun ifadesi şöyledir:

İYUK 7/1: (1) Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Süre, bildirimin yapıldığı günü izleyen günden başlar; tatil günleri süreye dahildir, son gün tatile rastlarsa süre izleyen ilk çalışma gününün bitimine uzar (İYUK 8). Süre 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasındaki adli ara verme döneminde dolarsa, ara vermenin bittiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır. Elektronik tebligatta bildirim, belgenin elektronik adrese ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Sürelerin ayrıntısı İYUK 7. madde sayfasındadır.

Dava açmadan önce üst makama, yoksa işlemi yapana başvurup işlemin kaldırılmasını isteyebilirsiniz (İYUK 11). Bu başvuru süreyi sıfırlamaz, yalnız durdurur. Tebliğden 20 gün sonra başvurduysanız, retten sonra kalan 40 günü kullanırsınız. Başvurunun yazılışı idareye başvuru dilekçesi sayfasındadır. İdareden bir işlem yapmasını istediğiniz ve cevap alamadığınız durum ise farklı bir kurala tabidir; onu idareye başvurdum cevap vermedi yazısında anlattım.

İptal Davası Dilekçesi Nasıl Yazılır, Nereye Verilir?

İptal davası, idare mahkemesi başkanlığına hitaben yazılmış imzalı bir dilekçeyle açılır (İYUK 3/1). Dilekçede şunlar bulunmalıdır (İYUK 3/2):

• tarafların ve varsa vekilin adı soyadı veya unvanı, adresi, gerçek kişinin T.C. kimlik numarası,
• davanın konusu ve sebepleri ile dayanılan deliller,
• dava konusu işlemin yazılı bildirim tarihi,
• tam yargı veya vergi davası da varsa uyuşmazlık konusu miktar.

Dilekçeye dava konusu işlemin bir örneğini, tebliğ zarfını veya bildirim belgesini ve delillerinizi ekleyin. İşlemin hangi tarih ve sayılı karar olduğunu, size hangi gün bildirildiğini açık yazın; mahkeme süreyi bu bilgiden hesaplar.

Yetkili mahkeme kural olarak işlemi yapan idarenin bulunduğu yerin idare mahkemesidir (İYUK 32/1). İmar, yıkım, ruhsat ve kamulaştırma gibi taşınmazla ilgili davalarda taşınmazın bulunduğu yer, kamu görevlilerinin bazı davalarında görev yeri yetkilidir (İYUK 33, 34). Dilekçeyi yetkili mahkemeye gönderilmek üzere başka bir şehirdeki idare mahkemesine, idare mahkemesi olmayan yerde asliye hukuk hâkimliğine, yurt dışında Türk konsolosluğuna da verebilirsiniz (İYUK 4). UYAP Vatandaş Portal üzerinden e-imza veya mobil imzayla elektronik dava açmak da mümkündür.

Yürütmenin durdurulmasını istiyorsanız dilekçenin başlığında ve sonuç kısmında bunu açıkça yazın. Örnek bir metin için yürütmenin durdurulması talepli iptal davası dilekçesi sayfasına bakabilirsiniz.

İlk İncelemede Dava Neden Reddedilir?

İlk incelemede dava en çok süre aşımı, ehliyet yokluğu veya kesin işlem bulunmaması nedeniyle reddedilir (İYUK 15/1-b). Dilekçe esasa girilmeden önce bu incelemeden geçer; mahkeme sırasıyla görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, kesin ve yürütülmesi gereken işlem, süre aşımı, husumet ve dilekçenin İYUK 3 ile 5’e uygunluğuna bakar (İYUK 14/3). Bu aşamadaki eksikliklerin bir kısmı düzeltilebilir, bir kısmı davayı bitirir.

• Davayı bitirenler: ehliyet yokluğu, kesin işlem olmaması ve süre aşımında dava reddedilir (İYUK 15/1-b). Süreyi geçirdiyseniz bu hatanın telafisi yoktur.
• Düzeltilebilenler: dilekçe İYUK 3 veya 5’e aykırıysa 30 gün içinde yenilenmek üzere dilekçe reddi verilir; yeni dilekçede aynı hata tekrarlanırsa dava reddedilir.
• Yanlış hasım: davalı idare hiç veya yanlış gösterildiyse dava düşmez, dilekçe gerçek hasma tebliğ edilir (İYUK 15/1-c).
• Görevsiz veya yetkisiz idare mahkemesi: dava reddedilir ama dosya görevli veya yetkili mahkemeye gönderilir, süre kaybı olmaz.
• Adli yargıya açılmış dava: görev yönünden ret kararının kesinleşmesini izleyen günden itibaren 30 gün içinde idari yargıda dava açılabilir; ilk başvuru tarihi korunur (İYUK 9).

İptal Davasında Harç, Gider Avansı ve Adli Yardım

İptal davası açılırken başvuru harcı ve posta gideri peşin ödenir; dava, dilekçe harç ve posta ücreti alınıp deftere kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (İYUK 6/1). Yürütmenin durdurulması istendiğinde bunun için ayrıca harç alınır. Tutarlar her yıl Harçlar Kanunu tarifesine göre güncellendiği için rakam vermiyorum; güncel tutarı dava açarken mahkeme veznesinden öğrenebilirsiniz.

Harç veya posta ücreti eksik yatırılırsa mahkeme 30 gün süreli bildirim yapar; bu bildirim iki kez yapılır ve eksik yine tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. Mali durumu harç ve masrafı karşılamaya yetmeyen kişi adli yardım isteyebilir; adli yardımda Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır (İYUK 31). Avukat ücreti için ise bulunduğunuz ilin barosunun adli yardım bürosuna başvurulur.

Davayı kaybeden taraf yargılama giderlerini ve karşı tarafın vekâlet ücretini öder. İdare vekille temsil edildiyse dava kaybedildiğinde idare lehine vekâlet ücretine hükmedilir; bu yüzden dava açmadan önce işlemin gerçekten hukuka aykırı olup olmadığını bir avukata değerlendirtmek masraf riskini de azaltır.

İptal Davası Nasıl İlerler, Karar Ne Zaman Uygulanır?

İptal davası yazılı yargılama usulüyle ilerler: dilekçe idareye tebliğ edilir, idare 30 gün içinde savunma verir, savunma size tebliğ edilir ve 30 gün içinde cevap verebilirsiniz (İYUK 16). Bu süreler haklı sebeple, bir defaya mahsus ve 30 günü geçmemek üzere uzatılabilir. İptal davalarında taraflardan biri dilekçesinde isterse duruşma yapılır (İYUK 17/1).

Dava açılması işlemin uygulanmasını durdurmaz (İYUK 27/1). Mahkeme yürütmenin durdurulmasına, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğacağı ve işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu şartları birlikte varsa karar verir; kural olarak idarenin savunması alındıktan sonra. Ret kararına karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde bölge idare mahkemesine bir defa itiraz edilebilir.

Esas karara karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yolu açıktır; her yıl güncellenen parasal sınırı geçmeyen iptal davalarında idare mahkemesinin kararı kesindir (İYUK 45/1). İstinafın ayrıntıları idare mahkemesi kararına istinaf yazısındadır. İdare iptal kararını 30 gün içinde uygulamazsa, kararı uygulamayan kamu görevlisi için tazminat davası da idare aleyhine açılır (İYUK 28).

Yaşanmış Olaydan

Bir ilçe belediyesinde sözleşmeli çalışan bir müvekkilim, müdürünün kendisine gönderdiği “görev yerinizin değiştirilmesi düşünülmektedir” yazısına dava açmak için başka bir büroyla anlaşmış, dilekçe tam hazırlanırken bana ikinci görüş için geldi. Yazı bir niyet bildiriyordu; ortada henüz bir karar yoktu. Bu yazıya açılacak dava, kesin bir işlem bulunmadığı gerekçesiyle büyük olasılıkla reddedilecek, harç ve vekâlet ücreti boşa gidecekti.

Beklemesini, kesin kararın tebliğini takip etmesini önerdim. Üç hafta sonra belediye başkanının görevlendirme onayı tebliğ edildi. Onaydan önce kendisinden görüş alınmamış, dayanak gösterilen kadro ihtiyacı da belgelenmemişti. Tebliğden 12 gün sonra sebep ve şekil yönünden iptal davası açtık ve yürütmenin durdurulmasını istedik.

Mahkeme, görevlendirme uygulanmakla etkisi tükenecek işlem sayılmadığı için savunmayı aldıktan sonra yürütmenin durdurulması istemini reddetti; müvekkilim yeni görevine başladı. Esasta ise idare kadro ihtiyacını gösteren bir belge sunamadı ve mahkeme işlemi sebep yönünden iptal etti. Belediye karardan sonra 30 gün içinde müvekkilimi eski görevine iade etti. Dava yaklaşık on ay sürdü.

Danıştay Kararları

Danıştay 5. Daire, 30.12.2025 tarihli, 2022/1804 E., 2025/15863 K.

Olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesiyle kapatılan bir vakfın yönetim kurulu üyesi, vakfın kapatılması ve malvarlığına el konulması işlemine karşı iptal davası açmış, ilk derece mahkemesi vakfı temsil yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle davayı ehliyet yönünden reddetmişti. Danıştay 5. Daire, iptal davalarında menfaat ilişkisinin geniş yorumlanması gerektiğini, kapatılma tarihine kadar yönetimde görev alan davacının kişisel, güncel ve meşru menfaatinin işlemden etkilendiğini belirterek kararı bozdu ve esasın incelenmesini istedi. İşlem sizi dolaylı olarak da etkiliyorsa dava açma ehliyetiniz vardır.

… İdari yargıda dava açma ehliyetinde aranan menfaat ihlali, davacının dava konusu ettiği işlemle arasında kurulabilecek minimum düzeyde de olsa ilgiyi, alakayı ifade etmektedir. Yargısal kararlarda menfaat ihlali koşulu, davacının idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisinin kurulması gerektiği şeklinde tanımlanmıştır. Meşru menfaat, iptal davasını açan kişinin, hukuka uygun bir korunmadan faydalanmak istemesi anlamına gelmektedir. Güncel menfaat, davanın açılması sırasında var olan aktüel ilgiyi, alakayı ifade etmektedir. Kişisel menfaat ilgisi ise idari bir işlemin doğrudan doğruya o kişi hakkında yapılmış olması anlamına gelmeyip, dolaylı olarak da olsa o kimseyi etkilemesidir. …

↑ Metne dön

Danıştay 10. Daire, 05.02.2026 tarihli, 2026/323 E., 2026/421 K.

Bir vakıf ve bir kişi, Paris İklim Anlaşması kapsamında Birleşmiş Milletler sekretaryasına sunulan ikinci ulusal katkı beyanının iptali için doğrudan Danıştay’da dava açmıştı. Danıştay 10. Daire, idari davanın ön koşulunun dava konusu edilebilecek bir idari işlem bulunması olduğunu, beyanın iç hukukta tek başına sonuç doğurmayan bir taahhüt belgesi olduğunu belirterek davayı oyçokluğuyla incelemeden reddetti. Karşı oy, beyanın iç hukukta düzenleme yapılmasını gerektirdiği için dava konusu olabileceği görüşündeydi. Dava açmadan önce, karşı çıktığınız belgenin hukuki durumunuzu doğrudan değiştiren kesin bir karar olup olmadığını kontrol edin.

… İdare hukukunda idari işlem, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler olarak tanımlanmaktadır. …

… tek başına iç hukuka etki eden bir yanının olmadığı, iç hukukta bu Beyan kapsamında düzenleme yapılacağına ilişkin bir taahhüt niteliği taşıdığı, dolayısıyla idari davaya konu edilebilir nitelikte kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem vasfında bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. …

↑ Metne dön