Sürücü belgesinin geri alınması

Sürücü belgesinin geri alınması, kanunda sayılan ihlallerde sürücü belgesinin belirli bir süre için sürücüden alınmasıdır (2918 sayılı KTK m. 48, 51, 118). Belge hükümsüz hâle gelmez; süre dolunca şartlar varsa iade edilir. Geri almayı çoğu hâlde yerinde trafik görevlileri yapar; Kanunun 6. maddesindeki görevlilerin yetkili olmadığı hâllerde geri almaya sulh ceza mahkemesi karar verir (KTK m. 112).

Ayrıntılı rehber: ehliyete el konulduğunda geri alma süreleri

Bilmeniz gerekenler

• Alkol: hususi otomobilde 0.50 promil üzeri ilk ihlalde 2026 yılı için 25.000 TL idari para cezası verilir ve belge 6 ay geri alınır. Son ihlalden geriye 5 yıl içinde ikincisinde 50.000 TL ve 2 yıl, üç ve fazlasında 150.000 TL ve her seferinde 5 yıl uygulanır; hususi otomobil dışındaki araçlarda sınır 0.21 promildir (KTK m. 48/5). Ceza tarafı için bkz. alkollü araç kullanma cezası.
• Ölçüm yaptırmayan sürücüye 2026 yılı için 150.000 TL idari para cezası verilir ve belge 5 yıl geri alınır (m. 48/9). Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücünün belgesi ise geri alınmaz, iptal edilir (m. 48/8).
• Bir yıl içinde 100 ceza puanını dolduranın belgesi 2 ay, aynı yıl ikinci kez dolduranınki 4 ay geri alınır; ölümlü kazaya asli kusurla sebep olanınki 1 yıl geri alınır (m. 118). Bkz. ceza puanı.
• Hızda geri alma, yerleşim yeri içinde 46 km/s, dışında 51 km/s ve üzeri aşımda başlar; aşımın büyüklüğüne göre her seferinde 30, 60 veya 90 gündür (m. 51).
• Alkol ve hız nedeniyle geri alınan belgenin iadesi için KTK kapsamındaki idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır (m. 48, 51). Belge herhangi bir nedenle zaten geri alınmışsa alkol nedeniyle uygulanacak süre, önceki geri alma süresi bitince başlar (m. 48/5).
• Geri alma süresinde araç kullanan sürücüye 2026 yılı için 200.000 TL idari para cezası verilir (m. 36/3-b, 118).

Sık karıştırılan

Geri alma, sürücü belgesinin iptali ile karıştırılır. Geri almada süre bitince belge iade edilir; iptalde belge ortadan kalkar ve yeniden belge için sürücü kursuna devam edip sınavı geçmek gerekir (m. 48/8). Bir yıl içinde üç kez 100 puanı doldurmak da süresiz iptal sebebidir (m. 118). İtiraz yeri de sık karıştırılır: geri almaya karşı idare mahkemesine değil, sulh ceza hâkimliğine gidilir. Danıştay 8. Daire, geri almanın niteliğine bakılmaksızın bu davalarda adli yargının görevli olduğunu belirterek esastan karar veren idare mahkemesi kararını bozdu. Para cezasına başvuru süresi tebliğden itibaren 15 gündür (5326 m. 27/1); bkz. idari para cezasına itiraz.

Danıştay Kararı

Danıştay 8. Daire, 10.11.2023 tarihli, 2019/1584 E., 2023/5650 K.

Trafik kontrolünde alkollü olduğu tespit edilen davacıya birinci kez alkollü araç kullanmaktan 48. maddenin beşinci fıkrası gereğince para cezası verildi ve sürücü belgesi 6 ay süreyle geri alındı. İdare mahkemesi işin esasına girerek işlemleri iptal etti. Danıştay 8. Daire, 112. maddenin 6495 sayılı Kanunla değişen hâlini, Kabahatler Kanununu, hukuki güvenlik ilkesini ve Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar kazanan kararlarını birlikte değerlendirdi; davanın görev yönünden reddi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozdu. Bu yüzden belgeniz geri alındıysa itirazınızı idare mahkemesine değil, süresi içinde sulh ceza hâkimliğine yapın.

… 2918 sayılı ve 5326 sayılı Kanun hükümleri ile hukuki güvenlik ilkesi yönünden yukarıda yapılan açıklamalar ve Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar kazanan kararları birlikte değerlendirildiğinde, geri alma niteliğine bakılmaksızın sürücü belgesinin geri alınması yaptırımına karşı açılacak davalarda, adli yargı merciinin görevli olduğu, bu haliyle, sürücü belgesinin geri alınması ve idari para cezası yaptırımına karşı adli yargı merciine başvurulabileceği sonucuna varılmaktadır. Bu durumda; 2918 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri uyarınca sürücü belgesinin geri alınmasına ve davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. …

↑ Metne dön