Duruşma

Ceza davası açıldıktan sonra mahkeme dosyayı duruşmalarda görür. Bir dava tek oturumda bitebileceği gibi aylar süren birçok oturuma da yayılabilir; her oturuma halk dilinde “celse” denir. Duruşmada sanık dinlenir, tanıklar ve gerekirse bilirkişi çağrılır, belgeler okunur ve taraflar delilleri tartışır. Hâkim kararını yalnızca duruşmaya getirilmiş ve orada tartışılmış delillere dayandırabilir (CMK m. 217/1).

Kanundaki yeri

Duruşmanın yapılışı CMK 188 ve devamında düzenlenir. Duruşmada hükme katılacak hâkimlerin, savcının ve zabıt kâtibinin, zorunlu müdafilik hâllerinde de müdafinin bulunması şarttır (CMK m. 188/1). CMK 191’e göre duruşma, sanığın ve müdafinin hazır olup olmadığı ile tanıkların gelip gelmediği saptanarak başlar; hâkim iddianamenin kabulü kararını okur, sonra sanığın kimliği tespit edilir, suçlama anlatılır, susma hakkı dahil hakları hatırlatılır ve sanık hazırsa sorgusu yapılır. Duruşma kural olarak herkese açıktır (CMK m. 182). Çağrı kâğıdının tebliği ile duruşma günü arasında en az bir hafta bulunmalıdır (CMK m. 176/4).

Uygulamada ne anlama gelir

Size iddianame ile birlikte çağrı kâğıdı geldiyse belirtilen gün ve saatte mahkemede bulunmanız gerekir. Kanunun ayrık tuttuğu hâller dışında hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz ve geçerli mazereti olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir (CMK m. 193/1). Mahkemece sorgusu yapılmış sanık, talep ederse sonraki oturumlara katılmaktan bağışık tutulabilir; buna duruşmadan vareste tutulma denir. İlk oturumda neler yaşandığını ilk duruşmada ne olur yazısında, gelmemenin sonuçlarını duruşmaya gitmezsem ne olur yazısında anlattık.

Örnek

Kasten yaralama suçlamasıyla yargılanan bir sanık ilk duruşmada savunmasını yapar, mağdur ve iki tanık dinlenir. Mahkeme hastane kayıtlarının getirtilmesine karar verip duruşmayı iki ay sonraya erteler. İkinci oturumda kayıtlar okunur, taraflar son sözlerini söyler ve hüküm açıklanır.

Sık karıştırılan

Savcılıkta ifade vermek duruşma değildir. Soruşturma evresinde savcı ya da kolluk ifade alır; duruşma ise ancak iddianame kabul edilip kovuşturma evresi başladıktan sonra mahkemede yapılır. Tutuklama için sulh ceza hâkimi önüne çıkarılmak da duruşma değil, sorgudur.

Sık sorulan sorular

Açık duruşma ile kapalı duruşma arasındaki fark nedir?

Açık duruşmayı herkes izleyebilir, kapalı duruşmaya ise yalnız taraflar ve görevliler katılır. Kural olarak duruşma açıktır; genel ahlâk veya kamu güvenliği kesin olarak gerektiriyorsa mahkeme duruşmanın bir kısmını ya da tamamını kapalı yapabilir (CMK m. 182). Sanık 18 yaşından küçükse duruşma zorunlu olarak kapalıdır (CMK m. 185/1).

Duruşmaya avukatsız girebilir miyim?

Evet, kural olarak avukat tutmak zorunlu değildir. Ancak sanık çocuksa, kendini savunamayacak derecede malul ya da sağır ve dilsizse veya suçun alt sınırı beş yıldan fazla hapisse, istemeseniz de size bir müdafi görevlendirilir (CMK m. 150/2-3).

Duruşmada ses kaydı alabilir veya fotoğraf çekebilir miyim?

Hayır. Adliye binasında ve duruşma başladıktan sonra salonda ses veya görüntü kaydı alan ya da yayan araçlar kullanılamaz (CMK m. 183/1).

Duruşmaya gelemeyeceksem ne yapmalıyım?

Mazeretinizi belgesiyle birlikte duruşmadan önce mahkemeye dilekçeyle bildirin. Geçerli mazereti olmadan gelmeyen sanık hakkında kural olarak duruşma yapılmaz ve zorla getirilmesine karar verilir (CMK m. 193/1).