Son söz

Duruşmanın sonunda deliller tartışılmış, savcı mütalaasını vermiş, sanık ve avukatı esas hakkındaki savunmalarını yapmıştır. Hâkim kararı açıklamadan önce sanığa döner ve “son sözünüz nedir?” diye sorar. Bu soru bir formalite değildir: Sanığın mahkemeye doğrudan söylediği ve kimsenin cevap vermediği son cümleler, hükümden hemen önce dinlenir.

Kanundaki yeri

CMK 216, delillerin tartışılmasında söz sırasını düzenler: önce katılan veya vekili, sonra savcı, ardından sanık ve müdafii konuşur; taraflar birbirlerinin açıklamalarına cevap verebilir. Maddenin üçüncü fıkrası ise hükümden önce son sözün hazır bulunan sanığa verileceğini söyler; bu aşamada zorunlu müdafiin hazır bulunmaması hükmün açıklanmasına engel değildir. Yargıtay’daki duruşmalı incelemede de her hâlde son söz sanığındır (CMK 300/2).

Uygulamada ne anlama gelir

Son söz savunmanın tekrarı için değil, kısa bir son beyan için kullanılır. Çoğunlukla “beraatimi istiyorum” ya da “pişmanım, lehime olan hükümlerin uygulanmasını istiyorum” gibi bir iki cümleyle verilir; sanık önemli gördüğü bir noktayı da kısaca hatırlatabilir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında, duruşmada hazır olan sanığa son sözünün sorulmaması savunma hakkının kısıtlanması sayılır ve bozma sebebidir. Kanun “hazır bulunan sanık” dediği için, duruşmadan vareste tutulan ve karar duruşmasına gelmeyen sanığa son söz sorulamaz. Son sözden önceki savunmanın nasıl hazırlanacağını son savunma nasıl yapılır yazısı anlatıyor.

Örnek

Hırsızlık davasının karar duruşmasında savcı mahkûmiyet ister, sanığın avukatı esas hakkındaki savunmasını yapar ve beraat talep eder. Hâkim sanığa son sözünü sorar. Sanık, “Olay saatinde işyerindeydim, kamera kayıtları da bunu gösteriyor; beraatimi istiyorum” der. Beyan tutanağa geçirilir, ardından hüküm açıklanır.

Sık karıştırılan

Son söz ile esas hakkında savunma farklıdır. Esas hakkında savunma, savcının esas hakkındaki mütalaasına karşı delillerin ayrıntılı değerlendirildiği savunmadır; son söz ise bundan sonra, hükümden hemen önce sanığa tanınan kısa son beyan hakkıdır.