Müşteki

Müşteki, “şikâyet eden” anlamına gelen eski bir kelimedir ve adliye dilinde hâlâ yaygın olarak kullanılır. İfade tutanaklarında, iddianamede ve duruşma zaptında “müşteki”, “müşteki-mağdur” ya da “şikâyetçi” ifadeleriyle karşılaşırsınız. Kanun metni ise bu kişi için şikâyetçi kelimesini kullanır.

Kanundaki yeri

Ceza Muhakemesi Kanunu, mağdur ile şikâyetçinin haklarını birlikte düzenler (CMK m. 234): soruşturmada delil toplanmasını isteme, belge örneği isteme ve takipsizlik kararına itiraz etme; kovuşturmada duruşmadan haberdar edilme ve davaya katılma. Şikâyetçi, savcı veya mahkeme tarafından çağrı kâğıdıyla çağrılır ve dinlenir; çağrı ve zorla getirme bakımından tanıklara ilişkin kurallar uygulanır (CMK m. 233). Şikâyet hakkının süresi ise Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenmiştir (TCK m. 73).

Uygulamada ne anlama gelir

Müşteki sıfatı sizi davanın tarafı yapmaz; davaya katılmanız kabul edilirse katılan olursunuz. Şikâyete bağlı suçlarda (örneğin basit kasten yaralama ya da kişiye yönelik hakaret) şikâyetinizden vazgeçerseniz dava düşer; ancak sanık vazgeçmeyi kabul etmezse vazgeçme onu etkilemez (TCK m. 73/4, 73/6). Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ise şikâyetten vazgeçme dosyayı kapatmaz, yargılama devam eder. Kavgalarda iki taraf da birbirinden şikâyetçi olabilir; bu durumda aynı kişi dosyada hem müşteki hem şüpheli olarak yer alır.

Örnek

Bir park kavgasında iki kişi birbirini yaralar ve ikisi de karakolda şikâyetçi olur. Tutanakta her ikisi de “müşteki-şüpheli” olarak geçer: biri kendi yarası için şikâyetçi, karşı tarafın yarası için şüphelidir. Bu durumda neler olacağını kavgaya karıştım, şikâyetçi oldular yazısında, hakkınızdaki şikâyetin nasıl ilerlediğini hakkımda şikâyet var, ne yapmalıyım yazısında bulabilirsiniz.

Sık karıştırılan

Müşteki ile mağdur her zaman aynı kişi değildir. Mağdur suçun doğrudan hedefidir; müşteki ise şikâyette bulunan kişidir. Suçu yalnızca bildiren ama ondan zarar görmeyen kişi ise müşteki değil, ihbarda bulunandır.

Sık sorulan sorular

Müşteki ile katılan arasındaki fark nedir?

Müşteki yalnızca şikâyette bulunan kişidir; katılan ise dava açıldıktan sonra katılma talebi kabul edilerek davanın tarafı olan kişidir. Katılan, savcıya bağlı olmadan kanun yollarına başvurabilir (CMK m. 242/1).

Müşteki duruşmaya gitmek zorunda mı?

Çağrılırsanız evet; müşteki çağrı kâğıdıyla çağrılır ve tanıklara ilişkin kurallar uygulanır, mazeretsiz gelmeyen zorla getirilebilir (CMK m. 233). Çağrılmadığınız oturumlara katılmanız ise zorunlu değildir.

Şikâyetçi olmak için avukat gerekir mi?

Hayır, savcılığa veya kolluğa yazılı ya da sözlü olarak kendiniz başvurabilirsiniz (CMK m. 158/1). Nasıl yapılacağını suç duyurusu maddesinde bulabilirsiniz.

Müşteki dosyanın sonucunu nasıl öğrenir?

Savcılık dava açmazsa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar size tebliğ edilir ve iki hafta içinde itiraz edebilirsiniz (CMK m. 172/1, 173/1). Dava açılırsa duruşma çağrısıyla birlikte iddianame de size gönderilir (CMK m. 233/1).