İletişimin denetlenmesi

Halk arasında “telefon dinleme” denen bu tedbir, kişinin haberi olmadan uygulanan en ağır koruma tedbirlerinden biridir. Bu nedenle kanun onu sıkı şartlara bağlar: her suçta değil, yalnızca sayılan suçlarda ve başka yolla delil elde edilemiyorsa başvurulabilir. Kayıtlar yazıya dökülür ve dosyada delil olarak kullanılır.

Ayrıntılı rehber: telefon dinlemesinin nasıl yapıldığı ve anlaşılıp anlaşılamayacağı

Bilmeniz gerekenler

• Karar hâkimindir; gecikmede sakınca varsa savcı verir, kararını derhâl hâkim onayına sunar ve hâkim en geç 24 saat içinde karar verir (CMK m. 135/1).
• Yalnızca kanunda sayılan suçlarda uygulanabilir (CMK m. 135/8); bu listenin ne olduğu katalog suç yazısında.
• Süre en çok iki ay, bir ay daha uzatılabilir; örgüt suçlarında ek uzatmalar mümkündür (CMK m. 135/4).
• Avukat, eş gibi tanıklıktan çekinebilecek kişilerle yapılan görüşmeler kayda alınamaz (CMK m. 135/3).
• Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararında kayıtlar yok edilir ve ilgiliye yazılı bilgi verilir (CMK m. 137).

Sık karıştırılan

Dinleme ile iletişimin tespiti farklıdır. Tespit, görüşmenin içeriğine girmeden kimin kimi, ne zaman aradığına dair kayıtların alınmasıdır (CMK m. 135/6) ve katalog suçlarla sınırlı değildir. Bu kayıtları HTS kaydı yazısında ayrıca anlattık.

Sık sorulan sorular

HTS kaydı ile telefon dinleme aynı şey mi?

Hayır. HTS kaydı yani iletişimin tespiti, görüşmenin içeriğine girmeden kimin kimi ne zaman aradığını gösterir ve katalog suçlarla sınırlı değildir (CMK m. 135/6); dinleme ise konuşmanın içeriğini kayda alır ve yalnız katalog suçlarda mümkündür. Ayrıntı HTS kaydı yazısında.

Telefonumun dinlendiğini nasıl öğrenirim?

Tedbir gizli yürütüldüğü için uygulanırken öğrenemezsiniz. Hakkınızda dava açılırsa kayıtların çözümü dosyada delil olarak yer alır; kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararıyla kayıtlar yok edilirse, en geç 15 gün içinde tedbirin nedeni, kapsamı ve süresi hakkında size yazılı bilgi verilir (CMK m. 137/3-4).

Dinleme sırasında başka bir suç ortaya çıkarsa ne olur?

Bu delil ancak dinlemeye izin verilen katalog suçlardan birine işaret ediyorsa muhafaza altına alınır ve savcılığa bildirilir (CMK m. 138/2). Katalog dışı bir suça ilişkin tesadüfen elde edilen konuşma ise kural olarak bu yolla delil olarak kullanılamaz.

Hâkim kararı olmadan yapılan dinleme delil olur mu?

Hayır. Suç ancak hukuka uygun elde edilmiş delille ispat edilebilir (CMK m. 217/2); savcının acil dinleme kararı hâkim tarafından onaylanmazsa kayıtlar yok edilir (CMK m. 137/3).