TCK 81 Kasten Öldürme Cezası: Müebbet, Teşebbüs, Yatar

TCK 81 madde metni (güncel)

Değişiklik geçmişi

TCK 81’in metni Türk Ceza Kanununun yürürlüğe girdiği 1 Haziran 2005’ten bu yana hiç değişmedi. Kasten öldürme dosyalarındaki sonuç cezayı ise genel hükümlerde yapılan iki yeni değişiklik etkiliyor: teşebbüs cezasının artırılması ve suça sürüklenen çocuklara ilişkin indirimlerin yeniden düzenlenmesi.

Bu tarihler eski dosyalarda belirleyicidir. 4 Haziran 2025’ten önce işlenen ve teşebbüste kalan bir öldürme fiilinde ceza hâlâ 9-15 yıl üzerinden hesaplanır. 18 Ağustos 2026’dan önce 18 yaşından küçük biri tarafından işlenen öldürmede de TCK 31’in eski, lehe hâli uygulanır.

Madde ne diyor? Fıkra fıkra açıklama

TCK 81 tek cümleden oluşan tek fıkradır, ama içinde üç ayrı unsur vardır: bir insanın varlığı, ölüm neticesi ve bu neticeyi bilerek ve isteyerek gerçekleştirme, yani kast. Bunlardan biri yoksa ya da farklı biçimde gerçekleşmişse olay başka bir maddeye kayar.

1. fıkra: “bir insanı” öldürmek

Suçun konusu doğmuş ve yaşayan bir insandır. Kimin öldürüldüğü temel suç bakımından önemli değildir; mağdurun eş, çocuk, kadın, kamu görevlisi olması ise TCK 82’deki nitelikli hâllere girer ve cezayı ağırlaştırılmış müebbete çıkarır. Birden fazla kişinin öldürülmesinde her maktul için ayrı suç oluşur; kasten öldürmede zincirleme suç hükümleri uygulanmaz (TCK 43/3).

“Kasten”: öldürme kastı nasıl belirlenir?

Kast, failin öldürme neticesini bilmesi ve istemesidir (TCK 21/1). Failin iç dünyası doğrudan görülemediği için mahkeme kastı dış olgulardan çıkarır: taraflar arasındaki husumet, kullanılan aletin niteliği, darbe sayısı ve şiddeti, hedef alınan vücut bölgesi, failin eylemine kendiliğinden mi yoksa bir engel nedeniyle mi son verdiği. Bu ölçütler, dosyanın kasten öldürme mi yoksa yaralama sonucu ölüm mü olduğunu belirler.

Kişi neticeyi istemese de gerçekleşebileceğini öngörüp fiili işlerse olası kast vardır; müebbet yerine 20 yıldan 25 yıla kadar hapis verilir (TCK 21/2). Neticeyi öngörüp gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareket eden ise bilinçli taksirle hareket etmiş olur ve kasten öldürmeden değil, taksirle öldürmeden (TCK 85) yargılanır. Bu iki kavram arasındaki farkı kast ve taksir farkı yazısında örneklerle açıkladım.

“Öldüren”: icrai ve ihmali davranış

Öldürme bıçaklama, ateş etme, boğma gibi bir hareketle işlenebileceği gibi, yükümlü olunan bir davranışın yapılmamasıyla da işlenebilir. Bakmakla yükümlü olduğu küçük çocuğu aç bırakarak ölümüne neden olan ebeveyn buna örnektir. Bu durumda TCK 83 uygulanır: temel suç müebbet gerektiriyorsa ceza 15 yıldan 20 yıla kadar hapis olabilir. Örnekteki gibi mağdur çocuk ya da failin altsoyu olduğunda temel suç TCK 82 kapsamında ağırlaştırılmış müebbet gerektirdiği için ceza 20 yıldan 25 yıla kadardır. Her iki hâlde de hâkim indirim yapmayabilir (TCK 83/3). İntihara mecbur etmek de kasten öldürme sayılır (TCK 84/4).

Ceza: müebbet hapis

81’deki ceza müebbet hapistir ve süreli değildir; hâkim temel ceza bakımından takdir yapamaz. Sonuç cezayı değiştiren şey teşebbüs, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve takdiri indirim gibi genel hükümlerdir. Bu hükümler TCK 61/5’teki sırayla uygulanır. Ağırlaştırılmış müebbetten farkı infaz rejimindedir: ağırlaştırılmış müebbete mahkûm olan tek kişilik odada kalır ve günde bir saat açık havaya çıkarılır (İnfaz Kanunu 25/1); müebbet hapis ise genel hükümlere göre çektirilir.

Ceza tablosu

Kasten öldürmenin temel cezası müebbet hapistir; teşebbüs, tahrik, olası kast ve takdiri indirim bunu belirli süreli cezalara çevirir.

Örnek hesap: haksız tahrikle tamamlanan ve teşebbüste kalan öldürme

İlk olayda sanık, kendisine sopayla saldıran maktulü kavga sırasında bıçakla öldürüyor; mahkeme hem haksız tahrik hem iyi hâl kabul ediyor. Hesap şöyle kurulur:

• Temel ceza: müebbet hapis (TCK 81/1).
• Haksız tahrik: müebbet yerine 12-18 yıl; hâkim tahrikin ağırlığına göre 15 yıl belirliyor (TCK 29).
• Takdiri indirim: süreli cezada altıda bir, 12 yıl 6 ay (TCK 62/1).

İkinci olayda aynı kavgada maktul hastanede kurtarılıyor ve fiil 2026’da işlenmiş. Teşebbüs nedeniyle müebbet yerine 10-18 yıl arasında ceza belirlenir; hâkim zarar ve tehlikenin ağırlığına göre 12 yıl seçerse, haksız tahrikte bu kez süreli cezadan dörtte bir ile dörtte üç arasında indirim yapılır. Dörtte bir indirimle ceza 9 yıla, takdiri indirimle 7 yıl 6 aya iner. Sıra TCK 61/5’teki gibidir: önce teşebbüs, sonra haksız tahrik, en sonda takdiri indirim. Bu cezaların cezaevinde nasıl çektirileceğini ve koşullu salıverilme tarihini kasten öldürme yatarı ne kadar yazısında hesapladım; kasten öldürmeden verilen süreli cezalarda koşullu salıverilme oranı üçte ikidir (İnfaz Kanunu 107/2-a).

Uygulamada en çok sorulanlar

Kasten öldürme dosyalarında tartışma çoğu zaman olayın kendisinden değil, failin kastından ve olaydaki rolünden çıkar. Aşağıdaki sorular, cezayı müebbetten yıllarca aşağı çekebilen meselelerdir.

Öldürmek mi istedi, yaralamak mı?

Kast yaralamaya yönelikse ve ölüm gerçekleşmişse suç kasten öldürme değil, kasten yaralama sonucu ölümdür; ceza müebbet yerine 10-14 yıldır (TCK 87/4). Bu ayrım şüphe hâlinde sanık lehine çözülür. Alkollü ve ayakta duramayan maktulün yere düşerek kafasını kaloriferin peteğine çarptığını savunan sanığın dosyasında Yargıtay Ceza Genel Kurulu, öldürme kastına dair vicdani kanaat oluşturacak delil bulunmadığını belirterek eylemi kasten yaralama sonucu ölüm olarak kabul etti.

Aynı ölçütler teşebbüs dosyalarında da uygulanır. Av tüfeğiyle yalnız ayak bölgesine ateş eden sanığın dosyasında Yargıtay Ceza Genel Kurulu, öldürücü bölgelere ateş etme imkânı olduğu hâlde ayakları hedef almasını öldürme kastı aleyhine değerlendirdi ve eylemi kasten yaralama saydı. Teşebbüs dosyalarındaki diğer savunma başlıklarını kasten öldürmeye teşebbüs cezası yazısında topladım.

Olası kastla öldürme ile bilinçli taksir arasındaki fark

Olası kastta fail ölümü öngörür ve “olursa olsun” diyerek kabullenir; bilinçli taksirde öngörür ama gerçekleşmeyeceğine güvenir. İlkinde ceza 20-25 yıl, ikincisinde taksirle öldürmenin 2-6 yıllık cezasının üçte bir ile yarısı arasında artırılmış hâlidir. Kavgaya müdahale eden polis memurunun, sanığın tabancanın kabzasıyla başkasına vurduğu sırada silahın ateş alması sonucu öldüğü olayda Yargıtay Ceza Genel Kurulu, sanığın ölümü kabullendiğinin hayat tecrübesiyle bağdaşmadığını belirterek eylemi bilinçli taksirle ölüme neden olma saydı.

Ateş ettikten sonra ambulans çağırmak cezayı etkiler mi?

Etkiler. Fail kendi çabasıyla neticenin gerçekleşmesini önlerse teşebbüsten cezalandırılmaz; yalnız o ana kadar oluşan suçtan, örneğin yaralamadan sorumlu olur (TCK 36). Buna gönüllü vazgeçme denir. Boşandığı eşini batından vurduktan sonra olay yerinden ayrılıp 112’yi arayarak adresi bildiren ve ambulans isteyen sanığın dosyasında Yargıtay Ceza Genel Kurulu, gönüllü vazgeçmenin uygulanmasını ve sanığın neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamadan cezalandırılmasını isabetli buldu.

Öldürmeyi azmettiren veya yardım eden ne ceza alır?

Azmettiren, işlenen suçun cezasıyla cezalandırılır (TCK 38/1); yani öldürmeye azmettiren de müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet alır. Yardım edene ise müebbet gerektiren suçta 10-15 yıl, ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçta 15-20 yıl hapis verilir (TCK 39/1). Fiili birlikte gerçekleştirenlerin her biri fail olarak sorumludur (TCK 37/1). Azmettirme iddiası somut delille ispatlanmalıdır. Kadın maktulü bıçaklayan çocuğa azmettirdikleri iddia edilen akrabalar hakkında Yargıtay Ceza Genel Kurulu, çelişkili beyanlar dışında delil bulunmadığını belirterek beraat kararlarının gerekçesini isabetli buldu. Kavramın ayrıntısı azmettirme sözlük maddesinde.

İntihara yönlendirme ne zaman kasten öldürme olur?

Başkasını intihara yönlendiren kişi TCK 84’e göre 2-5 yıl, intihar gerçekleşirse 4-10 yıl hapisle cezalandırılır. Ancak cebir veya tehditle intihara mecbur eden ya da algılama yeteneği gelişmemiş birini intihara sevk eden kasten öldürmeden sorumludur (TCK 84/4). Ailesinin tepkisi sonrası odasına bırakılan silahla hayatını kaybeden 16 yaşındaki çocuğun dosyasında Yargıtay Ceza Genel Kurulu, cebir veya tehditle intihara mecbur bırakıldığına dair maddi bulgu bulunmadığından eylemi intihara yönlendirme saydı. Ayrıntısı intihara yönlendirme cezası yazısında.

Kasten öldürmede tutuklama, uzlaşma ve zamanaşımı

Kasten öldürme CMK 100/3-a-3’teki katalog suçlardandır; kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeni var sayılabilir. Uzlaştırma yoktur ve suç şikâyete bağlı olmadığı için maktulün ailesinin affetmesi davayı düşürmez; mahkeme bunu en fazla takdiri indirimde değerlendirebilir. Dava zamanaşımı 25 yıldır (TCK 66/1-b). Alt sınır 5 yılı aştığı için sanığa zorunlu müdafi atanır (CMK 150/3) ve davaya ağır ceza mahkemesi bakar. Savunmada hangi başlıkların öne çıktığını kasten öldürme savunma dilekçesi sayfasında gösterdim.

İlgili maddeler

TCK 81, cezayı ağırlaştıran, hafifleten ve olayı başka bir suça dönüştüren maddelerle birlikte okunur.

• TCK 82: Kasten öldürmenin ağırlaştırılmış müebbet gerektiren nitelikli hâllerini sayar.
• TCK 83: İhmali davranışla öldürmeyi düzenler; müebbet yerine 15-20 yıl verilebilir.
• TCK 84: İntihara yönlendirmeyi cezalandırır; intihara mecbur etmeyi kasten öldürme sayar.
• TCK 85: Taksirle öldürmeyi düzenler; ceza 2-6 yıl, birden fazla ölümde 2-15 yıldır.
• TCK 86 ve 87: Kasten yaralamayı ve yaralama sonucu ölümü (87/4) düzenler.
• TCK 25: Meşru savunma ve zorunluluk hâlinde ceza verilmeyeceğini düzenler.
• TCK 21, 29, 35 ve 62: Olası kast, haksız tahrik, teşebbüs ve takdiri indirim hükümleriyle sonuç cezayı belirler.
• CMK 100: Kasten öldürmeyi tutuklamada katalog suçlar arasında sayar.
• İnfaz Kanunu 107: Müebbette 24 yıl, kasten öldürmeden süreli hapiste üçte iki koşullu salıverilme oranını düzenler.

Yargıtay Kararları

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 20.05.2026 tarihli, 2026/37 E., 2026/324 K.

Sanıkla birlikte yaşayan maktul, alkol yüzünden çıkan bir tartışmanın ardından künt kafa travmasıyla ölmüştü; Adli Tıp yaraların düşüp kaloriferin peteğine çarpmayla da sert bir cisimle vurulmayla da oluşabileceğini, aralarında ayrım yapılamayacağını bildirmişti. İlk derece mahkemesi kasten öldürmede direnmişti. Ceza Genel Kurulu; ciddi bir husumet bulunmamasını, maktulün alkole dayanıksızlığına ilişkin tutarlı anlatımları ve sanığın sağlık kuruluşunu haberdar etmesini birlikte değerlendirerek, öldürme kastına dair tam vicdani kanaat oluşmadığını, şüphenin sanık lehine çözülmesi gerektiğini belirtti ve eylemi kasten yaralama sonucu ölüm sayarak hükmü bozdu.

… mahallinde ikame olunan ve tartışılan delillerin sanığın maktule yönelik kasten öldürme suçunu işlediğine dair tam bir vicdani kanaat oluşması için yeterli olmadığı, in dubio pro reo/şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereğince oluşan şüphenin sanık lehine değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğu, açıklanan nedenlerle de sanığın kastının yaralamaya yönelik olduğu ve eyleminin kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçunu oluşturduğu kabul edilmelidir …

↑ Metne dön

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 20.05.2026 tarihli, 2025/588 E., 2026/322 K.

İki aile arasındaki kaçma olayından doğan husumette sanık, araçtan av tüfeğiyle katılanın bacaklarına ateş etmiş; saçmalar arkadaki iki kişiye de isabet etmişti. Bölge adliye mahkemesi kasten öldürmeye teşebbüste direnmişti. Ceza Genel Kurulu, öldürmeyi gerektirecek bir husumetin bulunmamasını ve sanığın öldürücü bölgelere ateş etme imkânına rağmen ayakları hedef almasını gözeterek öldürme kastının şüpheden arınmış biçimde ispatlanamadığını, eylemin neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama olduğunu oy çokluğuyla kabul etti. Yanındaki kardeşin müşterek fail sayılmasını da isabetli buldu.

… öldürmeyi gerektirecek düzeyde bir husumet bulunmaması, katılanın hayati bölgelerinin hedef alındığına dair sanık savunmalarının aksini ortaya koyacak düzeyde delil bulunmaması, bilirkişi raporlarında da işaret edildiği üzere bulunduğu konum ve katılana uzaklığı itibarıyla sanığın herhangi bir engelleyici sebep bulunmamasına ve öldürücü nahiyelere ateş etme imkânına sahip olmasına rağmen yalnızca katılanın ayak bölgelerini hedef alması ve eylemini gerçekleştirdikten sonra olay yerinden kaçması hususları birlikte gözetildiğinde; mahallinde ikame olunan ve tartışılan delillerin, sanığın öldürme kastıyla hareket ettiğine yönelik gerekçeli/muhtemel şüphenin tamamen ortadan kaldırılması ve sanığın teşebbüs aşamasında kalan kasten öldürme suçunu işlediği yönünde vicdani kanaat oluşması için yeterli olmadığı, in dubio pro reo/şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereğince sanığın eyleminin kasten yaralama suçunu oluşturduğu kabul edilmelidir …

↑ Metne dön

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 08.04.2026 tarihli, 2025/23 E., 2026/216 K.

Bir tartışma sırasında tabancayı alan sanık, kendisine silah doğrultan kişinin omzuna kabzayla vururken silah ateş almış ve tartışmaya müdahale eden polis memuru ölmüştü; derece mahkemeleri olası kastla nitelikli kasten öldürmeden müebbet vermişti. Ceza Genel Kurulu, sanığın asıl hasmına karşı bile yaralama kastıyla hareket ettiğini, olaydan hemen sonra maktule yardım ettiğini ve 112’nin aranmasını istediğini gözeterek ölümü kabullendiğinin söylenemeyeceğini belirtti; eylemi bilinçli taksirle ölüme neden olma sayarak hükmü oy çokluğuyla bozdu.

… Dolayısıyla sanığın ölüm sonucunu kabullenerek olursa olsun düşüncesiyle maktule yönelik fiili işlediğinin kabulü genel hayat tecrübesiyle bağdaşmamaktadır …

… sanığın, istemediği ancak öngördüğü ölüm neticesinin meydana gelmesine yol açma şeklindeki eyleminin, bilinçli taksirle ölüme neden olma suçunu oluşturduğunda zorunluluk bulunmaktadır …

↑ Metne dön

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 08.04.2026 tarihli, 2024/440 E., 2026/215 K.

Çocuğun velayeti yüzünden anlaşmazlık yaşadığı boşandığı eşinin evine tabancayla giren sanık, eşini batından vurmuş, kaçtıktan birkaç dakika sonra 112’yi arayarak adresi bildirmiş ve ambulans istemişti; bir tanık da iki dakika önce ihbarda bulunmuştu. Başsavcılık nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs görüşündeydi. Ceza Genel Kurulu, sanığın aktif bir davranışla neticenin gerçekleşmesini önlemeye çalıştığını, mağdurun yaşayıp yaşamadığını ve başkasının ihbar edip etmediğini bilmesinin beklenemeyeceğini belirterek TCK 36’daki gönüllü vazgeçmeyi ve sanığın yalnız neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamadan cezalandırılmasını isabetli buldu.

… Sanığın evden ayrıldığı için mağdurun hayatta olup olmadığını ve tanık … tarafından da Acil Çağrı Merkezinin aranıp aranmadığını bilmesi, genel hayat tecrübelerine göre kendisinden beklenemeyecektir. Dolayısıyla sanığın suçun icra hareketlerinden gönüllü olarak vazgeçmesi ve bu yönde aktif bir davranış sergilemesi karşısında teşebbüsten cezalandırılamayacağı, açıklanan nedenle de hakkında TCK’nın 36. maddesinde düzenlenen gönüllü vazgeçme hükümlerinin uygulanmasında ve eyleminin tamamlanan kısmı itibarıyla oluşan neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama suçundan cezalandırılmasında isabetsizlik bulunmadığı kabul edilmelidir …

↑ Metne dön

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 20.05.2026 tarihli, 2023/280 E., 2026/321 K.

Cezaevindeki eşini ziyarete gelen kadın, cezaevi önünde bir çocuk tarafından yedi yerinden bıçaklanarak öldürülmüş; kocanın ailesinden üç kişinin çocuğu bu öldürmeye azmettirdiği iddia edilmişti. Fail çocuk istikrarlı biçimde eylemi tek başına ve ani bir tartışma üzerine işlediğini söylemiş, tarafsız tanık da öncesinde laf dalaşı olduğunu anlatmıştı. Ceza Genel Kurulu, maktul yakınlarının çelişkili beyanları dışında azmettirmeyi kanıtlayan delil bulunmadığını, HTS kayıtlarının başka bir kişiye yönelik olası eylemi gösterebileceğini belirterek beraat gerekçesini oy çokluğuyla isabetli buldu.

… mahallinde tartışılan delillerin, gerekçeli/muhtemel şüphenin tamamen ortadan kaldırılması ve sanıkların müsnet suçu işledikleri yönünde vicdani kanaat oluşturması bakımından yeterli olmadığı anlaşılmakla in dubio pro reo/şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereğince ispat edilemeyen suçtan CMK’nın 223/2-e maddesi uyarınca beraat kararı verilmesi gerektiği kabul edilmelidir …

↑ Metne dön

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 13.05.2026 tarihli, 2023/252 E., 2026/303 K.

16 yaşındaki maktul, bir gün önce eniştesinin oğluyla birlikte olduktan sonra ailesine teslim edilmiş, babası ve ağabeyinin tepkisinin ardından evdeki korucu silahıyla hayatını kaybetmişti; dava intihara mecbur etme yoluyla nitelikli kasten öldürmeden açılmıştı. Ceza Genel Kurulu, sanıkların silahın odaya bırakılmasını sağlayıp evden ayrılarak maktulün intihar kararı almasına yol açtıklarını, ama cebir veya tehditle intihara mecbur bırakıldığına dair maddi bulgu bulunmadığını belirterek eylemi TCK 84/2’deki intihara yönlendirme olarak kabul etti; karar oy çokluğuyla verildi.

… sanıkların maktulün intihar kararı almasını sağladıkları açık olmakla birlikte maktulün cebir ya da tehdit kullanılarak intihara mecbur bırakıldığına dair maddi bir bulgu bulunmamaktadır …

↑ Metne dön