İntihara Yönlendirme Cezası: TCK 84’te 4 Hâl

İntihara Yönlendirme Cezası Ne Kadar? Dört Ayrı Hâl

TCK 84 dört ayrı hâl düzenler; cezayı en çok belirleyen şey, intiharın gerçekleşip gerçekleşmediği ve failin kullandığı yöntemdir. Kişi hayatını kaybetmediyse, ağır yaralanmış olsa bile ceza birinci fıkradan belirlenir. Ölüm gerçekleştiyse ikinci fıkra uygulanır ve alt sınır iki katına çıkar.

Temel hâl, kanunda şu sözlerle yer alır:

TCK 84/1: (1) Başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Tablodaki zamanaşımı süreleri TCK 66/1’den gelir: üst sınırı 5 yılı geçmeyen birinci fıkrada dava 8 yılda, ikinci ve üçüncü fıkrada 15 yılda düşer. Dördüncü fıkrada kasten öldürme hükümleri uygulandığı için süre müebbette 25, ağırlaştırılmış müebbette 30 yıldır. Uygulamada en sık gördüğüm dosyalar birinci fıkradan açılanlardır; çünkü ailelerin çoğu, kurtarılan bir girişimden sonra geride kalan mesajları görünce başvuruyor.

Hangi Davranışlar Suç Sayılır, Hangi Sözler Sayılmaz?

Kanun dört davranışı sayar: intihar fikrini aklına sokmak, var olan düşünceyi cesaretlendirmek, verilmiş kararı pekiştirmek ve intihara herhangi bir şekilde yardım etmek. Azmettirmede kişinin aklında böyle bir düşünce yokken fail onu oluşturur. Teşvikte düşünce zaten vardır, fail onu büyütür. Kararı kuvvetlendirmede kişi karar vermiştir ve fail tereddüdünü ortadan kaldırır. Yardım ise intiharı kolaylaştıran her türlü maddi veya manevi katkıdır.

Suçun kasten işlenmesi gerekir. Fail, karşısındakinin canına kıymasını istemeli ya da en azından bu ihtimali öngörüp kabullenmelidir; savunmada en çok tartışılan nokta budur. Öfkeyle bir kez söylenmiş “git öl” sözü tek başına çoğu zaman bu suçu oluşturmaz, ama hakaret veya tehdit olarak ayrıca değerlendirilebilir. Savcılık ve mahkeme şu işaretlere bakar: sözlerin süreklilik taşıması, failin karşısındakinin intihar düşüncesinden haberdar olması, buna rağmen üstüne gitmesi, kişiyi küçümseyerek kışkırtması ve sözlerle intihar kararı arasındaki zaman yakınlığı.

Sözlerle ölüm ya da girişim arasında bağ kurulamazsa ceza verilmez. Kişinin uzun süredir tedavi gördüğü, başka bir krizden geçtiği veya failin mesajlarını hiç okumadığı anlaşılırsa, bu bağ zayıflar. Olası kastın sınırlarını kast ve taksir farkı yazısında anlattım.

Sosyal Medyada ve Mesajla Teşvik: Siber Zorbalık Dosyaları

Sosyal medyada işlenen fiilde ceza, mesajın kime yöneldiğine göre değişir: belirli bir kişiye yönelen teşvik 84/1-2’ye, belirsiz sayıda kişiye yönelen herkese açık çağrı 84/3’e girer. Üçüncü fıkranın metni şöyledir:

TCK 84/3: (3) Başkalarını intihara alenen teşvik eden kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Özel mesajla, bir mesajlaşma grubunda ya da bir paylaşımın altına yazılan yorumla belirli bir kişiyi hedef alan fail, mesaj herkesin görebileceği bir yerde olsa bile çoğu zaman birinci veya ikinci fıkradan yargılanır. Üçüncü fıkra ise intiharı özendiren içerikleri, “meydan okuma” adı altında yayılan zararlı oyunları ve kalabalık bir kitleye seslenen paylaşımları hedef alır; bu hâlde kimsenin intihar etmesi gerekmez, alenen teşvik yeterlidir.

Siber zorbalıkta tablo genellikle tek suçla sınırlı kalmaz. Bir kişiye toplu hâlde hakaret edilmesi, özel fotoğraflarının yayılması ve sürekli mesaj atılması, sosyal medyada hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal ve ısrarlı takip suçlarını da gündeme getirir. Birinin adına sahte hesap açıp müstehcen içerik paylaşmak da Yargıtay’a göre cinsel taciz değil hakaret suçunu oluşturuyor. Paylaşımı yapan hesap sahte ise sahte hesabın arkasındaki kişinin tespiti savcılık eliyle yürür. İçeriğin yayından kaldırılması ve erişim engeli için izlenecek yolları paylaşımın kaldırılması yazısında ayrıca anlattım.

Cebir, Tehdit veya Çocuk Söz Konusuysa Neden Kasten Öldürme Sayılır?

TCK 84/4’e göre cebir veya tehditle intihara mecbur eden ya da algılama yeteneği olmayan kişiyi intihara sevk eden fail, intihara yönlendirmeden değil kasten öldürmeden sorumlu tutulur:

TCK 84/4: (4) İşlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan veya ortadan kaldırılan kişileri intihara sevk edenlerle cebir veya tehdit kullanmak suretiyle kişileri intihara mecbur edenler, kasten öldürme suçundan sorumlu tutulurlar.

Kanunun bakışı şudur: bu durumlarda ölen kişi özgür iradesiyle karar vermemiştir, fail onu bir araç gibi kullanmıştır. Algılama yeteneği gelişmemiş kişi denince ilk akla gelen küçük çocuklardır; ama her çocuk otomatik olarak bu kapsama girmez, yaşı ve gelişimi adli tıp raporuyla değerlendirilir. Ağır akıl hastalığı olan ya da alkol veya uyuşturucu etkisiyle ne yaptığını algılayamayan kişi de bu gruptadır.

Bu hâlde ceza kasten öldürmenin cezasıdır: temel hâlde müebbet hapis, çocuğa ya da kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı işlenmesi gibi nitelikli hâllerde ağırlaştırılmış müebbet hapis. Kişi kurtarılmışsa kasten öldürmeye teşebbüs gündeme gelir; Yargıtay, cebir veya tehditle intihara zorlanan mağdur basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyecek şekilde yaralandığında teşebbüs cezasının en alt sınırdan verilemeyeceğini kabul ediyor. Kasten öldürme katalog suç olduğu için tutuklama riski yüksektir ve dava ağır ceza mahkemesinde görülür. Cezaların ayrıntısı için kasten öldürme suçunun cezası yazıma bakabilirsiniz.

Israrlı Takip, Tehdit ve Hakaretle Birlikte Ceza Nasıl Belirlenir?

Zorbalık dosyalarında intihara yönlendirme genellikle ısrarlı takip (TCK 123/A), tehdit (TCK 106) ve hakaretle (TCK 125) birlikte iddia edilir ve ayrı fiiller için her suçtan ayrı ceza verilir. Tek bir mesajla birden fazla suç oluştuysa, TCK 44’e göre yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza verilir. Hangi mesajın ayrı fiil, hangisinin aynı fiilin parçası sayılacağı, cezanın toplamını doğrudan değiştirir; birden fazla suçta cezanın nasıl toplandığını birden fazla suçta ceza yazısında anlattım.

Israrlı takibin temel hâli 6 aydan 2 yıla kadar, çocuğa veya boşanılan eşe karşı işlenmesi gibi hâllerde 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir ve şikâyete bağlıdır. Hayata veya vücuda yönelik tehdidin temel cezası 6 aydan 2 yıla kadardır. Tehdit tek başına uzlaştırmaya tabi olsa da, uzlaştırma kapsamı dışındaki intihara yönlendirmeyle aynı mağdura karşı birlikte işlendiyse uzlaştırma yapılmaz. Ayrıntılar için tehdit suçunun cezası ve ısrarlı takipte mağdurun yapacakları yazılarına bakabilirsiniz.

Fail eski eş, sevgili ya da aile bireyiyse 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri de istenebilir. Ceza dosyasından bağımsız işleyen bu yol, zorbalığı soruşturma sürerken durdurmanın en hızlı aracıdır.

Yakınınız Bu Yüzden Hayatını Kaybettiyse ya da Kurtarıldıysa Ne Yapmalısınız?

İlk iş delilleri korumak ve savcılığa yazılı başvurmaktır; yakınınızın telefonu, bilgisayarı ve hesapları silinmeden, sıfırlanmadan incelenmelidir. Yakınınızı kaybettiyseniz savcılık ölüm olayıyla ilgili soruşturmayı zaten başlatır, otopsi de bu kapsamda yapılır. Yine de elinizdeki mesajları ve şüphelendiğiniz kişiyi dilekçeyle bildirmezseniz, dosya intihar tespitiyle kapanabilir. İntihardan önce sistematik şiddet yaşandıysa bu şiddet ayrıca cezalandırılır; Yargıtay, intihar ederek ölen hamile kadına süreklilik gösteren şiddet uygulayan sanıkta eziyet cezasının üst sınıra yakın belirlenmesi gerektiğine hükmetti.

• Telefonu kapatmayın, uygulamaları silmeyin, şifreyi biliyorsanız savcılığa bildirin.
• Mesajların, yorumların ve profillerin ekran görüntülerini tarih ve kullanıcı adı görünecek şekilde alın.
• Olaylardan haberdar olan arkadaşları, öğretmenleri ve iş arkadaşlarını tanık olarak dilekçede sayın.
• Varsa günlük, not ve tedavi kayıtlarını saklayın; illiyet tartışmasında bunlar belirleyicidir.

Mağdur kurtarıldıysa kendisi, hayatını kaybettiyse yakınları davaya katılabilir; katılan olarak delil isteyebilir, kararlara itiraz edebilirsiniz. Davaya katılmanın sonuçlarını davaya katılma yazısında anlattım. Baro, alt sınırı 5 yılı aşan suçlarda ve ısrarlı takipte mağdura avukat görevlendirir (CMK 234/1); intihara yönlendirmenin ilk üç fıkrası bu sınırın altında kalır, ama dosyada ısrarlı takip de varsa bu imkândan yararlanırsınız. Tazminat ise ceza davasında değil, ayrı bir hukuk davasında istenir.

Şüpheli Olarak İfadeye Çağrıldıysanız Neye Dikkat Etmelisiniz?

İfadeye çağrıldıysanız avukatınız olmadan ifade vermeyin; bu dosyalar mesajların bağlamı üzerine kurulur ve tek bir cümlenin nasıl yorumlandığı cezayı değiştirir. Savcılık genellikle yazışmanın bir kısmını önünüze koyar. Sizin göstermeniz gereken, yazışmanın tamamıdır: karşılıklı bir tartışma mı vardı, söz bir şaka ya da öfke anında mı söylendi, siz karşı tarafın kriz içinde olduğunu biliyor muydunuz?

İntihara yönlendirmenin ilk üç fıkrası katalog suç değildir; üst sınırı 2 yılı aştığı için tutuklama yasağı da yoktur. Uygulamada çoğu dosyada hâkim tutuklama yerine yurt dışı çıkış yasağı, mağdurun evine ve okuluna gitmeme gibi adli kontrol tedbirleri verir (CMK 109/3); iletişim kurma yasağı ise 6284 sayılı Kanun’a göre istenir. Mağdurun ailesiyle “açıklama yapmak” için temas kurmaya çalışmayın; bu, delil karartma şüphesi doğurur ve tutuklama talebine dayanak olur. İfade sürecinin kendisini savcılık ifadeye çağırdığında yapılacaklar yazısında anlattım.

Şüpheli 18 yaşından küçükse yaşa göre ceza sorumluluğu ve indirim kuralları uygulanır; zorbalık dosyalarının önemli bir kısmı okul ortamında, çocuklar arasında yaşanıyor. Çocuğun suç işlemesi hâlinde neler olacağını ayrı yazımda bulabilirsiniz.

Şikâyetten Vazgeçme, HAGB ve Erteleme Mümkün mü?

Şikâyetten vazgeçmek dosyayı kapatmaz, çünkü TCK 84 şikâyete bağlı değildir ve CMK 253’teki uzlaştırma listesinde de yer almaz. Aile sonradan “şikâyetçi değiliz” dese bile dava sürer; yalnız ısrarlı takip gibi şikâyete bağlı ek suçlar bakımından vazgeçme sonuç doğurur.

Sonuç ceza 2 yıl veya altında kalırsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme mümkündür. Birinci fıkrada alt sınır 2 yıl olduğundan, mahkeme alt sınırdan ceza verip takdiri indirim uygularsa ceza 1 yıl 8 aya iner ve bu kapılar açılır. İkinci ve üçüncü fıkrada alt sınırlar yüksektir; yaş küçüklüğü gibi ek bir indirim yoksa HAGB ve erteleme kural olarak mümkün olmaz. Birinci, ikinci ve üçüncü fıkradan verilen hapis cezalarında koşullu salıverilme cezanın yarısının infazıyla gelir (İnfaz Kanunu 107/2). Sonuç cezaya göre tarihleri yatar hesaplama aracında görebilirsiniz.

Yaşanmış Olaydan

Birkaç yıl önce bir anne, üniversiteye yeni başlamış kızıyla birlikte büroma geldi. Kız, ilişkiyi bitirdiği eski sevgilisinden aylarca mesaj almış; mesajlar önce hakaretle başlamış, sonra “kimse seni istemiyor, yaşamanın anlamı yok” gibi cümlelere, en sonunda da ne zaman ve nasıl yapacağını soran baskılara dönmüştü. Bir gece kendine zarar vermiş, ailesi onu son anda hastaneye yetiştirmişti.

Telefonu sıfırlamamalarını söyledim; yazışmaların tamamını tarihleriyle birlikte dökümledik ve kızın arkadaşlarından olayları bilen ikisini tanık gösterdik. Şikâyet dilekçemizde intihara teşvikin yanında ısrarlı takip ve tehdidi de ayrı ayrı yazdık. Sulh ceza hâkimliği şüpheliyi tutuklamadı; kızın evine ve okuluna gitmeme yükümlülüğüyle adli kontrol uyguladı (CMK 109/3-l). Mesajları durdurmak için ayrıca 6284 sayılı Kanun’a göre iletişim kurmama tedbiri aldırdık. Savunmada mesajların “öfkeyle yazıldığı” ileri sürüldü, ama aylara yayılan yazışma ve kızın kriz içinde olduğunun bilindiğini gösteren mesajlar bu savunmayı zayıflattı.

Mahkeme intihara teşvikten 84/1 uyarınca, takdiri indirimle birlikte 2 yılı aşan bir hapis cezası verdi; ceza 2 yılın üzerinde kaldığı için HAGB ve erteleme uygulanmadı. Israrlı takipten ayrıca mahkûmiyet çıktı, tehdit ise aynı mesajların parçası sayıldı. Kız tedavisini sürdürüyor; ailenin bana söylediği en önemli şey, telefonu o gece sıfırlamamış olmalarının dosyayı ayakta tuttuğuydu.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 29.12.2025 tarihli, 2025/7009 E., 2025/9704 K.

İki sanık, mağduru cebir veya tehditle intihara mecbur etmekle suçlanmış; mağdur kurtulmuş, ilk derece mahkemesi TCK 84/4 yollamasıyla nitelikli kasten öldürmeye teşebbüsten cezayı alt sınır olan 13 yıldan belirleyip takdirî indirim uygulamıştı. 1. Ceza Dairesi, yaralanmanın niteliğini belirlemek için Adli Tıp Kurumundan rapor alınmadan karar verilmesini eksik inceleme saydı; mağdur basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyecek şekilde yaralandığına göre ceza alt sınırdan belirlenemeyeceği için hükmü bozdu. Bu hâlde dosya intihara yönlendirmeden değil, kasten öldürmeye teşebbüsten yürür ve yaralanmanın ağırlığı cezayı doğrudan artırır.

… mağdurun basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek şekilde yaralandığı anlaşılan olayda, sanıklar hakkında teşebbüs nedeniyle 13 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası öngören 5237 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca asgari düzeyden uzaklaşılması gerekirken hiç yaralanma bulunmayan hallerde uygulanan asgari hadden 13 yıl hapis cezaları tayin edilmesi suretiyle eksik cezalara hükmolunması …

↑ Metne dön

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 02.03.2026 tarihli, 2025/9951 E., 2026/2925 K.

Sanığın, sonradan intihar ederek hayatını kaybeden dinî nikâhlı eşine olaydan önceki dönemde sistematik şekilde fiziksel şiddet uyguladığı iddia edilmişti. 8. Ceza Dairesi, tanık beyanları ile otopsi ve doktor raporlarındaki çok sayıda ekimozun birbiriyle örtüştüğünü, eziyet suçunun (TCK 96/2-b) sabit olduğunu kabul etti; kadının hamile olması, şiddetin sürekliliği ve yoğunluğu karşısında temel cezanın alt sınıra yakın belirlenmesini hukuka aykırı bularak hükmü bozdu. İntihar sonrası açılan dosyalarda, ölümden önceki şiddet ayrı bir suç olarak ağır biçimde cezalandırılabiliyor.

… Mağdurun olay tarihinde hamile olduğu, maruz kaldığı manevi ve fiziksel şiddetin beden ve ruh sağlığı üzerindeki etkisinin ağırlığı ile eylemin sürekliliği ve yoğunluğu nedeniyle meydana gelen zararın ağırlığı birlikte değerlendirildiğinde, 5237 sayılı Kanun’un 61. maddesinde düzenlenen ölçütler gözetilerek temel cezanın üst sınıra yakın şekilde belirlenmesi gerekirken, yetersiz gerekçeyle alt sınıra yakın şekilde tayin edilmesi hukuka aykırıdır. …

↑ Metne dön

Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 05.06.2023 tarihli, 2021/19685 E., 2023/3782 K.

Sanık, katılan adına Facebook’ta hesap açmış, bu hesapta müstehcen resimler yayınlamış ve davetlerde bulunmuştu; ilk derece mahkemesi cinsel tacizden mahkûmiyet vermişti. 9. Ceza Dairesi, fiilin cinsel amaçla değil katılanın onur ve saygınlığına saldırı niteliğinde yapıldığını, bu nedenle hakaret suçunu oluşturduğunu belirterek hükmü bozdu. Siber zorbalık dosyalarında sahte hesapla yapılan paylaşımın hangi suça girdiği, failin amacına göre ayrıca belirlenir.

… Sanığın, katılan … adına Facebook internet sitesinde hesap açarak müstehcen ve gayri ahlaki resimler yayınlama ve davetlerde bulunma şeklinde katılanın onur, şeref ve saygınlığına saldırı niteliği taşıması nedeniyle hakaret suçunu oluşturduğu ve sanığın eylemini 5237 sayılı Kanun’un 105 inci maddesinde belirtilen cinsel amaçla gerçekleştirmediği gözetilmeden suç vasfının tayininde yanılgıya düşülerek cinsel taciz suçundan mahkumiyet kararı verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. …

↑ Metne dön