Kasten Öldürme Yatarı Ne Kadar? Gerçek İnfaz Süresi
Kasten öldürme yatarı ne kadar? Müebbet, ağırlaştırılmış müebbet ve süreli hapiste içeride geçen süreyi örnek hesaplarla anlatıyoruz.
Kasten öldürme yatarı ne kadar sorusunun tek bir cevabı yok, çünkü aynı ölüm olayı dosyada üç ayrı sonuca dönüşebiliyor. Bir kişinin bilerek ve isteyerek başkasının ölümüne yol açması, kanunda kasten öldürme olarak tanımlanır. Ceza, olayın nasıl geliştiğine ve mağdurun kim olduğuna göre müebbetten ağırlaştırılmış müebbete kadar değişir. Yatar süresi ise mahkemenin verdiği cezaya değil, o cezanın infaz kurallarına göre hesaplanan karşılığına bağlıdır. Bu ikisini karıştırmak, ailelerin en sık yaptığı hata.
Dosyanız Hangisi: Basit Kasten Öldürme mi, Nitelikli Hal mi
Her şey bu ayrımla başlar. Kanun, hiçbir ağırlaştırıcı sebep yoksa tek bir ceza öngörür.
TCK 81/1: (1) Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.
TCK 82/1 ise cezayı ağırlaştırılmış müebbete çıkaran halleri sayar. Bu listede yer alan durumlardan biri dosyanızda varsa, hesabınız tamamen değişir. Öne çıkanlar şunlar:
- Olayın önceden tasarlanmış olması
- Canavarca hisle ya da mağdura eziyet çektirilerek işlenmesi
- Anne, baba, çocuk, eş, boşanılan eş veya kardeşe karşı işlenmesi
- Kadına karşı işlenmesi
- Çocuğa ya da kendini savunamayacak durumdaki bir kişiye karşı işlenmesi
- Kamu görevi nedeniyle işlenmesi
- Başka bir suçu gizlemek, delilini yok etmek ya da yakalanmamak amacıyla işlenmesi
- Kan gütme veya töre saikiyle işlenmesi
DİKKAT: Kanun metinleri http://mevzuat.gov.tr adresinden alınmaktadır.
Savcılık iddianamede çoğu zaman en ağır ihtimalden yürür. Tasarlama iddiası özellikle sık gelir ve çoğu dosyada delili zayıftır. Tasarlama, olaydan önce soğukkanlı bir plan yapıldığını gösterir; ani gelişen bir kavgada bu unsur oluşmaz. İddianamedeki nitelemeyi kabullenmek yerine, savunmanın ilk hedefi dosyayı TCK 81’e çekmek olmalıdır.
Müebbet ve Ağırlaştırılmış Müebbette İçeride Geçen Süre
Adı ömür boyu olsa da müebbet hapis, fiilen ömür boyu içeride kalmak anlamına gelmez. Müebbet hapse mahkûm olan kişi, yirmi dört yılını infaz kurumunda geçirdikten sonra koşullu salıverilme talebinde bulunabilir. Bu süre içinde disiplin cezası almamış ve iyi halli sayılmış olmak şarttır. Kötü hal tespiti yapılırsa idare ve gözlem kurulu dosyayı erteler, tarih ileriye kayar.
Ağırlaştırılmış müebbette tablo daha ağırdır. TCK 47/1’e göre bu ceza hükümlünün hayatı boyunca devam eder ve sıkı güvenlik rejimine göre çektirilir. Sıkı rejim, görüş, havalandırma ve iletişim haklarının çok daha dar tutulması demektir. Koşullu salıverilme ise otuz yıl fiilen cezaevinde kaldıktan sonra gündeme gelir.
Dikkat: Koşullu salıverilme kendiliğinden gerçekleşmez. İdare ve gözlem kurulu olumsuz rapor verirse tahliye olmaz, dosya bir sonraki değerlendirme dönemine kalır. Cezaevindeki davranış kaydı, bu aşamada mahkeme kararı kadar belirleyicidir.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Süreli Hapis Çıkarsa Koşullu Salıverilme Neden Üçte İki
Çoğu kasten öldürme dosyası müebbetle bitmez. İndirimler uygulandığında ortaya belirli yıl sayısıyla ifade edilen bir süreli hapis cezası çıkar. İşte asıl merak edilen yatar hesabı da burada yapılır.
Süreli hapis cezalarında genel infaz oranı cezanın yarısıdır. Ancak infaz mevzuatı, bazı suçları bu genel kuralın dışında tutmuş ve oranı üçte ikiye çıkarmıştır. Kasten öldürme suçları da bu listenin içindedir. Yani aynı süreyi cezayı almış iki hükümlüden biri hırsızlıktan, diğeri kasten öldürmeden mahkûmsa, ikincisi belirgin şekilde daha uzun süre yatar.
Bir de üst sınır var. TCK 61/7’ye göre süreli hapis cezasını gerektiren bir suçtan belirlenen sonuç ceza otuz yıldan fazla olamaz. Bu tavan, birden fazla indirim ve artırımın üst üste bindiği dosyalarda işe yarar.
Dikkat: İnfaz ve Yatar Hesaplama Aracı
Haksız Tahrik, Teşebbüs ve İyi Hal İndirimi Cezayı Nereye Çeker
Kasten öldürme dosyalarında cezayı gerçekten aşağı çeken kalem haksız tahriktir. Maktulün önce saldırması, hakaret etmesi ya da uzun süredir devam eden bir haksızlığın patlama noktasına gelmesi bu kapsamda değerlendirilir.
TCK 29/1: (1) Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.
Gördüğünüz gibi tahrik kabul edilirse müebbet ortadan kalkar ve yerini süreli hapis alır. Tahrikin yoğunluğunu mahkeme takdir eder; hafif tahrikle ağır tahrik arasındaki fark, dosyada yıllara karşılık gelir. Bu yüzden olay öncesindeki mesajlar, tanık beyanları ve varsa önceki şikâyet kayıtları savunmanın merkezine konmalıdır.
Mağdur ölmemişse tablo tümüyle değişir ve suç teşebbüs aşamasında kalır.
TCK 35/2: (2) Suça teşebbüs halinde fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine ondört yıldan yirmibir yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine on yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.4
Son halka takdiri indirimdir. TCK 62’ye göre failin geçmişi, pişmanlığı ve yargılama sürecindeki tutumu dikkate alınarak ağırlaştırılmış müebbet yerine müebbet, müebbet yerine süreli hapis cezası verilebilir. TCK 61/5 bu indirimlerin sırasını belirler: önce teşebbüs, sonra iştirak, ardından haksız tahrik ve en sonda takdiri indirim uygulanır. Sıralamanın yanlış yapılması tek başına bozma sebebidir.
Denetimli Serbestlik Kasten Öldürmede Neden Devreye Girmiyor
Aileler çoğu zaman komşusunun ya da tanıdığının kısa sürede dışarı çıktığını duyup aynı sonucu bekliyor. O dosyalar genellikle denetimli serbestlik süresinin geniş uygulandığı suçlardan geliyor. Kasten öldürme ise bu genişletilmiş uygulamanın açıkça dışında bırakılmış durumda.
Denetimli serbestliğin ön koşulu, hükümlünün açık ceza infaz kurumunda bulunmasıdır. Kasten öldürmeden mahkûm olan kişi kapalı kurumda uzun süre kalır ve açık kuruma ayrılması koşullu salıverilme tarihine yaklaştığında mümkün olur. Dolayısıyla pratikte kişi, denetimli serbestlikten değil, koşullu salıverilmeden yararlanarak çıkar.
Müebbet ve ağırlaştırılmış müebbette ise denetimli serbestlik hiç konuşulmaz. Bu cezalarda tek çıkış kapısı, yukarıda anlattığım fiilî infaz süresinin dolmasıdır.
Örnek Hesap: 15 Yıl, 24 Yıl ve Müebbet Alan Kaç Yıl Yatar
Somut sayılarla bakmak en anlaşılır yol. Aşağıdaki hesaplar, üçte iki infaz oranı üzerinden ve başka bir indirim ya da özel düzenleme olmadığı varsayımıyla yapılmıştır.
- 15 yıl hapis cezası: 10 yıl fiilen infaz kurumunda geçer, kalanı koşullu salıverilme süresidir.
- 18 yıl hapis cezası: 12 yıl yatılır.
- 24 yıl hapis cezası: 16 yıl yatılır.
- Müebbet hapis: 24 yıl yatılır.
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis: 30 yıl yatılır.
Bu sürelerden, tutuklu ve gözaltında geçen günler düşülür. Yani tahliye tarihi, kararın kesinleştiği günden değil, ilk yakalandığınız günden itibaren işlemeye başlar. Koşullu salıverilmeden sonra da dosya kapanmaz; geri kalan süre boyunca denetim yükümlülükleri devam eder ve bu dönemde işlenen yeni bir suç, kalan cezanın aynen infazına yol açabilir.
Dikkat: İnfaz kuralları son yıllarda birkaç kez değişti ve suçun işlendiği tarih hangi rejimin uygulanacağını belirliyor. Bu nedenle yukarıdaki tablo yol gösterir, ama kesin tarih için dosyanızdaki müddetnameye bakmak gerekir.
Tutuklu Geçen Günler, Tekerrür ve Müddetnamedeki Hatalar
Müddetname, infaz savcılığının düzenlediği ve hükümlünün ne zaman çıkacağını gösteren belgedir. Hükümlü ya da yakını bu belgeyi isteyebilir. İstemeyen çok, kontrol eden ise daha az. Oysa ben yıllardır bu belgede hata görüyorum.
En sık rastladığım üç sorun şunlar. Birincisi, başka bir dosyada tutuklu geçen sürenin mahsup edilmemesi. İkincisi, kasten öldürme suçuna yarım oranın uygulanması ve tahliye tarihinin yanlış erken çıkması, ki bu hata sonradan düzeltildiğinde kişi büyük hayal kırıklığı yaşıyor. Üçüncüsü, tekerrür hükümlerinin hatalı işlenmesi; önceki mahkûmiyet tekerrüre esas alınıyorsa infaz oranı ağırlaşır ve tahliyeden sonra ayrıca denetim süresi eklenir.
Müddetnameye itiraz yolu infaz hâkimliğidir. Şikâyet için kanunda öngörülen kısa süre işlemeye başlar ve kaçırılırsa hatalı hesap yerleşir. Belgeyi eline alan herkesin ilk işi, mahsup edilen günleri ve uygulanan oranı satır satır kontrol etmek olmalı.
Dosya Elinizdeyken İlk Hafta Atmanız Gereken Adımlar
İlk günler, sonraki on yılı belirler. Ölüm olayının hemen ardından toplanan deliller sıcak deliller olduğu için mahkeme bunlara ağırlık verir. Sonradan gelen tanık beyanı, ilk gün alınan beyanın yanında her zaman zayıf kalır.
- Şüpheli ifade vermeden önce mutlaka müdafi ile görüşsün; kasten öldürmede müdafi zorunludur, atanan avukatı beklemeden kendi avukatınızı görevlendirin.
- Olay yerindeki ve çevredeki güvenlik kamerası kayıtlarının silinmemesi için derhal dilekçe verin, çoğu sistem kaydı kısa sürede üstüne yazıyor.
- Tahrik iddiasını destekleyecek mesaj, arama kaydı, önceki şikâyet dosyası ve hastane raporu varsa toplayın.
- Şüphelinin vücudundaki darp izlerinin adli muayene raporuna geçmesini sağlayın; izler birkaç günde kayboluyor.
- Otopsi ve olay yeri inceleme raporlarını dosyaya girer girmez inceletin, bıçak darbelerinin sayısı ve yönü nitelikli hal tartışmasında belirleyici oluyor.
- Tutuklama kararına süresi içinde itiraz edin, reddedilse bile itiraz dilekçesi savunmanın çerçevesini baştan kurar.
Aile bireylerinin sosyal medyada açıklama yapması, tanıklarla temas kurması ya da mağdur yakınlarına mesaj göndermesi kesinlikle yanlıştır. Bu davranışlar dosyaya girer ve karşı tarafın elini güçlendirir.
Yaşanmış Olaydan
Birkaç yıl önce gece yarısı telefonum çaldı. Arayan, kahvehane önündeki bir kavgada bıçak çekip karşısındakini öldüren gencin ablasıydı. İlk sorusu şuydu: müebbet verirlerse kardeşim kaç yıl yatar. Ben o soruyu cevaplamadan önce başka bir şey sordum: kavga nasıl başladı ve ilk vuran kimdi. Cevabı ancak ertesi gün, kardeşiyle görüştükten sonra netleşti.
Dosya bana geldiğinde iddianame henüz yazılmamıştı. Savcılık tasarlama üzerinden ilerliyordu, çünkü müvekkil o akşam bıçağı yanında taşıyordu. Ben de kahvehanenin ve karşı sokaktaki marketin kamera kayıtlarının muhafazası için hemen talepte bulundum. Kayıtlar geldiğinde, maktulün müvekkile önce sandalyeyle vurduğu ve kavganın onun hareketiyle başladığı görüldü. Ayrıca müvekkilin o bıçağı işi gereği her gün taşıdığını, iş yerinden alınan tanık beyanlarıyla ortaya koyduk.
Yargılama iki yıla yakın sürdü. Mahkeme tasarlama iddiasını kabul etmedi ve dosyayı basit kasten öldürme olarak değerlendirdi. Haksız tahrik uygulandı, ardından takdiri indirim geldi. Sonuçta müebbet yerine süreli hapis cezası çıktı ve üçte iki oranıyla hesaplanan yatar süresi, ailenin ilk gece korktuğu rakamın çok altında kaldı. O dosyada belirleyici olan şey hukuki incelik değildi; kamera kayıtlarının silinmeden alınmasıydı.
Sık Sorulan Sorular
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alan kişi cezaevinden hiç çıkamaz mı?
Çıkabilir, ancak otuz yılını fiilen infaz kurumunda geçirmesi ve iyi halli sayılması gerekir. TCK 47/1’e göre bu ceza sıkı güvenlik rejimine göre çektirilir, dolayısıyla infaz koşulları normal müebbetten çok daha ağırdır.
Müebbet hapis cezasında koşullu salıverilme kaç yıl sonra gündeme gelir?
Müebbet hapse mahkûm olan kişi, yirmi dört yılını cezaevinde geçirdikten sonra koşullu salıverilme değerlendirmesine girer. Bu süreye, tutuklulukta geçirilen günler de dâhil edilir.
Kasten öldürmede denetimli serbestlikten yararlanmak mümkün mü?
Pratikte hayır. Kasten öldürme, denetimli serbestlik sürelerini genişleten düzenlemelerin dışında bırakılmıştır ve bu suçtan mahkûm olanlar kapalı kurumda uzun süre kalır.
Haksız tahrik indirimi kasten öldürme cezasını ne kadar düşürür?
TCK 29/1 uyarınca tahrik kabul edilirse ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet cezaları süreli hapse dönüşür. Tahrikin hafif mi ağır mı olduğu, mahkemenin takdirine göre yıllar bazında fark yaratır.
Tutuklu geçirdiğim süre cezamdan düşülür mü?
Evet, gözaltında ve tutuklulukta geçen her gün cezadan mahsup edilir. Bu mahsubun müddetnameye doğru işlenip işlenmediğini mutlaka kontrol ettirin.
Kasten öldürmede şikayetten vazgeçme veya uzlaşma dosyayı bitirir mi?
Hayır. Kasten öldürme şikâyete bağlı bir suç değildir ve uzlaşma kapsamına girmez; mağdur yakınlarının vazgeçmesi yargılamayı durdurmaz, yalnızca takdiri indirim değerlendirmesinde bir ölçüde etkili olabilir.
