TCK 257 Görevi Kötüye Kullanma Cezası: Memur, Soruşturma İzni

TCK 257 madde metni (güncel)

Değişiklik geçmişi

TCK 257’nin cezaları 2010’da düşürüldü, üçüncü fıkrası 2012’de kaldırıldı; bugünkü iki fıkra 2010’dan beri aynıdır.

Kaldırılan üçüncü fıkra, kamu görevlisinin görevinin gereğini yapmak veya yapmamak için kişilerden kendisine veya başkasına yarar sağlamasını cezalandırıyordu. Bugün bu tür dosyalar rüşvet veya irtikap olarak tartışılır; ayrıntısı rüşvet suçu cezası ve irtikap suçu yazılarında. Yeni ve eski kanundan hangisi failin lehineyse o uygulanır (TCK 7/2); buna lehe kanun denir.

Madde ne diyor? Fıkra fıkra açıklama

TCK 257, kamu görevlisinin görevini kurala aykırı yapmasını ancak belirli bir sonuç doğduğunda cezalandıran genel bir görev suçudur. İki fıkra arasındaki fark davranışın biçimidir: birinci fıkra yapılmaması gerekeni yapmayı, ikinci fıkra yapılması gerekeni yapmamayı ya da geciktirmeyi kapsar.

1. fıkra: görevin gereklerine aykırı hareket

Görevin gereklerine aykırı hareket, işin kanuna, yönetmeliğe veya talimata uygun olmayan biçimde yapılmasıdır: şartları taşımayan kişiye ruhsat vermek, hak etmeyene yardım ödemek, yetkisini aşmak, takdir yetkisini amacı dışında kullanmak. Kanun bunun yanında üç sonuçtan birini arar: kişilerin mağduriyeti, kamunun zararı veya kişilere haksız menfaat sağlanması. Mağduriyet yalnız parasal kayıp değildir; sınavı kazandığı hâlde başarısız gösterilen ya da şartları taşıdığı hâlde izni engellenen kişi de mağdurdur. Kamu zararı ise ekonomik bir zarar olmalıdır.

Eski müvekkiline ilişkin mesleki sırları karşı taraf lehine tanıklık ederek açıkladığı kabul edilen avukatın dosyasında Yargıtay, görevin gereklerine aykırılığın yetmediğini, mağduriyet, kamu zararı veya haksız menfaat şartlarından birinin gerçekleşip gerçekleşmediğinin kararda denetlenebilir biçimde tartışılması gerektiğini belirterek mahkûmiyeti bozdu. Uygulamada bu dosyaların çoğu tam bu noktada çözülür: “usulsüzlük var ama somut sonuç yok” tespiti takipsizlik veya beraat getirir.

“Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında” ne demek?

Her iki fıkranın başındaki bu ifade, 257’yi yedek bir madde yapar: aynı fiil zimmet, irtikap, rüşvet, resmi belgede sahtecilik, ihaleye fesat karıştırma gibi daha özel bir suçu oluşturuyorsa kişi o suçtan cezalandırılır, 257 uygulanmaz. Duruşma tutanağındaki tanık beyanlarını sonradan değiştiren hâkimin dosyasında Ceza Genel Kurulu, 257’nin tali ve tamamlayıcı bir norm olduğunu, fiil resmi belgede sahteciliği oluşturuyorsa sanığın o suçtan cezalandırılması gerektiğini kabul etti. Bu ayrım sanık için her zaman lehe değildir; resmi belgede sahteciliğin cezası 257’den çok ağırdır.

2. fıkra: ihmal veya gecikme

İkinci fıkra, görevin gereğini hiç yapmamayı ya da makul sürede yapmamayı cezalandırır: dilekçeyi aylarca işleme koymamak, yapılması gereken denetimi yapmamak, kesinleşmiş bir kararı uygulamamak. Ceza birinci fıkranın yarısıdır ve aynı üç sonuçtan biri burada da aranır. En çok karıştırılan nokta şudur: ihmal kelimesi taksir anlamına gelmez. Bu fıkradaki suç da kasten işlenir, yani memurun görevini bilerek ve isteyerek yapmaması ya da geciktirmesi gerekir. Dikkatsizlik, iş yükü veya yanlış yorum suç değildir; disiplin konusu olabilir.

Gizli tanığa yöneltilen sözler nedeniyle sanık hakkında iddianame düzenleyen Cumhuriyet savcısının dosyasında Ceza Genel Kurulu, 257’nin iki fıkrasının da kasten işlenebildiğini, ihmal hâlinin basit taksirle işlenen bir suç olmadığını vurguladı ve savcının işleminin yargısal takdir kapsamında kaldığını kabul ederek mahkûmiyeti oy çokluğuyla bozdu.

Kamu görevlisi kimdir, suçu kim işleyebilir?

Suçun faili yalnız kamu görevlisi olabilir. TCK 6/1-c’ye göre kamu görevlisi, kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçimle ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişidir; kadrolu memur, sözleşmeli personel, muhtar ve belediye meclis üyesi bu kapsamdadır. Avukatlar için ayrı bir kural vardır: avukatlık sıfatıyla verilen görev ve yetkiyi kötüye kullanan avukat, Avukatlık Kanunu m. 62 gereği TCK 257’ye göre cezalandırılır. Kamusal bir faaliyete katılmayan özel şirket çalışanı ise kamu görevlisi değildir ve bu suçu işleyemez; onun fiili başka suçlar yönünden değerlendirilir.

Özel hastanede acil serviste muayene ettiği hastanın aynı gün ölmesi üzerine şikâyet edilen doktorun dosyasında Yargıtay, özel sağlık kuruluşunda çalışan doktor için de soruşturma izni istenmesi gerektiğini, ancak doktor kamu görevlisi olmadığından görevi kötüye kullanma suçunun faili olamayacağının da gözetilmesi gerektiğini belirterek itirazın reddi kararını kanun yararına bozdu.

Ceza tablosu

TCK 257’nin cezası 3 ay ile 2 yıl arasında hapistir; bu sınırlar sayesinde tutuklama yasağı, erteleme, paraya çevirme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması yolları açıktır.

Örnek hesap: aynı kişiye üç kez usulsüz ruhsat veren memur

Belediyede imar biriminde çalışan bir memur, şartları taşımayan bir yapı için aynı kişiye farklı tarihlerde üç ayrı usulsüz izin veriyor; kişiye haksız menfaat sağlandığı kabul ediliyor. Mahkeme şöyle hesaplar:

• Temel ceza: zararın ve işin önemine göre 1 yıl hapis (TCK 257/1, 61/1).
• Zincirleme suç: aynı suç işleme kararı kapsamında üç fiil olduğu için tek ceza verilir ve dörtte bir artırılır: 1 yıl 3 ay (TCK 43/1).
• Takdiri indirim: sabıkasız ve pişman olduğu için altıda bir indirim: 1 yıl 15 gün (TCK 62/1).

Sonuç ceza 1 yılın üstünde olduğu için paraya çevrilemez (TCK 50/1), ama 2 yılın altında olduğu için ertelenebilir (TCK 51/1) ya da şartlar varsa hükmün açıklanması geri bırakılabilir (CMK 231/5). Fark, memuriyette ortaya çıkar: hüküm açıklanırsa kasten işlenen suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis memuriyet şartını ortadan kaldırır ve memurluk sona erer (DMK 48/A-5, 98/1-b), HAGB’de ise hüküm hukuki sonuç doğurmaz. Aynı dosyada zincirleme artırım olmasaydı ceza 10 aya inecek, paraya çevirme de mümkün olacaktı; 300 gün üzerinden ve günlüğü en az 100 TL’den hesaplanırsa en az 30.000 TL ederdi (TCK 50/1-a, 52/2). Hüküm açıklanır ve ceza ertelenmezse cezaevinde kalınacak süre infaz hesaplama kurallarıyla bulunur.

Uygulamada en çok sorulanlar

TCK 257 dosyalarında en çok altı soru gelir: soruşturma izni, memuriyetin akıbeti, HAGB için zararın ödenmesi, disiplinle ilişkisi, tutuklama ve zamanaşımı.

Savcı neden önce soruşturma izni istiyor?

Memur ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlarda savcı, kaybolacak delilleri toplamak dışında işlem yapamaz ve evrakı izin vermeye yetkili mercie gönderir (4483 sayılı Kanun m. 4). İlçede kaymakam, ilde vali, merkez teşkilatında kurumun en üst amiri ön inceleme yaptırır ve 30 gün içinde, zorunlu hâlde 15 gün uzatmayla izin verip vermeyeceğine karar verir (m. 3, m. 7). Belediye görevlileri hakkında şikâyeti doğrudan kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapatan savcılık dosyasında Yargıtay, soruşturmanın 4483 sayılı Kanuna göre merciinden izin alınarak yapılması gerektiğini belirterek itirazın reddi kararını kanun yararına bozdu. İzin verilmesine memur, verilmemesine savcılık veya şikâyetçi tebliğden itibaren 10 gün içinde itiraz eder; itiraza bölge idare mahkemesi, bazı üst düzey görevlilerde Danıştay İkinci Dairesi bakar ve karar kesindir (m. 9). Süreç memur hakkında soruşturma açıldı yazısında, itiraz metni soruşturma izni kararına itiraz dilekçesi sayfasında.

Mahkûm olursam memuriyetim biter mi?

Kasten işlenen suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis cezası memuriyete engeldir; memurken bu şart kaybedilirse memurluk sona erer (DMK 48/A-5, 98/1-b). Görevi kötüye kullanma 48/A-5’te ayrıca sayılan suçlardan biri olmadığı için 1 yılın altındaki ceza bu sonucu doğurmaz; ancak hapis cezası infaz edilinceye kadar kamu görevinden yoksunluk sürer (TCK 53/1-a) ve mahkeme infazdan sonra işlemek üzere ek bir yasak da verir (TCK 53/5). Hangi suçların memuriyete engel olduğu memuriyete engel suçlar yazısında.

HAGB için zararı ödemem şart mı?

Zararın giderilmesi şartı ancak ortada somut ve hesaplanabilir maddi bir zarar varsa aranır. Vekili olduğu dosyayı temyiz etmediği için ihmalle görevi kötüye kullanmaktan mahkûm edilen avukatın dosyasında Yargıtay, maddi zararın neden ibaret olduğu ve miktarı gösterilmeden “zarar karşılanmadı” denerek HAGB’nin reddedilmesini hukuka aykırı buldu. Kamu zararı bilirkişi raporuyla belirlenmişse bu zararın ödenmesi gerekir; derhal ödenemiyorsa denetim süresince aylık taksitle ödeme koşuluyla da HAGB verilebilir (CMK 231/9). Diğer şartlar hükmün açıklanmasının geri bırakılması nedir yazısında; HAGB alan memurun disiplin durumu HAGB alan memur ihraç edilir mi yazısında.

Ceza davası biterse disiplin cezası da kalkar mı?

Kendiliğinden kalkmaz; disiplin soruşturması ceza dosyasından bağımsız yürür. Ceza davasının açılması disiplin kovuşturmasını geciktirmez, memurun mahkûm olması veya olmaması da disiplin cezasının uygulanmasına engel değildir (DMK 131/1). Ceza mahkemesinin “suçun unsurları oluşmadı” demesi, aynı olayın disiplin yönünden kusur sayılmasını önlemez. Disiplin cezasına karşı yollar memura disiplin cezası verildi ne yapmalıyım yazısında.

Görevi kötüye kullanmadan tutuklanır mıyım?

Tutuklanamazsınız; üst sınırı 2 yılı geçmeyen suçlarda tutuklama kararı verilemez (CMK 100/4). Savcı, uzlaştırma ve önödeme kapsamında olmayan bu suçta şartlar varsa kamu davasının açılmasını 5 yıl erteleyebilir (CMK 171/2). Basit yargılama ise soruşturması izne bağlı suçlarda uygulanmadığından 4483 kapsamındaki memur dosyalarında kullanılmaz (CMK 251/7).

Dava zamanaşımı kaç yıl?

TCK 257’de dava zamanaşımı 8 yıldır (TCK 66/1-e); kesme sebepleriyle en çok yarısı kadar uzar ve 12 yılı geçemez (TCK 67/4). Soruşturma izni beklenen süre zamanaşımını durdurur (TCK 67/1), yani izin aşamasında geçen aylar bu süreye sayılmaz. Hesabın ayrıntısı ceza davasında zamanaşımı yazısında.

İlgili maddeler

Görevi kötüye kullanma dosyalarında TCK 257 çoğu zaman şu maddelerle birlikte uygulanır.

• TCK 6/1-c: Kamu görevlisi kavramını tanımlar.
• TCK 204: Resmi belgede sahteciliği düzenler; fiil bu suçu oluşturuyorsa 257 uygulanmaz.
• TCK 43: Aynı suç işleme kararıyla tekrarlanan fiillerde zincirleme suç artırımını düzenler.
• TCK 53: Hapis cezasının kanuni sonucu olan hak yoksunluklarını ve 53/5’teki ek yasağı düzenler.
• TCK 62: Altıda bire kadar takdiri indirimi düzenler.
• CMK 231: Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını ve zararın giderilmesi şartını düzenler.
• DMK 48: Memuriyete girişin şartlarını ve 48/A-5’teki engel suçları düzenler.
• DMK 131: Ceza kovuşturmasının disiplin kovuşturmasını geciktirmeyeceğini düzenler.
• 4483 sayılı Kanun: Memurlar hakkında soruşturma izni usulünü, süreleri ve itiraz yolunu düzenler.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 30.06.2026 tarihli, 2025/5388 E., 2026/7315 K.

Avukat olan sanık, eski müvekkilinin taraf olduğu nafakanın kaldırılması davasında, vekillik ilişkisi sırasında öğrendiği mesleki sır niteliğindeki konularda karşı taraf lehine tanıklık etmişti; ilk derece mahkemesi 257/1’den 5 ay hapis verip HAGB uygulamış, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmişti. Yargıtay, suçun oluşması için görevin gereklerine aykırı davranışın yanında mağduriyet, kamu zararı veya haksız menfaat şartlarından birinin de gerekli olduğunu, tanıklığın davanın sonucunu nasıl etkilediğinin ve bu şartın nasıl gerçekleştiğinin gerekçede tartışılmadığını belirterek hükmü oy birliğiyle bozdu.

… eyleminin 5237 sayılı Kanun’un 257/1. maddesinde düzenlenen icrai davranışla görevi kötüye kullanma suçunu oluşturması için görevin gereklerine aykırı davranış yanında objektif cezalandırma şartı olan “kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olunması” ya da “kişilere haksız bir menfaat sağlanması” şartlarından birinin de bulunması gerektiği …

↑ Metne dön

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 10.06.2026 tarihli, 2025/124 E., 2026/365 K.

Asliye ceza hâkimi olan sanığın, baktığı bir dosyada dinlenen tanıkların beyanlarını UYAP üzerinden sanıklar lehine değiştirdiği ve tutanağı isteyen taraflara vermediği kabul edilmiş, ilk derece sıfatıyla yargılama yapan Yargıtay dairesi zincirleme görevi kötüye kullanmadan mahkûmiyet ve HAGB kararı vermişti. Ceza Genel Kurulu, 257’nin tali ve tamamlayıcı bir norm olduğunu, duruşma tutanağını gerçeğe aykırı değiştirmenin resmi belgede sahtecilik (TCK 204/2-3) oluşturduğunu belirterek bu vasıf yönünden oy çokluğuyla bozdu. Ayrıca önceki HAGB’nin denetim süresi içinde ikinci HAGB verilemeyeceğini ve TCK 53/5’teki ek yasağın uygulanması gerektiğini oy birliğiyle bozma sebebi yaptı.

… görevde yetkiyi kötüye kullanma suçunu düzenleyen TCK’nın 257. maddesi, kamu görevlilerince işlenebilen özgü suçlar bakımından bir tali/tamamlayıcı normdur. Sanığın eyleminin, görevine bağlı yetkisi kapsamında bir başka suçu (TCK madde 204/2 gibi) oluşturduğu durumlarda tali norm uygulanma kabiliyetini kaybeder. Sanığın asli norm uyarınca cezalandırılması gerekir. …

↑ Metne dön

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 10.06.2026 tarihli, 2026/60 E., 2026/366 K.

Cumhuriyet savcısı olan sanık, bir ceza davasında savunması sırasında gizli tanığa soru yönelten sanık hakkında mahkemenin yaptığı suç duyurusu üzerine soruşturma yürütmüş ve kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine hakaretten iddianame düzenlemişti; Yargıtay dairesi savcıyı 257/1’den 5 ay hapis ve HAGB ile cezalandırmıştı. Ceza Genel Kurulu, 257’nin iki fıkrasının da kasten işlendiğini, ihmal hâlinin basit taksirle işlenen bir suç olmadığını belirtti. Savcının suç işleme kastıyla hareket ettiği kanıtlanamadığı ve işlem yargısal takdir kapsamında kaldığı için suçun unsurlarının oluşmadığını, beraat yerine mahkûmiyet kurulmasını isabetsiz bularak hükmü oy çokluğuyla bozdu.

… Görevde yetkiyi kötüye kullanma suçunun iki şekli de kasten işlenen suçlardandır. Böyle olduğu içindir ki; ikinci fıkrada düzenlenen ihmali davranışla görevde yetkiyi kötüye kullanma suçunun manevi unsuru da kasttır ve “kamu görevlisinin görevini bilerek ve isteyerek ihmal etmesi veya geciktirmesini” gerekli kılar. Bu fıkradaki suçun, “dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmeme” şeklindeki genel/basit taksirle işlenen bir suç olmadığı her türlü tartışmadan varestedir. …

… Şu hâle göre, sanığın eyleminin; yargısal takdir hakkı kapsamında kaldığı ve müsnet görevde yetkiyi kötüye kullanma suçunun unsurları itibarıyla oluşmadığı kabul edilmelidir. …

↑ Metne dön

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 16.09.2025 tarihli, 2025/4533 E., 2025/9130 K.

Kusma ve bilinç kaybı şikâyetiyle özel hastanenin acil servisine giden kişi taburcu edildikten sonra aynı akşam aort yırtılmasından ölmüş, savcılık muayeneyi yapan doktor hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı vermiş, sulh ceza hâkimliği itirazı reddetmişti. Yargıtay, 3359 sayılı Kanunun Ek 18. maddesi gereği özel sağlık kuruluşundaki doktor için de soruşturma izni istenmesi gerektiğini, sonucuna göre doktor kamu görevlisi olmadığından görevi kötüye kullanmanın faili olamayacağının da gözetilmesi gerektiğini belirterek itirazın reddi kararını oy birliğiyle kanun yararına bozdu.

… özel sağlık kuruluşunda doktor olarak görev yapan şüpheli hakkında görevi sebebiyle işlediği iddia olunan suçtan dolayı 4483 sayılı Kanun ile 3359 sayılı Kanun’un Ek Madde 18 hükmü uyarınca soruşturma izni istenmesi ve sonucuna göre şüphelinin kamu görevlisi olmaması nedeniyle görevi kötüye kullanma suçunun faili olamayacağı da gözetilerek hukuki durumunun değerlendirilmesi gerektiği …

↑ Metne dön

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 17.06.2025 tarihli, 2025/2006 E., 2025/7083 K.

Bir şirket, belediyeden satın aldığı arazilere ilişkin davalarda belediye meclis kararının mahkemeye kasten sunulmadığını ve bu yüzden büyük zarara uğradığını ileri sürerek belediye görevlilerinden şikâyetçi olmuştu; savcılık somut delil olmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığı kararı vermiş, itiraz reddedilmişti. Yargıtay, görev sebebiyle işlendiği iddia edilen suçta soruşturmanın 4483 sayılı Kanuna göre merciinden izin alınarak yapılması gerektiğini, izin verilirse dava dosyaları getirilip şüphelilerin ifadesi alınarak inceleme yapılması gerektiğini belirterek itirazın reddi kararını oy birliğiyle kanun yararına bozdu.

… Açıklanan tüm bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, soruşturmanın 4483 sayılı Kanun hükümlerine göre merciinden izin alınmak suretiyle yapılması gerektiği gözetilerek şüpheliler hakkında soruşturma izni talebinde bulunulması …

↑ Metne dön

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 11.05.2026 tarihli, 2024/10894 E., 2026/6439 K.

Avukat olan sanık, vekili olduğu dosyada aleyhe kararı temyiz etmediği için ihmalle görevi kötüye kullanmaktan 2 ay 15 gün hapse mahkûm edilmiş, cezası ertelenmiş, HAGB ise “katılanın zararı karşılanmadı” gerekçesiyle reddedilmişti. Yargıtay, zararın giderilmesi şartının ancak somut ve belirlenebilir bir maddi zarar varsa aranabileceğini, zararın neden ibaret olduğu ve miktarı tartışılmadan ve CMK 231/6’daki diğer şartlar değerlendirilmeden verilen ret kararının yasal ve yeterli gerekçe taşımadığını belirterek hükmü oy birliğiyle bozdu.

… bu koşulun aranabilmesi için suçun niteliğine veya işleniş biçimine ve doğurduğu sonuçlarına göre ortada maddi bir zararın bulunmasının zorunlu olduğu …

… 5271 sayılı Kanun’un 231/6. maddesinin (c) bendinde düzenlenen “giderilmesi gereken zarar” kavramının, somut, belirlenebilir maddi zarar olduğu …

↑ Metne dön