İnfaz Hesaplama Nasıl Yapılır: Kaç Yıl Yatılır?

Tahliye Tarihini Bulmak İçin Önce Hangi Üç Bilgiye İhtiyacınız Var

İlk bilgi, kesinleşmiş hükümdeki ceza miktarıdır. Burada dikkat edilecek şey, mahkemenin ilk söylediği rakam değil, istinaf ve temyiz sonrası kesinleşen son rakamdır. Birden fazla dosya varsa hepsinin toplamı alınır; buna içtima (cezaların toplanarak tek infaz defterine kaydedilmesi) denir. Tek bir dosyaya bakıp hesap yapan aileler çoğu zaman yanılır.

İkinci bilgi, suçun hangi kategoride olduğudur. Kanun, koşullu salıverilme için tek bir oran öngörmez; suçun türüne göre oran değişir. Uyuşturucu ticareti, kasten öldürme, cinsel suçlar ve terör suçlarında oran, sıradan bir hırsızlık dosyasındakinden yüksektir. Bu yüzden “arkadaşımın kardeşi şu kadar yattı” karşılaştırması neredeyse hiç tutmaz.

Üçüncü bilgi ise geçmiş özgürlük kısıtlamalarının dökümüdür. Gözaltına alındığı gün, tutuklandığı tarih, tahliye tarihi, varsa elektronik kelepçeyle ev hapsinde geçen dönem. Bunları gün gün yazın. Müddetnameyi kontrol ederken en çok işinize yarayacak liste budur.

Cezanın Ne Kadarı Kurumda Geçer: Koşullu Salıverilme Oranı

Koşullu salıverilme, cezanın kanunda belirlenen bölümünü çektikten sonra, kalan süreyi denetim altında dışarıda geçirme imkânıdır. Hesabın omurgası budur. Savcılık önce toplam cezaya suç tipine ait oranı uygular ve “koşullu salıverilme tarihi”ni bulur. Bu tarih, cezanın bittiği tarih değildir; kurumda geçmesi gereken asgari sürenin sonudur.

Oran, işlenen suça ve hükümlünün durumuna göre farklılaşır. Mükerrir (daha önce mahkûm olup yeniden suç işleyen) hükümlülerde oran yükselir. Çocuk hükümlülerde, ağır hastalarda ve belirli yaş gruplarında ise infaz rejimi ayrı düzenlenmiştir. Bir de suç tarihi meselesi vardır: infaz kuralları yıllar içinde değiştiği için, suçun işlendiği tarihte yürürlükte olan hangi düzenlemenin uygulanacağı sonucu doğrudan etkiler.

Denetimli Serbestlik Kapıyı Ne Kadar Erken Açar

Koşullu salıverilme tarihine kural olarak 1 yıl kala (0–6 yaş çocuğu olan kadında 2, ağır hasta, engelli veya kocamış hükümlüde 3 yıl), hükümlü cezasının son bölümünü kurum dışında geçirebilir. Uygulamada aileleri en çok şaşırtan kısım budur; çünkü fiilî tahliye, koşullu salıverilme tarihinden önce gerçekleşir. Denetimli serbestlik döneminde kişi serbest gezmez: imza yükümlülüğü, belirli programlara katılma, bazen elektronik kelepçe gibi tedbirlerle denetlenir.

Bu aşamaya geçebilmek için kurumda “iyi halli” sayılmak gerekir. Hükümlünün talebi üzerine, kurum idaresinin hazırladığı değerlendirme raporu dikkate alınarak kararı infaz hâkimi verir (5275 m.105/A). Yükümlülüklere uyulmazsa dosya geri döner ve kalan süre kurumda infaz edilir. Yani denetimli serbestlik bir af değil, cezanın devam eden bir infaz biçimidir.

Eski tarihli suçlarda bu süre uzar. 30 Mart 2020 ve öncesinde işlenen suçlarda Geçici 6 ile 3 yıl kala, 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlarda Geçici 10/6 ile 3 yıl daha erken denetimli serbestliğe ayrılmak mümkündür; ikisi birlikte uygulanınca koşullu salıverilmeye 6 yıl kala çıkılabilir. İstisnalar iki maddede farklıdır: kasten öldürme Geçici 6’nın tamamen dışındadır, Geçici 10/6’da ise yalnız 82/1-d, e, f hâlleri hariçtir; ağır cinsel suçlar ve terör suçları ikisinin de dışındadır. 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda koşullu salıverilmeye kadar geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri, en az 5 gün, cezaevinde geçmeden denetimli serbestliğe ayrılınmaz. Terör suçlarında örgütten ayrıldığı tespit edilmeyenler açığa ayrılamadığı için denetimli serbestlikten yararlanamaz. 30 Mart 2020’den sonra işlenen suçlarda aynı tespiti olmayan örgüt suçu hükümlüleri, ikinci defa mükerrirler ve ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri de aynı sebeple denetimli serbestlikten yararlanamaz; 30 Mart 2020 ve öncesinde işlenen ve Geçici 6’nın istisnaları arasında olmayan suçlarda ise bu hükümlüler kapalı cezaevinden de 3 yıl kala denetimli serbestliğe ayrılabilir.

Süreler suç tipine ve hükümlünün durumuna göre değiştiği için, size verilen bir tarihi kendi başınıza kabul etmeden önce müddetnamedeki dayanağı okuyun. Ben dosya incelerken önce bu belgenin hangi orana göre düzenlendiğine bakarım.

5 Yıl Ceza Kaç Yıl Yatar: Suç Tarihine Göre Örnek

5 yıl hapis cezası alan kişi, genel bir suçtan ve tutukluluğu yoksa cezaevinde yaklaşık 1 yıl 6 ay 3 gün kalır; suç 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlendiyse bu süre 4 aya iner. Aradaki fark, Geçici 10/6’nın denetimli serbestliği 3 yıl öne çekmesinden kaynaklanır. 30 Mart 2020 ve öncesindeki genel bir suçta Geçici 6 da eklendiği için hükümlü, iyi hâl ve talep şartıyla, neredeyse hiç cezaevinde kalmadan denetimli serbestliğe ayrılabilir.

Aynı mantık her ceza miktarına uygulanır; 1 yıldan 30 yıla kadar her ceza için yıl yıl hazırlanmış tablolar, “12 sene ceza alan ne kadar yatar” gibi soruların cevabıyla birlikte infaz hesaplama aracının sayfasında yer alır. Tutuklulukta geçen günler bu rakamlardan ayrıca düşülür.

Gözaltı ve Tutuklulukta Geçen Günler Cezadan Nasıl Düşülür

Yargılama sürerken özgürlüğünüz kısıtlandıysa, o günler cezanızdan düşülür. Buna mahsup denir ve kanun bunu mahkemenin takdirine bırakmaz, zorunlu tutar.

TCK 63/1: (1) Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün haller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir. Adlî para cezasına hükmedilmesi durumunda, bir gün beşyüz Türk Lirası sayılmak üzere, bu cezadan indirim yapılır.

Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr adresinden alınmaktadır.

Maddenin kapsamı sandığınızdan geniştir. Yalnız tutukluluk değil, “şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün haller” sayılır. Gözaltında geçen günler, yakalama sonrası nezarette geçirilen süre, konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbiriyle geçen dönem de her iki günü bir gün sayılarak (CMK 109/6) bu kapsamda değerlendirilir. Adli para cezasına hükmedilmişse, mahsup gün üzerinden hesaplanarak para cezasından indirilir.

İyi Hal Değerlendirmesi Hesabı Nasıl Bozar

Müddetnamedeki tarih taş gibi sabit değildir. Cezaevindeki davranış, hesabın sonunu öne de alır, geriye de atar. İdare ve gözlem kurulu belirli aralıklarla değerlendirme yapar; hükümlünün çalışması, eğitim faaliyetlerine katılması, disiplin durumu bu değerlendirmeye girer.

Disiplin cezası aldıysa ve bu ceza kaldırılmamışsa, iyi hal değerlendirmesi olumsuz sonuçlanabilir. Bunun pratik karşılığı şudur: denetimli serbestliğe ayrılma reddedilir, koşullu salıverilme ertelenir, açık cezaevine geçiş gecikir. Disiplin cezasının belirli bir süre geçtikten sonra kaldırılmasını talep etmek mümkündür ve bu talep infaz hesabı açısından ciddi fark yaratır.

Ailelere hep şunu söylüyorum: cezaevindeki her disiplin tutanağının bir kopyasını isteyin ve avukata iletin. İtiraz süreleri kısadır, sonradan telafisi zordur.

Uyuşturucu, Kasten Öldürme ve Tekerrür Dosyalarında Hesap Neden Farklı Çıkar

Kanun koyucu bazı suçları infaz rejimi bakımından ayrı tutmuştur. Uyuşturucu madde ticareti, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, terör ve örgüt suçları bu grubun içindedir. Bu dosyalarda koşullu salıverilme oranı yüksektir (kasten öldürmede üçte iki, uyuşturucu ticaretinde dörtte üç). Eski tarihli suçlara tanınan denetimli serbestlik kolaylıklarının bir kısmı bu suçlara uygulanmaz; terör ve örgüt suçlarında ise örgütten ayrıldığı tespit edilmedikçe denetimli serbestlik tamamen kapanır (30 Mart 2020 ve öncesinde işlenen terör dışı örgüt suçları hariç). Aynı miktarda ceza almış iki kişinin cezaevinde çok farklı süreler geçirmesinin sebebi budur.

Tekerrür ayrı bir başlıktır. Önceki mahkûmiyetin ardından yeniden suç işleyen kişi hakkında mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanır. Bu rejimde oran üçte ikiye çıkar; ikinci defa tekerrürde 7550 sayılı Kanunla dörtte üç uygulanır ve ikinci defa mükerrir açık kuruma ayrılamaz. Ayrıca infaz hâkimi, cezanın infazı bittikten sonra başlayan en az 1 yıllık bir denetim süresi belirler (m. 108/4). Üstelik tekerrür hükmü karara yazılmamış olsa bile, koşulları varsa infaz aşamasında gündeme gelebilir.

Bir de örgüt kapsamında işlenen suçlar için ayrı düzenlemeler vardır. Dosyanızda örgüt nitelemesi varsa, sıradan bir hesap tablosuna bakarak tahliye tarihi çıkarmaya çalışmayın. Sonuç neredeyse kesinlikle yanlış olur.

Müddetnameyi Nasıl İstersiniz ve Yanlış Hesaba Nasıl İtiraz Edersiniz

Müddetnameyi Cumhuriyet savcılığının infaz bürosu düzenler ve bir örneği hükümlüye tebliğ edilir. Hükümlü, bulunduğu ceza infaz kurumunun kalemine dilekçe vererek belgenin bir suretini isteyebilir. Avukatınız varsa vekâletnameyle doğrudan infaz bürosundan alabilir. Belgeyi elinize aldığınızda şu üç satıra bakın: cezanın toplam miktarı, uygulanan koşullu salıverilme oranı ve mahsup edilen gün sayısı. Belgedeki diğer bilgilerin ne anlama geldiğini ve en sık rastlanan hataları müddetnamenin nasıl okunacağını anlattığım yazıda topladım.

Hesabın hatalı olduğunu düşünüyorsanız itiraz mercii, müddetnameyi düzenleyen Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yerdeki infaz hâkimliğidir; Yargıtay, içtima kararını başka bir yerin infaz hâkimliği vermiş olsa bile müddetnameye itirazı bu hâkimliğin esastan incelemesi gerektiğini kabul ediyor. Dilekçenizde hatanın nerede olduğunu somut olarak gösterin: “hesap yanlış” demek yetmez, “şu tarihler arasındaki tutukluluk mahsup edilmemiş” demek gerekir. İnfaz hâkimliğinin kararına karşı da ağır ceza mahkemesine itiraz yolu açıktır.

Yağma gibi ağır cezalı suçlarda hesabın nasıl yapıldığını yağma suçu yatarı yazısında örnekle gösterdim.

Yaşanmış Olaydan

Birkaç yıl önce bir aile büroma geldiğinde ellerinde katlanmış bir müddetname vardı. Oğulları uzun bir hapis cezası almış, dosya kesinleşmiş, cezaevi kaleminden belgeyi almışlardı. Baba kendi hesabını bir deftere yapmıştı ve çıkan sonuçla resmî belgedeki tarih arasında yaklaşık iki yıl fark vardı. Önce babanın hesabının yanlış olduğunu düşündüm; çünkü çoğu zaman öyle olur.

Dosyanın tamamını istedim. Kişi soruşturma aşamasında tutuklanmış, bir süre sonra tahliye edilmiş, yargılamanın sonunda yeniden tutuklanmıştı. İlk tutukluluk dönemi kararın hüküm fıkrasına yazılmamıştı ve infaz bürosu da yalnızca ikinci dönemi işlemişti. Yani baba haklıydı; eksik olan, mahsup edilmeyen yaklaşık iki yıllık ilk tutukluluktu. Tutuklama ve tahliye müzekkerelerini, nüfus kayıtlı giriş çıkış belgelerini ve UYAP üzerinden alınan tarihleri tek tek ekledim.

İnfaz hâkimliğine mahsup talepli dilekçe verdik. Talep kabul edildi, müddetname yeniden düzenlendi ve tahliye tarihi geriye çekildi. Bu dosyadan sonra ailelere hep aynı şeyi söylüyorum: müddetnameyi alır almaz tutukluluk günlerini kendi listenizle karşılaştırın. Kimse kasten hata yapmıyor, ama dosya kalınlaştıkça bir dönem gözden kaçabiliyor.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 13.06.2025 tarihli, 2025/1208 E., 2025/4678 K.

İçtima kararıyla cezaları toplanan hükümlü, bir Cumhuriyet başsavcılığının düzenlediği müddetnamede mahsup edilmesi gereken sürenin yanlış hesaplandığını ileri sürerek o yerin infaz hâkimliğine başvurmuştu. İnfaz hâkimliği, içtima kararını veren başka bir infaz hâkimliğinin yetkili olduğunu söyleyerek yetkisizlik kararı verdi. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, infaz hâkimliğinin yetkisinin infaza ilişkin işlemin yapıldığı yere göre belirlendiğini, müddetnameyi düzenleyen savcılığın bulunduğu yerdeki infaz hâkimliğinin şikâyeti esastan incelemesi gerektiğini belirterek kararı kanun yararına bozdu. Müddetnameye itirazınızı, belgeyi düzenleyen savcılığın bulunduğu yerin infaz hâkimliğine yapın.

… mahsup edilmesi gereken sürenin yanlış hesaplandığına dair yaptığı şikayetin içeriği dikkate alındığında, 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanun’un 2 nci maddesi gereğince infaza ilişkin işlemin yapıldığı yer olan Batman İnfaz Hakimliğinin yetkili ve görevli olup …

↑ Metne dön

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 07.11.2024 tarihli, 2024/6621 E., 2024/7422 K.

Hükümlü, örgüt suçu yönünden dava zamanaşımından düşme kararı verildiği için müddetnamedeki infaz oranının yanlış olduğunu ileri sürerek itiraz etmişti. İnfaz hâkimliği itirazı, müddetnamenin tebliğinden itibaren 15 günlük şikâyet süresi geçtiği gerekçesiyle esasa girmeden reddetti; itiraz mercii de bu kararı yerinde buldu. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, cezanın hesabında duraksama olduğunda 5275 sayılı Kanun’un 98. maddesine göre infaz hâkimliğinden her zaman karar istenebileceğini ve müddetnameye itirazın bir süreye bağlı olmadığını belirterek kararı kanun yararına bozdu. Müddetnamedeki hatayı fark ettiğiniz an başvurabilirsiniz; infaz hâkimliğinin vereceği karara karşı itiraz süresi ise iki haftadır.

… Cumhuriyet savcılığında düzenlenen ve hükümlüye tebliğ edilen müddetnameye karşı hükümlünün her zaman itiraz etmesinin mümkün olduğunu ve müddetnameye itiraz konusunda yasal mevzuatta bir süre sınırlamasının olmadığını kabul etmek gerektiğinden …

↑ Metne dön