TCK 43 Zincirleme Suç: Ceza Artırımı Ne Kadar, Şartları Neler
TCK 43 zincirleme suçta tek ceza verilir ve dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır: madde metni, aynı suç işleme kararı, hukuki kesinti, uygulanmayan suçlar, örnek ceza hesabı ve Yargıtay kararları.
TCK 43 madde metni (güncel)
Zincirleme suç
(1) Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda, bir cezaya hükmedilir. Ancak bu ceza, dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Bir suçun temel şekli ile daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli şekilleri, aynı suç sayılır. Mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da bu fıkra hükmü uygulanır.
(2) Aynı suçun birden fazla kişiye karşı tek bir fiille işlenmesi durumunda da, birinci fıkra hükmü uygulanır.
(3) Kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağma suçlarında bu madde hükümleri uygulanmaz.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 43 — son değişiklik: 5377 sayılı Kanun m. 6
Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
Değişiklik geçmişi
TCK 43 yalnız bir kez, Kanun yürürlüğe girdikten hemen sonra 2005’te değişti; o tarihten beri metin aynıdır.
| Tarih | Düzenleme | Ne değişti |
|---|---|---|
| 26.9.2004 (kabul), RG 12.10.2004, yürürlük 1.6.2005 | 5237 sayılı Kanun (ilk metin) | Birinci fıkrada “mağduru belli bir kişi olmayan suçlar” cümlesi yoktu; üçüncü fıkrada kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağmanın yanında cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı da sayılıyordu |
| 29.6.2005 tarihli Kanun | 5377 sayılı Kanun m. 6 | Birinci fıkraya “Mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da bu fıkra hükmü uygulanır” cümlesi eklendi; üçüncü fıkradan “cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı” ibaresi çıkarıldı |
Bu değişikliğin iki sonucu bugün de dosyalarda görülür. Uyuşturucu ticareti, belgede sahtecilik, kamu malına zarar verme gibi belirli bir mağduru olmayan suçlarda zincirleme hükmü uygulanabilir. Aynı mağdura karşı tekrarlanan cinsel saldırı ve çocuğun cinsel istismarı eylemlerinde de her eylem için ayrı ceza yerine tek ceza ve artırım yoluna gidilir.
Madde ne diyor? Fıkra fıkra açıklama
TCK 43, “kaç fiil varsa o kadar suç” kuralının iki istisnasını düzenler: değişik zamanlarda tekrarlanan aynı suç (zincirleme suç) ve tek fiille birden fazla kişiye karşı işlenen aynı suç. Üçüncü fıkra bu istisnaların hangi suçlarda uygulanmayacağını sayar.
1. fıkra: zincirleme suçun şartları
Zincirleme suç için dört şart aranır: işlenen suçların aynı suç olması, değişik zamanlarda birden fazla kez işlenmesi, mağdurun aynı kişi olması ya da suçun belirli bir mağdurunun bulunmaması ve bütün eylemlerin tek bir suç işleme kararının icrası kapsamında yapılması. Temel şekil ile nitelikli şekil aynı suç sayılır: bir kez basit, bir kez nitelikli hırsızlık yapan kişi için de zincirleme hükmü uygulanabilir ve uygulamada ceza en ağır şekle göre belirlenir. Farklı suçlar ise zincir oluşturmaz; hırsızlık ile dolandırıcılık ayrı ayrı cezalandırılır.
En çok tartışılan şart, aynı suç işleme kararıdır. Bu karar, failin baştan bir plan yapıp suçu parçalara bölerek işlemesini anlatır; fırsat çıktıkça yeniden suç işlemeye karar vermek bu şartı karşılamaz. Eylemler arasındaki süre bir ipucudur ama tek başına belirleyici değildir. Çalıntı araçlara hurda araçların kimlik bilgilerini aktarıp satan örgüt üyelerinin dosyasında Ceza Genel Kurulu, belgede sahteciliğin mağdurunun kamu olduğunu ve farklı kişiler adına düzenlenen belgelerde de zincirleme hükmünün uygulanabileceğini, ancak uzun süreye yayılan ve her araç için yenilenen kararlarla işlenen eylemlerde zincirleme suç koşullarının oluşmadığını oy çokluğuyla kabul etti.
Zinciri ne koparır: hukuki ve fiili kesinti
Zincir iki şekilde kopar. Hukuki kesinti, ilk eylem için iddianame düzenlenmesidir: iddianameden sonra işlenen eylem yeni bir suç sayılır ve ayrı cezalandırılır. Fiili kesinti ise failin suç sebebiyle yakalanması, ifadesinin alınması, üzerinde veya evinde arama yapılması gibi, suç işleme kararını yenilemesini gerektiren olaylardır. Kesinti yoksa ve eylemler aynı karara dayanıyorsa, farklı tarihlerdeki eylemler için tek ceza verilir.
Gizli soruşturmacıya uyuşturucu satan ve daha önce üzerinde uyuşturucuyla yakalanmış sanığın dosyasında Yargıtay, iki eylem arasında hukuki kesinti olmadığını, ilk olayda sanığın yalnız kullanmak için bulundurmaktan ifadesi alınıp serbest bırakıldığı için fiili kesintinin de oluşmadığını belirterek iki ayrı ceza verilmesini fazla ceza tayini saydı.
2. fıkra: tek fiille birden fazla kişiye karşı aynı suç
İkinci fıkra, aynı suçun tek bir hareketle birden fazla kişiye karşı işlenmesini düzenler; buna aynı neviden fikri içtima denir. Bir grup mesajıyla üç kişiye birden sövmek, aynı anda birkaç polis memuruna hakaret etmek bu kapsamdadır. Ceza yine tek verilir ve dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır. Tek fiille farklı suçlar oluşursa ise TCK 44 uygulanır ve kişi yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır; buna fikri içtima denir.
43/1 ve 43/2 aynı eylem için iki kez uygulanmaz. Olay yerinde, ekip aracında, hastanede ve karakolda polis memurlarına hakaret eden sanığın dosyasında Yargıtay, eylemin 43/2’ye uyan tek bir hakaret suçu olduğunu, 43/1 ve 43/2’nin ayrı ayrı uygulanmasının fazla ceza tayini olduğunu belirterek hükmü bozdu.
3. fıkra: zincirleme hükmünün uygulanmadığı suçlar
Kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağmada ne zincirleme suç ne de aynı neviden fikri içtima uygulanır. Bu suçlarda her mağdur ve her eylem için ayrı ceza verilir ve cezalar toplanır. Kavgada iki kişiyi yaralayan kişi iki ayrı kasten yaralama cezası alır; aynı kişiyi farklı günlerde döven eş de her gün için ayrı ceza alabilir. Bu listede sayılmayan suçlarda, cinsel suçlar dahil, zincirleme hükmü uygulanabilir.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Ceza tablosu
Zincirleme suçta artırım oranı dörtte bir ile dörtte üç arasındadır ve sonuç cezayı birden fazla ayrı cezanın toplamından çoğu zaman belirgin biçimde düşük tutar.
| Durum | Dayanak | Sonuç | Not |
|---|---|---|---|
| Aynı kişiye, değişik zamanlarda, aynı kararla aynı suç | TCK 43/1 | Tek ceza, dörtte birden dörtte üçe kadar artırım | Oran eylem sayısı ve süreye göre belirlenir |
| Mağduru belli olmayan suçta tekrar | TCK 43/1 son cümle | Tek ceza, aynı artırım | Uyuşturucu ticareti, belgede sahtecilik |
| Tek fiille birden fazla kişiye aynı suç | TCK 43/2 | Tek ceza, aynı artırım | 43/1 ile birlikte iki kez uygulanmaz |
| Tek fiille farklı suçlar | TCK 44 | En ağır suçun cezası | Artırım yok |
| Kasten öldürme, kasten yaralama, işkence, yağma | TCK 43/3 | Her eylem için ayrı ceza | Cezalar toplanır |
| İddianameden sonra yeni eylem | Hukuki kesinti | Ayrı suç, ayrı ceza | Yakalanma, ifade gibi fiili kesinti de zinciri koparır |
| Dava zamanaşımı | TCK 66/6 | Son suçun işlendiği günden başlar | İlk eylemin tarihi esas alınmaz |
Örnek hesap: aynı kişiye üç ayda dört tehdit mesajı
Daha önce ceza almamış bir kişi, borç tartışması yaşadığı eski ortağına üç ay içinde farklı günlerde dört kez “seni öldüreceğim” mesajı gönderiyor. Mahkeme eylemlerin aynı kararla işlendiğini kabul ederse şöyle hesaplar:
- Temel ceza: alt sınırdan 6 ay hapis (TCK 106/1).
- Zincirleme suç: dört eylem için yarı oranında artırım: 9 ay (TCK 43/1).
- Takdiri indirim: altıda bir indirim: 7 ay 15 gün hapis (TCK 62/1).
Zincirleme hükmü uygulanmasaydı dört ayrı ceza verilecek, her biri altıda bir indirimle 5 ay olacak ve toplam 1 yıl 8 ay hapse ulaşacaktı. 7 ay 15 günlük sonuç ceza kısa süreli hapistir; paraya çevrilebilir, ertelenebilir ya da şartlar varsa hükmün açıklanması geri bırakılabilir. Tehdidin bu türü uzlaştırma kapsamında olduğu için dosya önce uzlaştırmaya gider (CMK 253/1-b). Mağdur kadın olsaydı temel ceza en az 9 ay olurdu (TCK 106/1). Aynı kişiye ısrarla mesaj atmak, şartları varsa ayrıca ısrarlı takip suçunu da oluşturabilir. Tehdit cezasının diğer hâlleri tehdit suçu cezası yazısında.
Uygulamada en çok sorulanlar
Zincirleme suç dosyalarında en çok beş soru gelir: ayrı açılan davalar, artırım oranı, kesinti, zamanaşımı ve HAGB.
Her eylem için ayrı dava açıldı; ne yapmalıyım?
Eylemler arasında hukuki kesinti yoksa ve zincirleme ihtimali varsa, davaların birleştirilmesini ya da öbür dosyanın getirilip birlikte değerlendirilmesini istemelisiniz. Aynı sanık hakkında iki ayrı uyuşturucu ticareti davası bulunan dosyada Ceza Genel Kurulu, aralarında hukuki kesinti bulunmayan eylemlerin ayrı suçlar mı yoksa zincirleme tek suç mu olduğunun öbür dosyanın tüm delilleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini, bu yapılmadan kurulan hükmün eksik araştırmaya dayandığını oy birliğiyle kabul etti. Bu talep yapılmazsa iki ayrı ceza kesinleşebilir; sonradan düzeltmek çok daha zordur. Birleştirmenin ne olduğu birleştirme kararı maddesinde.
Artırım oranını mahkeme neye göre belirler?
Mahkeme oranı eylem sayısına, eylemlerin ne kadar süreye yayıldığına ve doğan zarara göre belirler ve gerekçesini kararda gösterir. Uzun süreye yayılan çok sayıda eylemde alt sınırdan artırım yapılması da bozma sebebidir. Belediyedeki görevi sırasında çok sayıda zimmet eylemi işleyen sanığın dosyasında Yargıtay, eylem sayısının fazlalığı ve süresi gözetilmeden alt sınırdan dörtte bir artırım yapılmasını orantılılık ilkesine aykırı eksik ceza tayini saydı. İki üç eylemlik dosyalarda ise alt sınıra yakın artırım beklemek gerçekçidir.
İfadem alındıktan sonra yine yaptım; zincirleme sayılır mı?
Kural olarak sayılmaz. Aynı suç sebebiyle yakalanmanız, ifadenizin alınması veya evinizde arama yapılması fiili kesinti sayılır ve sonraki eylemin yeni bir kararla işlendiği kabul edilir. İlk eylem için iddianame düzenlendiyse zincir hukuken de kopmuştur. Fiili kesintinin oluşup oluşmadığı, alınan ifadenin hangi suçla ilgili olduğuna göre dosyada ayrıca tartışılır.
Zincirleme suçta zamanaşımı ne zaman başlar?
Son suçun işlendiği günden başlar (TCK 66/6). Yıllara yayılan eylemlerde ilk eylemin tarihi esas alınmaz; bu yüzden eski eylemler de son eylemle birlikte yargılanabilir. Süreler ve kesilme ceza davasında zamanaşımı yazısında.
Zincirleme suçta HAGB ve erteleme mümkün mü?
Artırım sonrası ve indirimlerden sonra ortaya çıkan sonuç ceza 2 yıl veya daha azsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK 231/5) ve erteleme (TCK 51/1) mümkündür. Artırım bu eşiği aşmanıza yol açabileceği için oranın gerekçesi savunmada mutlaka tartışılmalıdır. Zincirleme suçun gündelik dille anlatımı ve örnekleri zincirleme suç ne demek yazısında.
İlgili maddeler
Zincirleme suç hükümleri cezanın belirlenmesine ilişkin maddelerle ve suç tipleriyle birlikte uygulanır.
- TCK 44: Tek fiille farklı suçlar oluştuğunda en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırmayı (fikri içtima) düzenler.
- TCK 61: Cezanın belirlenmesini ve zincirleme artırımının sırasını düzenler.
- TCK 66: Dava zamanaşımını düzenler; zincirleme suçta süre son suçtan başlar.
- TCK 35: Suça teşebbüsü düzenler; teşebbüs indirimi zincirleme artırımından önce yapılır.
- TCK 86: Kasten yaralamayı düzenler; bu suçta zincirleme hükmü uygulanmaz.
- TCK 148: Yağmayı düzenler; bu suçta da zincirleme hükmü uygulanmaz.
- TCK 188: Uyuşturucu ticaretini düzenler; mağduru belli olmayan bir suç olarak zincirlemeye en sık konu olan suçlardandır.
- TCK 204: Resmi belgede sahteciliği düzenler; mağduru kamu olduğu için farklı kişiler adına belgelerde de zincirleme mümkündür.
- TCK 62: Zincirleme artırımından sonra uygulanan takdiri indirimi düzenler.
Yargıtay Kararları
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 20.05.2026 tarihli, 2025/241 E., 2026/313 K.
Örgütlü hareket eden sanıklar, İstanbul’da çalınan araçlara ağır hasarlı araçların motor ve şasi numaralarını aktarıp bunları noterde satmışlardı; mahkeme her araç için ayrı sahtecilik cezası vermiş, Başsavcılık zincirleme suç hükmünün uygulanması gerektiğini ileri sürmüştü. Ceza Genel Kurulu, belgede sahteciliğin mağdurunun kamu olduğunu, bu yüzden farklı kişiler adına düzenlenen belgelerde de zincirleme hükmüne yasal engel bulunmadığını belirtti. Ancak aynı suç işleme kararının önceden kurulmuş bir plan anlamına geldiğini, uzun süreye yayılan ve birbirinden kopuk eylemlerde sanıkların her araç için yenilenen kararlarla hareket ettiğini kabul ederek itirazı oy çokluğuyla reddetti.
… Aynı suç işleme kararı altında suç işlenmesi her biri ayrı ayrı suç teşkil eden fiilleri birbirine bağlayan ve olaya zincirleme suç özelliğini veren subjektif bir bağdır. Sanığın çıkan fırsatlardan yararlanmak suretiyle suç işlediği ya da suç işleme kararının yenilendiği durumlarda aynı suç işleme kararından söz edilemeyeceğinden, zincirleme suç hükümleri de uygulanmayacaktır. …
… sanıkların her bir araç için farklı zaman dilimlerinde yenilenen suç işleme kararlarıyla hareket ettikleri sonucuna varıldığından sahtecilik eylemleri bakımından zincirleme suç hükümlerinin uygulanma koşullarının bulunmadığı …
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 25.06.2026 tarihli, 2026/5612 E., 2026/9225 K.
Sanık, kasım 2024’te kolluk tarafından durdurulduğunda üzerinde uyuşturucuyla yakalanmış ama yalnız kullanmak için bulundurmaktan ifadesi alınıp serbest bırakılmış, şubat 2025’te ise gizli soruşturmacılara uyuşturucu satmıştı; mahkeme iki eylem için ayrı ayrı uyuşturucu ticareti cezası vermişti. Yargıtay, eylemler arasında hukuki kesinti bulunmadığını, ilk olayda ticaretten savunma alınmadığı için fiili kesintinin de oluşmadığını, bu nedenle tek ceza verilip zincirleme hükmü uygulanması gerektiğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozdu.
… Sanığın, ilk derece mahkemesi tarafından hükme esas alınan her iki eylemi arasında hukuki kesinti bulunmadığı, 17.11.2024 tarihli eylem bakımından ele geçen uyuşturucu madde kullanım sınırının üzerinde olmasına rağmen, sanığın kolluk tarafından kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak suçundan ifadesinin alındığı ve akabinde serbest bırakıldığı, uyuşturucu madde ticareti suçundan savunmasının alınmadığı ve soruşturma dosyasının iddianame düzenlenene dek kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak suçundan yürütüldüğü, dolayısıyla fiili kesintinin de oluşmadığı, bu suretle sanık hakkında tek bir ceza verilip zincirleme suç hükümleri uygulanması gerekirken, her iki eylem bakımından da ayrı ayrı hüküm kurulması suretiyle fazla ceza tayininde bulunulması hukuka aykırı bulunmuştur. …
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 18.06.2026 tarihli, 2024/11103 E., 2026/11708 K.
Sanık, olay yerinde, ekip aracında, hastanede ve karakolda polis memurlarına hakaret etmişti; bölge adliye mahkemesi cezayı hem 43/1 hem 43/2 uygulayarak artırmıştı. Yargıtay, eylemin 43/2’ye uyan tek bir hakaret suçu olduğunu ve iki fıkranın ayrı ayrı uygulanmasının fazla ceza tayini olduğunu belirtti. Aynı olay için Cumhurbaşkanına hakaretten yürütülen soruşturmanın akıbetinin araştırılması gerektiğini, iki suç oluşmuşsa tek fiil nedeniyle TCK 44 gereği ağır olan suçtan hüküm kurulacağını da ekleyerek hükmü oy birliğiyle bozdu.
… Sanığın olay yerinde, ekip aracında, hastanede ve son olarak karakolda polis memurlarına yönelik hakaret etmek suretiyle aynı suçu birden fazla kişiye karşı tek bir fiille işlediğinin anlaşılması karşısında, eylemin 5237 sayılı Kanun’un 125/3-a,c, 125/4 ve 43/2. maddelerine uyan hakaret suçunu oluşturacağı gözetilmeden, yerinde olmayan gerekçeyle 5237 sayılı Kanun’un 43/2 ve 43/1. maddeleri ayrı ayrı uygulanmak suretiyle fazla cezaya hükmolunması …
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 29.04.2026 tarihli, 2025/472 E., 2026/270 K.
Sanık hakkında ekim 2023’teki uyuşturucu satışı için bir dava, nisan 2023’te ele geçirilen uyuşturucu için ise sonradan düzenlenen iddianameyle ayrı bir dava açılmıştı; Yargıtay 10. Ceza Dairesi öbür dosya getirilmeden hüküm kurulmasını eksik araştırma sayarak bozmuştu. Ceza Genel Kurulu, suç ve iddianame tarihlerine göre aralarında hukuki kesinti bulunmayan eylemlerin ayrı suçlar mı yoksa zincirleme tek suç mu olduğunun, öbür davanın aslı veya onaylı örneği getirilip tüm deliller birlikte incelenerek belirlenmesi gerektiğini kabul etti ve itirazı oy birliğiyle reddetti.
… Maddi gerçeğin hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespiti bakımından, suç ve iddianame tarihleri itibarıyla aralarında hukuki kesinti bulunmayan 11.10.20 23… .04.2023 tarihli eylemlerin, her biri yenilenen suç işleme kararıyla işlenmiş ayrı suçları mı yoksa bir suç işleme kararının icrası kapsamında zincirleme biçimde işlenmiş suçu mu oluşturduğunun değerlendirilmesi gerekmektedir. …
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 13.07.2026 tarihli, 2024/10047 E., 2026/7479 K.
Belediyede görevli sanık, zincirleme şekilde nitelikli zimmetten mahkûm edilmiş, mahkeme zincirleme artırımını alt sınırdan dörtte bir oranında yapmıştı. Yargıtay, zimmet miktarının sanığın savunmaları ve belediyenin hesap kayıtları birlikte incelenerek yeni bir bilirkişi raporuyla belirlenmesi gerektiği için hükmü bozdu. Kabule göre de, eylem sayısının fazlalığı ve eylemlerin devam ettiği süre gözetilmeden alt sınırdan artırım yapılmasının orantılılık ilkesine aykırı eksik ceza tayini olduğunu belirtti; karar oy birliğiyle verildi.
… Sanık hakkında zincirleme suç nedeniyle 5237 sayılı Kanun’un 43. maddesine göre yapılan artırımda eylem sayısının fazlalığı ve eylemlerin devam ettiği süre gözetilerek artırım oranının alt sınırdan uzaklaşılarak tayini gerekirken, takdirde hataya düşülerek alt sınırdan 1/4 oranında artırım yapılmak suretiyle orantılılık ilkesine aykırı olarak eksik ceza tayini …
Sık Sorulan Sorular
TCK 43’e göre zincirleme suçta ceza ne kadar artırılır?
Tek ceza verilir ve bu ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır. Oranı eylem sayısı, eylemlerin süresi ve doğan zarar belirler.
Aynı suçu beş kez işledim; beş ayrı ceza mı alırım?
Eylemler aynı kişiye ve tek bir suç işleme kararıyla, araya iddianame veya yakalanma girmeden işlendiyse tek ceza alırsınız. Kasten yaralama, yağma, kasten öldürme ve işkencede ise her eylem için ayrı ceza verilir.
Farklı kişilere karşı işlenen suçlarda zincirleme uygulanır mı?
Değişik zamanlarda farklı kişilere karşı işlenen suçlarda kural olarak uygulanmaz; her mağdur için ayrı ceza verilir. Tek bir fiille birden fazla kişiye karşı işlenen aynı suçta ise 43/2 gereği tek ceza ve artırım uygulanır.
Cinsel suçlarda zincirleme suç hükmü uygulanır mı?
Uygulanır. 2005’te 43/3’ten çıkarıldığı için aynı mağdura karşı tekrarlanan cinsel saldırı ve çocuğun cinsel istismarında tek ceza ve artırım yoluna gidilir.
Zincirleme suçta zamanaşımı ne zaman başlar?
Son suçun işlendiği günden başlar (TCK 66/6). İlk eylemin üzerinden uzun süre geçmiş olması tek başına zamanaşımı sonucunu doğurmaz.
Mahkeme zincirleme hükmünü uygulamadı; ne yapabilirim?
Kararı istinafta, istinaf kararını temyizde bu yönden eleştirebilirsiniz; süre gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Eylemlerin aynı kararla ve kesintisiz işlendiğini dilekçede somut tarihlerle göstermek gerekir.
