TCK 62 İyi Hal İndirimi Ne Kadar: Oran, Şartlar ve Örnek Hesap

TCK 62 madde metni (güncel)

Değişiklik geçmişi

TCK 62 iki kez değişti: oran, kanun yürürlüğe girmeden önce beşte birden altıda bire indirildi; 2022’de ise ikinci fıkradaki ölçütler daraltıldı, şekli tutum yasağı eklendi ve ilk metinde de bulunan, nedenlerin kararda gösterilmesi kuralı “gerekçeleriyle” ibaresiyle sıkılaştırıldı.

2022 değişikliğinin pratik sonucu şudur: eskiden ölçütler “gibi hususlar” ifadesiyle örnek olarak sayılıyordu, bugün kanun pişmanlığı açıkça arar ve duruşmadaki gösteriş davranışını dışlar. Suç 27.5.2022’den önce işlendiyse hangi metnin sanık lehine olduğu ayrıca değerlendirilir (TCK 7/2).

Madde ne diyor? Fıkra fıkra açıklama

TCK 62 iki fıkradan oluşur: birincisi indirimin ne kadar olacağını, ikincisi hâkimin neye bakacağını ve kararda ne yazması gerektiğini düzenler. Madde suç tanımlamaz; bütün suçlara uygulanabilen bir cezanın bireyselleştirilmesi kuralıdır.

1. fıkra: ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve diğer cezalar

Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren bir suçta takdiri indirim uygulanırsa ceza müebbet hapis olur; müebbet hapis gerektiren suçta ise 25 yıl hapis verilir. Bu iki hâlde oran yoktur, kanun cezanın türünü bir alt basamağa indirir. Müebbet cezalarda bu basamak farkı infazda da büyük fark yaratır; ayrıntısını müebbet hapis cezası kaç yıl yatar yazısında anlattım.

“Diğer cezalar” süreli hapis ve adli para cezasıdır. Bunlarda indirim altıda bire kadardır. “Kadar” ifadesi hâkime daha düşük bir oran seçme imkânı verir; uygulamada ise mahkemeler çoğu zaman tam altıda bir uygular. Adli para cezası gün üzerinden indirilir, sonra bir günün karşılığı olan miktarla çarpılır (TCK 61/8).

İndirimin yeri cezanın hesaplanmasında en son basamaktır. TCK 61/5’e göre temel ceza belirlendikten sonra sırasıyla teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve şahsi indirim sebepleri uygulanır, en sonda takdiri indirim nedenleri gelir. Bu yüzden altıda bir, küçülmüş rakam üzerinden hesaplanır.

2. fıkra: hâkim neye bakar?

Kanun dört ölçüt sayar: failin geçmişi (sabıka durumu, önceki yaşam düzeni), sosyal ilişkileri (aile, iş, çevre), fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları (zararı gidermek, teslim olmak, mağdurla barışmak, tutarlı ve dürüst savunma) ve cezanın geleceği üzerindeki olası etkileri. 2022’den önce bu liste “gibi hususlar” diye bitiyordu; bugün o ibare yok. Yargıtay, 7406 sayılı Kanunla değişen ikinci fıkrada ölçütlerin sınırlı olarak sayıldığını kabul ediyor.

İkinci cümle, 2022’de eklenen şekli tutum yasağıdır. Duruşma salonunda takım elbise, gözyaşı, sürekli “pişmanım” demek tek başına indirim gerekçesi olamaz; hâkim davranışın arkasında somut bir pişmanlık olup olmadığına bakar. Yargıtay, yalnız “sanığın duruşmadaki hali” gerekçesiyle takdiri indirim uygulanmasını kanuna aykırı buluyor. Bu kural iki yöne işler: gösteriş indirim kazandırmaz, ama sessiz ve saygılı bir sanığa “duruşmada etkilenmedik” demek de tek başına ret gerekçesi değildir.

Son cümle gerekçe zorunluluğudur. Mahkeme indirimi uygulasa da uygulamasa da hangi ölçüte, dosyadaki hangi olguya dayandığını yazmalıdır. Kanundaki ifadeleri tekrar etmek gerekçe sayılmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, TCK 62’nin ne her dosyada uygulanması zorunlu bir lütuf maddesi ne de keyfi gerekçelerle dışlanabilecek bir norm olduğunu, sicili temiz ve tutanaklara olumsuz davranışı yansımamış sanıkta soyut ret gerekçesinin yetersiz kaldığını söylüyor.

Uygulamada en çok sorulanlar

İndirim konusunda müvekkillerin aklına takılanlar genellikle şunlardır: sabıkasızlığın yetip yetmediği, inkâr eden sanığın durumu, duruşmadaki tavır, indirimin diğer kurumlara etkisi ve mahkeme uygulamazsa ne yapılacağı.

Sabıkam yok; iyi hal indirimi kesin mi?

Hayır, sabıkasızlık dört ölçütten yalnız birine, failin geçmişine katkı sağlar. Mahkeme sicili temiz bir sanığa indirim uygulamayabilir; ama bunu yaparken dosyaya dayanan somut bir sebep göstermek zorundadır. Sicil temiz, tutanaklara yansıyan olumsuz davranış yok ve gerekçe yalnız kanun cümlesinin tekrarıysa, bu karar üst mahkemede bozulabilir. Bu noktada müvekkillere hep aynı şeyi söylerim: sabıka temizliği sizi kapıya getirir, kapıyı pişmanlığı gösteren somut davranış açar. Konuyu iyi hal indirimi ne kadar yazısında davranış davranış anlattım.

Suçlamayı kabul etmezsem iyi hal indirimi alır mıyım?

Alabilirsiniz; suçlamayı kabul etmek kanuni şart değildir. Ama kanun artık “pişmanlığını gösteren davranışları” açıkça saydığı için pişmanlık göstermemek ret gerekçesi yapılabilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, “sanığın pişmanlık göstermemesi” gerekçesini TCK 62/2’de karşılığı olan, somut olaya özgülenmiş ve yeterli bir gerekçe saymıştır. Tersine, olaydan sonra teslim olan ve pişmanlığını dile getiren sanıkta soyut ret kabul görmüyor: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, silahıyla teslim olup pişmanlığını dile getiren, sicili temiz sanığa “kişilik özellikleri ve cezanın geleceği üzerindeki etkileri” diyerek indirim uygulanmamasını yasal ve yeterli gerekçe saymıyor. İnkâr hakkınızı kullanırken mağduru suçlamayan, tutarlı ve saygılı bir savunma bu dengeyi korur.

Duruşmaya gelmemek veya sessiz kalmak indirimi kaybettirir mi?

Sessiz kalma hakkı anayasal bir haktır ve tek başına aleyhe yorumlanamaz. Duruşmalara mazeretsiz gelmemek, tebligattan kaçmak, yargılama sürerken yeni suç işlemek ise mahkemenin “pişmanlık yok” kanaatine dayanak olabilir. Şekli tutum yasağı burada da geçerlidir: duruşmaya ilk kez özenle gelip ağlamak, dosyaya yansıyan somut bir davranışla desteklenmiyorsa indirim kazandırmaz. Zararı banka kanalıyla ödemek, belgelemek ve dosyaya sunmak, duruşmadaki her cümleden daha güçlüdür.

İyi hal indirimi HAGB, erteleme ve paraya çevirmeyi nasıl etkiler?

TCK 62 cezanın miktarını belirler; HAGB, erteleme ve seçenek yaptırım ise belirlenen cezanın akıbetini. Bu yüzden indirim, diğer kurumların sayısal eşiklerini doğrudan etkiler: 2 yıl (HAGB ve erteleme) ve 1 yıl (kısa süreli hapis). Ancak eşiğin altına inmek yetmez; HAGB için CMK 231/6’daki sicil, kanaat ve zararın giderilmesi şartları ayrıca aranır. HAGB verilen hükümde hapis ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez (CMK 231/7). İyi hal indirimi, mahkûmiyete bağlı hak yoksunluklarını kaldırmaz; bu konu TCK 53 sayfasında anlatılıyor.

Mahkeme indirimi uygulamadı; ne yapabilirim?

İlk dayanağınız gerekçedir. Mahkeme kanun cümlesini tekrar ederek ya da dosyayla bağdaşmayan bir sebeple indirimi reddettiyse, bunu istinaf dilekçesinde somut olgularla (sicil, teslim olma, zararın ödenmesi, tutanaklardaki tavır) gösterin. İstinaf ve temyiz süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK 273/1, 291/1). Yalnız siz istinafa giderseniz yeni hüküm önceki cezadan ağır olamaz (CMK 283/1). Hesapta yapılan hata da ayrı bir bozma sebebidir: Yargıtay, takdiri indirimde sonuç cezanın 5 ay hapis olması gerekirken hesap hatasıyla 6 ay 20 gün verilmesini ve hüküm fıkrasında 62/1 yerine yalnız 62 yazılmasını bozma sebebi saydı. Kararınızdaki her basamağı yukarıdaki sıraya göre yeniden hesaplayın.

İlgili maddeler

TCK 62, cezanın belirlenmesine ilişkin diğer maddelerle birlikte okunur.

• TCK 61: Temel cezanın belirlenmesini ve artırım ile indirimlerin hangi sırayla uygulanacağını düzenler; takdiri indirim bu sıranın sonundadır.
• TCK 29: Haksız tahrik indirimini düzenler; takdiri indirimden önce uygulanır.
• TCK 49, 50 ve 51: Kısa süreli hapsi, seçenek yaptırımları ve cezanın ertelenmesini düzenler; indirim bu eşiklere etki eder.
• CMK 231: Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını ve 2 yıl sınırını düzenler.
• TCK 53: Kasten işlenen suçtan hapis cezasına bağlı hak yoksunluklarını düzenler.
• CMK 230 ve 232: Hükmün gerekçesinde TCK 61 ve 62’ye göre cezanın nasıl belirlendiğinin ve hüküm fıkrasında uygulanan maddelerin gösterilmesini ister.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 12.02.2025 tarihli, 2024/3770 E., 2025/1507 K.

Depremde çöken otel nedeniyle açılan taksirle öldürme davasında mahkeme sanıklara takdiri indirim uygulamış, katılanlar vekilleri bunun yerinde olmadığını ileri sürerek temyize gitmişti. Daire, bu kararda aktarılan 04.07.2023 tarihli önceki bozma ilamında, 7406 sayılı Kanunla değişen ikinci fıkrada ölçütlerin sınırlı olarak sayıldığını, şekli tutumların indirim sebebi olamayacağını ve gerekçe gösterilmesinin şart olduğunu belirtmiş; mahkemenin sanıkların yargılamadaki tutumuna, geçmişlerine ve cezanın geleceklerine etkisine dayanan gerekçesini yeterli bularak katılanların indirime yönelik temyiz sebebini reddetmiş, hükmü başka yönlerden (bilinçli taksir, temel ceza) bozmuştu. Bozma üzerine kurulan hüküm 12.02.2025 tarihli bu kararla oy birliğiyle onandı. Karar, ölçütlere somut olarak dayanan bir indirimin üst mahkemede korunduğunu gösteriyor.

… takdirî indirim nedeni uygulanıp uygulanmayacağına karar verilirken göz önünde bulundurulması gereken kriterler, “… failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri…” şeklinde sınırlı olarak sayılmış, ayrıca, duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışların, takdirî indirim nedeni olarak dikkate alınamayacağı ve takdirî indirim nedenlerinin kararda gerekçeleriyle gösterilmesi gerektiği vurgulanmıştır …

↑ Metne dön

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 26.05.2025 tarihli, 2023/8980 E., 2025/4204 K.

Olası kastla öldürmeden 16 yıl 8 ay hapis verilen dosyada mahkeme takdiri indirimi yalnız “sanığın duruşmadaki hali” gerekçesine dayandırmıştı. Yargıtay, eylemin bilinçli taksirle öldürme olduğu yönündeki bozma sebebinin yanında, bu gerekçenin 7406 sonrası TCK 62/2’ye aykırı ve yetersiz olduğunu belirterek hükmü bozdu. Karar, indirimi kazandıran şeyin duruşmadaki görüntü değil dosyaya yansıyan somut davranış olduğunu gösteriyor.

… şeklindeki düzenlemeye nazaran “sanığın duruşmadaki hali nazara alınarak” şeklinde yasal düzenlemeye aykırı ve yetersiz gerekçe ile sanık hakkında takdiri indirim uygulanmasına karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur …

↑ Metne dön

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 11.03.2026 tarihli, 2026/4 E., 2026/148 K.

Çocuğun cinsel istismarı dosyasında ilk derece mahkemesi, sanığın “cezalardan ders çıkaracağı konusunda olumlu kanaat edinilmediği” gerekçesiyle takdiri indirimi uygulamamış, Yargıtay’ın bozmasına direnmişti. Ceza Genel Kurulu, TCK 61’in fiili, TCK 62’nin faili konu aldığını, hâkimin takdirinin denetlenebilir olduğunu belirtti; hangi olguya dayanıldığı açıklanmayan, sicili temiz ve tutanaklara olumsuz davranışı yansımamış sanık hakkındaki ret gerekçesini yetersiz bularak, temel cezanın yeterli gerekçe gösterilmeden alt sınırdan uzaklaştırılmasıyla birlikte, hükmü oy birliğiyle bozdu.

… Bu önem ve fonksiyonu itibarıyla 62. maddenin, ne kategorik olarak uygulanması gereken bir atıfet maddesi ne de keyfî ya da yerinde olmayan gerekçelerle uygulanmayan bir norm olduğu açıktır …

… Şu hâle göre; duruşma tutanaklarına yansıyan olumsuz bir davranışı ve adli sicil kaydı bulunmayan sanık hakkında TCK’nın 62. maddesinin tatbik edilmemesine ilişkin gerekçenin yasal ve yeterli olmadığı anlaşılmaktadır …

↑ Metne dön

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 13.05.2026 tarihli, 2025/365 E., 2026/302 K.

Zincirleme şekilde çocuğun basit cinsel istismarı dosyasında bölge adliye mahkemesi takdiri indirimi “sanığın pişmanlık göstermemesi” gerekçesiyle uygulamamış, Yargıtay dairesinin bozmasına direnmişti. Ceza Genel Kurulu oy çokluğuyla, bu gerekçenin TCK 62/2’deki pişmanlık ölçütünde karşılığı olduğunu, somut olaya özgülenmiş ve yeterli sayılacağını belirterek direnme hükmünü onadı. Karar, 2022 değişikliğinden sonra pişmanlık yokluğuna dayanan gerekçenin yeterli sayılabileceğini gösteriyor; ancak oy çokluğuyla, ikinci müzakerede verildi ve dört üye gerekçenin soyut kaldığı görüşüyle karşı oy kullandı. Konu tartışmalıdır: aynı yılın CGK 2026/148 kararı soyut ret gerekçesini yetersiz saymıştır.

… İnceleme konusu direnme kararında takdiri indirim sebeplerine yönelik Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçesinde; “sanığın pişmanlık göstermemesi ve lehine uygulanabilecek takdiri bir indirim nedeni bulunmaması,” hususlarına yer verilmiştir. Söz konusu gerekçelerin TCK’nın 62/2. maddesinde karşılık bulması nedeniyle somut olaya özgülenmiş ve maddi olgularla temellendirilmiş olduğunun kabulü gerekmektedir …

↑ Metne dön

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 13.05.2026 tarihli, 2024/76 E., 2026/296 K.

Alacak meselesinden çıkan tartışmada sanık karşı tarafı silahla öldürmüş, olaydan sonra tabancasıyla teslim olmuş, aşamalarda pişmanlığını dile getirmişti; sicili temizdi. Mahkeme “kişilik özellikleri ve cezanın geleceği üzerindeki olası etkileri” diyerek takdiri indirimi uygulamamış, müebbet hapis vermişti. Ceza Genel Kurulu oy çokluğuyla, bu gerekçenin dosyayla uyumsuz ve yetersiz olduğunu belirterek Başsavcılığın itirazını kabul etti ve hükmü bozdu.

… Olaydan sonra kendiliğinden suçta kullandığı tabanca ile teslim olup aşamalarda pişmanlığını dile getiren, adli sicil kaydı bulunmayan ve yargılama sürecinde olumsuz bir davranışı duruşma tutanaklarına yansımayan sanığın, hakkında lehe hükümlerin uygulanması yönündeki talebi de gözetildiğinde, İlk Derece Mahkemesi tarafından kurulan hükümde “Sanığın kişilik özellikleri ve cezanın sanığın geleceği üzerindeki olası etkileri dikkate alınarak hakkında TCK’nın 62. maddesinin uygulanmasına yer olmadığına” şeklinde gösterilen gerekçenin dosya kapsamına uygun olmadığı gibi kanun koyucunun aradığı anlamda yasal ve yeterli bir gerekçe niteliği de taşımadığı kabul edilmelidir …

↑ Metne dön

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 18.05.2026 tarihli, 2023/8589 E., 2026/6145 K.

Kaçakçılık dosyasında mahkeme takdiri indirimi uygulamış, ancak hüküm fıkrasında TCK 62/1 yerine yalnız 62 yazmış ve indirim sonucunu yanlış hesaplamıştı. Yargıtay, doğru sonuç 5 ay hapis ve 20 TL adli para cezası iken 6 ay 20 gün hapse hükmedilmesini hesap hatası, madde numarasının eksik gösterilmesini de CMK 232/6’ya aykırılık sayarak, HAGB ve hak yoksunluğuna ilişkin diğer hatalarla birlikte hükmü bozdu. Karar, indirimin hem hapse hem adli para cezasına uygulandığını ve her basamağın hükümde açık gösterilmesi gerektiğini hatırlatıyor.

… Sanık hakkında takdiri indirim yapılırken sonuç ceza olarak 5 ay hapis ve 20,00 TL adli para cezası yerine hesap hatası yapılarak 6 ay 20 gün hapis ve 20 TL adli para cezasına hükmedilmesi …

↑ Metne dön