İdari işlemin geri alınması

İdari işlemin geri alınması, idarenin kendi işlemini geçmişe etkili olarak ortadan kaldırmasıdır; işlem, doğurduğu sonuçlarla birlikte hiç yapılmamış sayılır. Kanunda genel bir düzenleme yoktur; kurallar Danıştay içtihadından gelir. Temel kural şudur: idare hukuka aykırı bir bireysel işlemini kural olarak yalnız dava açma süresi içinde geri alabilir. Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 1973 tarihli kararına göre yokluk, açık hata ve ilgilinin gerçek dışı beyanı veya hilesi hâllerinde bu süre aranmaz.

Bilmeniz gerekenler

• Geri alma ile kaldırma farklıdır. Geri alma geçmişe yürür; kaldırma ise işlemi yalnız ileriye dönük olarak sona erdirir ve o güne kadar doğan sonuçlara dokunmaz.
• Hukuka uygun ve size bireysel bir hak kazandırmış işlem kural olarak geri alınamaz; bkz. kazanılmış hak. Geri almanın konusu hukuka aykırı işlemlerdir.
• Açık hata, herkesin kolayca anlayabileceği açık bir kurala aykırılıktır. Danıştay her kanuna aykırılığı açık hata saymaz; yorum ve teknik değerlendirme gerektiren bir hatada süre kuralı uygulanır. Danıştay 10. Daire, açık hatayla verilen bir eczane ruhsatının her zaman geri alınabileceğini kabul etti.
• Size yapılan fazla ödemenin geri istenmesi de aynı ilkeye bağlıdır. Danıştay, yokluk, açık hata, gerçek dışı beyan veya hile yoksa hatalı ödemenin, ödeme tarihinden başlayarak dava açma süresi içinde geri istenebileceğini kabul ediyor.
• Geri alma da yeni bir idari işlemdir. Tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m. 7/1); işlemin uygulanması telafisi güç veya imkânsız zarar doğuracaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa yürütmenin durdurulması da istenir (İYUK m. 27/2).
• Geri almayı siz de isteyebilirsiniz. Dava süresi içinde üst makamdan, yoksa işlemi yapan makamdan işlemin geri alınmasını istemek işlemeye başlamış dava süresini durdurur; 30 gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işler (İYUK m. 11). Örnek metin: idareye başvuru dilekçesi.

Sık karıştırılan

Geri alma, mahkemenin işlemi iptal davası sonunda iptal etmesinden farklıdır: iptal bir yargı kararıdır, geri alma ise idarenin kendi kararıdır ve ona karşı ayrıca dava açılabilir. Yargı kararıyla iptal edilen bir işlemin yerine idarenin yeniden işlem yapması da geri alma değildir. Örneğin disiplin cezası iptal edilirse, kalan zamanaşımı süresi içinde, süre dolmuşsa veya 6 aydan az kalmışsa en geç 6 ay içinde yeniden ceza verilebilir (657 sayılı DMK m. 127/2). Ağır ve açık sakatlık taşıyan işlemde ise süreye hiç bakılmaz; bkz. yok hükmündeki işlem.

Danıştay Kararı

Danıştay 10. Daire, 28.10.2025 tarihli, 2022/5126 E., 2025/4905 K.

Davacıya, diploma denkliği ve tescili 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun’un geçiş hükmünün yürürlüğe girdiği takvim yılından sonra yapıldığı hâlde, bu hükümdeki muafiyetlerden yararlandırılarak eczane ruhsatı verilmişti. Valilik ruhsatı iptal edip eczaneyi kapattı; davacının bu işlemin geri alınması için yaptığı başvuru reddedildi, açtığı dava ilk derecede ve istinafta reddedildi. Danıştay 10. Daire, ruhsatın ancak dava açma süresi içinde geri alınabileceği itirazına karşı, ruhsatın düzenlenmesinde açık hata bulunduğunu ve bu nedenle süre sınırı olmaksızın her zaman geri alınabileceğini belirterek kararı bu gerekçeyi de ekleyip onadı. İdarenin hatası açık bir kanun kuralının gözden kaçırılmasından doğmuşsa, aradan yıllar geçmiş olması tek başına sizi korumaz.

… eczane açma iş ve işlemlerinde, diploma tescil tarihinin başlangıç olarak esas alınması gerektiği, nitekim anılan Kanun’un Geçici 3. maddesinin getiriliş amacının da buna uygun olduğu, bu durumda geçiş hükmünün yürürlüğe girdiği takvim yılından sonra diploma denkliği alınan ve diploması tescil edilen davacının anılan hükümde yer verilen muafiyetlerden yararlandırılarak eczane ruhsatı düzenlenmesinde açık hata bulunduğu görüldüğünden, davalı idarenin hatalı işlemine dayanılarak düzenlenen ruhsatnamenin herhangi bir süre sınırı olmaksızın her zaman geri alınabileceği sonucuna ulaşılmaktadır. …

↑ Metne dön