İptal davası

İptal davası, yetki, şekil, sebep, konu veya maksat yönlerinden biriyle hukuka aykırı olan bir idari işlemin ortadan kaldırılması için, o işlemle menfaati ihlal edilen kişinin açtığı davadır (İYUK m. 2/1-a). Disiplin cezası, ruhsat iptali, atama ya da öğrenci kaydının silinmesi bu davanın tipik konularıdır. Mahkeme yalnız hukuka uygunluğu denetler: işlemi iptal eder, ama idarenin yerine geçip size ruhsat veremez veya sizi bir göreve atayamaz (İYUK m. 2/2; Anayasa m. 125). İptalden sonra idare, kararın gereğini gecikmeksizin ve her hâlde tebliğden itibaren 30 gün içinde yerine getirmek zorundadır (İYUK m. 28/1).

Bilmeniz gerekenler

• Dava açma süresi idare mahkemesinde ve Danıştay’da 60 gün, vergi mahkemesinde 30 gündür; süre, işlemin yazılı bildirimini izleyen gün başlar (İYUK m. 7). Özel kanunlarda daha kısa süreler vardır; sınır dışı etme kararına karşı süre 7 gündür (YUKK m. 53/3).
• Bu davayı herkes açamaz. İşlemin sizi kişisel olarak etkilemesi, yani kişisel, meşru ve güncel bir menfaatinizin bulunması gerekir. Danıştay, bu ilişki araştırılmadan esasa girilmesini bozma sebebi saydı.
• Dilekçe önce görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem bulunup bulunmadığı, süre, husumet ve şekil yönünden incelenir (İYUK m. 14/3). Ehliyet yokluğu, kesin işlem yokluğu ve süre aşımında dava esasa girilmeden reddedilir (İYUK m. 15/1-b).
• Dava açmak işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; bunun için dilekçede ayrıca yürütmenin durdurulması istenir (İYUK m. 27/1).
• Her işleme ayrı dava açılır; aralarında maddi veya hukuki bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan işlemler tek dilekçeyle dava edilebilir (İYUK m. 5/1). Taraflardan biri isterse iptal davasında duruşma yapılır (İYUK m. 17/1).
• İdare mahkemesi kararına karşı, tebliğden itibaren 30 gün içinde yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulur (İYUK m. 45/1).

Sık karıştırılan

İptal davası işlemi ortadan kaldırır. Uğradığınız zararın parasını istemek için açılan dava ise tam yargı davasıdır ve orada menfaat ihlali yetmez, kişisel hakkın doğrudan ihlali aranır (İYUK m. 2/1-b); iki dava birlikte de açılabilir (İYUK m. 12). Trafik cezası gibi idari para cezalarına karşı yol da kural olarak iptal davası değildir: tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m. 27/1). Ayrıntısı idari para cezasına itiraz maddesinde. Memur hakkında soruşturma izni verilmesine karşı yol da iptal davası değil, tebliğden itibaren 10 gün içinde yapılan bir itirazdır (4483 sayılı Kanun m. 9).

Danıştay Kararı

Danıştay 8. Daire, 05.02.2026 tarihli, 2024/3358 E., 2026/583 K.

Bir doçent, profesör kadrosu ilanına konan ek koşulun iptali için dava açtı; ilk derece mahkemesi esasa girerek davayı reddetti, bölge idare mahkemesi de istinaf başvurusunu reddetti. Danıştay, bilirkişi raporuna göre davacının ek koşulu zaten sağladığını ve başvurusunun reddine dair bir işlem bulunmadığını belirterek, davacının kişisel, meşru ve güncel bir menfaati olup olmadığı araştırılmadan esasa girilmesini hukuka aykırı buldu ve kararı bozdu. Bu nedenle dilekçenizde işlemin sizi nasıl ve ne ölçüde etkilediğini somut olarak gösterin.

… İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir. …

↑ Metne dön