Devlet memurluğundan çıkarma

Devlet memurluğundan çıkarma, memurun bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarılmasıdır (657 sayılı DMK m. 125/E). Disiplin cezalarının en ağırıdır ve memurluğu sona erdiren sebeplerden biridir (DMK m. 98/a). Kanunun saydığı fiiller arasında özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek, siyasi partiye girmek, amirine, maiyetine veya iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak, memurluk sıfatıyla bağdaşmayan yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler, yetki almadan gizli bilgileri açıklamak ve terör örgütleriyle eylem birliği içinde olmak veya bu örgütlere yardım etmek vardır.

Ayrıntılı rehber: memuriyetten çıkarılan kişinin yeniden memur olup olamayacağı

Bilmeniz gerekenler

• Cezayı, amirlerin bu yöndeki isteği üzerine memurun bağlı olduğu kurumun yüksek disiplin kurulu verir (DMK m. 126). Kurul ceza tayin edemez; teklifi reddederse atamaya yetkili amir 15 gün içinde başka bir disiplin cezası verebilir.
• Fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde soruşturmaya başlanmalı, fiilden itibaren en geç 2 yıl içinde ceza verilmelidir (DMK m. 127). Kurul, dosya kendisine geldikten sonra en çok 6 ay içinde karar verir (DMK m. 128).
• Hakkında çıkarma istenen memur soruşturma evrakını inceleyebilir, tanık dinletebilir, kurulda sözlü veya yazılı olarak, kendisi ya da avukatı aracılığıyla savunma yapabilir (DMK m. 129). Danıştay, bu usule uyulmadığı için iptal edilen çıkarma cezasında idarenin eksikliği giderip yeniden işlem yapabileceğini kabul ediyor.
• 657’de çıkarma cezasına karşı itiraz mercii sayılmaz; yüksek disiplin kurulu kararına karşı doğrudan iptal davası açılır (DMK m. 135). Süre tebliğden itibaren 60 gündür (İYUK m. 7/1), yetkili mahkeme son görev yerinin idare mahkemesidir (İYUK m. 33/2). Kamu görevinden çıkarma sonucunu doğuran işlemlerde bölge idare mahkemesi kararına karşı Danıştay’da temyiz yolu açıktır (İYUK m. 46/1-d).
• Ceza verildiği tarihten itibaren uygulanır (DMK m. 132). Dava açmak bunu durdurmaz; yürütmenin durdurulmasını ayrıca istemeniz gerekir (İYUK m. 27/1). Çıkarma cezası özlük dosyasından silinmez, çünkü 133. madde silinmeyi bu ceza dışındaki cezalar için tanır.
• Aynı olay için ceza yargılaması sürse de disiplin süreci onu beklemez; memurun mahkûm olması veya olmaması disiplin cezasının uygulanmasına tek başına engel değildir (DMK m. 131). Ceza tarafı için bkz. memuriyete engel suç.

Sık karıştırılan

Disiplin yoluyla çıkarma, memurluk şartlarının kaybı nedeniyle memurluğun sona ermesiyle karıştırılır. Kasten işlenen bir suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis cezası ya da zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık gibi kanunda sayılan suçlardan mahkûmiyet memurluk şartını ortadan kaldırır ve memurluk bu sebeple sona erer (DMK m. 48/A-5, 98/b). Bu bir disiplin cezası değildir. Bir derece hafif ceza için bkz. kademe ilerlemesinin durdurulması; silinme süresi içinde tekerrür hâlinde kademe cezası çıkarmaya dönüşebilir (DMK m. 125). Soruşturma sürerken görevden uzak tutulma ise bir ceza değil, açığa alma tedbiridir.

Danıştay Kararı

Danıştay 12. Daire, 11.02.2025 tarihli, 2022/145 E., 2025/693 K.

Halk eğitim merkezinde müdür yardımcısı olan davacı, memurluk sıfatıyla bağdaşmayan yüz kızartıcı ve utanç verici hareket gerekçesiyle Devlet memurluğundan çıkarıldı. İlk derece mahkemesi, cezadan önce 129. maddeye uygun savunma alınmadığı için işlemi iptal etti ve çıkarıldığı tarihten itibaren yoksun kaldığı parasal hakların ödenmesine hükmetti; bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetti. Danıştay 12. Daire iptali oy birliğiyle onadı. Ancak memura 129. maddedeki hakları hatırlatılarak son savunması alınıp yeniden işlem yapılabileceği açık olduğundan parasal hak istemine bu aşamada karar verilemeyeceğini belirterek o kısmı oy çokluğuyla bozdu. Usulden kazanılan iptal işin bittiği anlamına gelmez; idare savunmanızı usulüne göre alıp aynı cezayı yeniden verebilir, bu yüzden savunmanızı esasa yönelik de hazırlayın.

… Davacı hakkında, 657 sayılı Kanun’un 129. maddesinde yer alan hakları hatırlatılmak suretiyle son savunması alınarak, usul eksikliğinin tamamlanmasının ardından yeniden işlem tesis edilebileceğinin açık olması nedeniyle, davacının parasal hak istemi hakkında bu aşamada karar verilmesine yer bulunmadığından; kararın, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların; Devlet memurluğundan çıkarıldığı 07/06/2018 tarihinden itibaren davacıya ödenmesine ilişkin kısmında hukuka uygunluk görülmemiştir. …

↑ Metne dön