Bağlı yetki

Bağlı yetki, kanunda öngörülen şartlar gerçekleştiğinde idarenin belirli bir işlemi yapmak zorunda olduğu, başka bir seçeneğinin bulunmadığı yetkidir. Kanun bunu “verilmez”, “iptal edilir”, “ilişiği kesilir” gibi kesin bir dille kurar. Bağlı yetki, takdir yetkisinin karşıtıdır. Bağlı yetkiyle kurulan işlemde tartışma idarenin tercihine değil, kanundaki şartın gerçekten oluşup oluşmadığına yönelir.

Bilmeniz gerekenler

• Aday memurlukta birden fazla uyarma veya kınama, ya da aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan adayın ilişiği kesilir; ilişiği kesilen, sağlık nedenleri hariç 3 yıl memurluğa alınmaz (657 sayılı DMK m. 56, 7573 sayılı Kanunla).
• Ateşli silahla işlenen suçtan ya da taksirli suçlar hariç bir yıldan fazla hapis cezasından mahkûm olana silah ruhsatı verilmez, verilmişse iptal edilir. Mahkûmiyet kesinleşmiş olmalıdır; hapis cezası adli para cezasına çevrilmiş olsa bile hapis cezası esas alınır (Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik m. 16).
• Ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapı, yapı tatil tutanağından itibaren bir ay içinde ruhsata uygun hâle getirilmezse ruhsat iptal edilir ve yapı encümen veya il idare kurulu kararıyla yıktırılır (3194 sayılı İmar Kanunu m. 32).
• Bağlı yetki, işlemi yargı denetiminden çıkarmaz; idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır (Anayasa m. 125). Mahkeme şartın varlığını inceler: mahkûmiyet kesinleşmiş mi, ceza gerçekten sayılan suçtan mı, dayanak alınan disiplin cezası yürürlükte mi.
• Şartı kanun koymuşsa idare onu kendi isteğiyle esnetemez. Danıştay, göreve iade edilen hekimin eski pozisyonuna atanması konusunda idarenin bağlı yetki içinde olduğunu kabul etti.

Sık karıştırılan

Uygulamada bağlı yetki ile takdir yetkisi aynı işlemde bir arada bulunabilir: kanun bir konuda sonucu kesin olarak bağlarken, zamanlamayı ya da yöntemi idareye bırakabilir. Bu yüzden “idare bağlı yetki içindeydi” savunmasında önce kanun metnine bakmak gerekir; “-ebilir” diyen bir hüküm bağlı yetki kurmaz. Bağlı yetki, kişinin korunan durumunu anlatan kazanılmış hak ile de karıştırılır; biri idarenin yükümlülüğünü, öteki kişinin hakkını anlatır. Hangi mahkûmiyetlerin silah ruhsatını bağlı yetkiyle iptal ettirdiği için bkz. silah ruhsatına engel suç.

Danıştay Kararı

Danıştay 2. Daire, 23.02.2023 tarihli, 2022/4125 E., 2023/717 K.

Kanun hükmünde kararnameyle kamu görevinden çıkarılan bir aile hekimi, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararıyla göreve iade edildi. Valilik, iade edilen hekimi eski birimine yerleştirebilmek için o birime sonradan yerleştirilen davacı hekimin sözleşmesini sona erdirdi. İlk derece mahkemesi davayı reddetti, bölge idare mahkemesi işlemi iptal etti. Danıştay 2. Daire, 7075 sayılı Kanunun 10. maddesindeki eski kadro veya pozisyona atama kuralının emredici olduğunu, idarenin bu konuda takdir yetkisi bulunmadığını belirterek bölge idare mahkemesi kararını bozdu. Kanun idareye tek bir yol çizmişse, işlemin sizi olumsuz etkilemesi tek başına iptal sebebi olmaz; dava kanundaki şartların oluşup oluşmadığı üzerinden yürür.

… 7075 sayılı Kanun’un 10. maddesi incelendiğinde; kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro ve pozisyonlarına atanması gerektiğine ilişkin hükmün emredici nitelikte olduğu, dolayısıyla idarelere bu hükmün uygulanması konusunda takdir yetkisi tanınmadığı görülmektedir. Kanun’un açık lafzından hareketle idarenin, kanun hükmünde kararnameler ile kamu görevinden çıkarıldıktan sonra Komisyon kararı ile kamu görevine iade edilmesine karar verilen aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının eski pozisyonlarına atanmaları bakımından bağlı yetki içerisinde olduğuna ve dolayısıyla anılanları en son görev yaptığı aile hekimliği birimindeki pozisyona ataması gerektiğine şüphe bulunmamaktadır. …

↑ Metne dön