TCK 89 Taksirle Yaralama Cezası: Kaç Ay, Şikâyet, Uzlaşma

TCK 89 madde metni (güncel)

Değişiklik geçmişi

TCK 89’un son ve en önemli değişikliği Aralık 2025’te 7571 sayılı Kanunla geldi: 1. ve 4. fıkradaki ceza aralıkları yükseltildi. Şikâyet kuralını düzenleyen 5. fıkra ise 2006’dan bu yana aynıdır.

Ceza artırımı geriye yürümez. 25.12.2025’ten önce işlenen fiilde TCK 7/2 gereği lehe olan eski metin uygulanır: 1. fıkrada 3 ay ile 1 yıl, 4. fıkrada 6 ay ile 3 yıl. Eski dosyalarda hükmün yeni aralıktan kurulup kurulmadığına mutlaka bakın.

Madde ne diyor? Fıkra fıkra açıklama

TCK 89 beş fıkradır: 1. fıkra temel suçu, 2. ve 3. fıkralar ağır sonuçlara göre artırımı, 4. fıkra birden fazla kişinin yaralanmasını, 5. fıkra şikâyet kuralını düzenler. Bütün fıkraların ortak şartı taksirdir: fail sonucu istememiş ve öngörmemiştir, ama dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranmıştır (TCK 22/2).

1. fıkra: taksirle yaralamanın temel cezası

Birinci fıkraya göre taksirle başkasının vücuduna acı veren, sağlığını veya algılama yeteneğini bozan kişi 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası alır. Ceza seçimliktir: hâkim ya hapis ya adli para cezası verir. Trafik kazası, iş kazası, tıbbi hata, köpeğini bağlamayan sahibin sorumluluğu ve inşaattan düşen malzeme bu fıkranın en sık görülen örnekleridir. Taksirli suçlarda ceza failin kusuruna göre belirlenir (TCK 22/4); asli kusurlu sürücü ile tali kusurlu sürücü aynı cezayı almaz.

Kusur, dosyanın kaderini belirler ve çoğu zaman bilirkişi raporuyla tespit edilir. Raporlar çelişiyorsa savcı ve hâkim bu çelişkiyi gidermeden karar veremez; Yargıtay, kaza tespit tutanağıyla bilirkişi raporu arasındaki kusur çelişkisi giderilmeden ve uzlaştırma yapılmadan takipsizlik kararına itirazın reddedilmesini kanun yararına bozdu. Rapora itirazın yolunu trafik kazası kusur raporuna itiraz yazısında anlattım.

2. fıkra: yarı oranında artırım gerektiren sonuçlar

İkinci fıkra altı sonuç sayar ve bunlardan biri gerçekleşirse 1. fıkraya göre belirlenen ceza yarı oranında artırılır: duyu veya organ işlevinin sürekli zayıflaması, kemik kırılması, konuşmada sürekli zorluk, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum ve gebe kadının çocuğunun erken doğması. Kasten yaralamadan farklı olarak taksirle yaralamada kemik kırığının derecesine göre ayrı bir oran yoktur; hafif kırık da ağır kırık da yarı oranında artırım gerektirir. Hangi bendin uygulanacağını adli tıp raporu belirler.

3. fıkra: bir kat artırım gerektiren sonuçlar

Üçüncü fıkra daha ağır beş sonuç sayar ve ceza bir kat artırılır: iyileşmesi mümkün olmayan hastalık veya bitkisel hayat, duyu veya organ işlevinin yitirilmesi, konuşma veya çocuk yapma yeteneğinin kaybı, yüzün sürekli değişikliği ve gebe kadının çocuğunun düşmesi. 2. fıkradaki “zayıflama” ile 3. fıkradaki “yitirilme” arasındaki fark cezayı ikiye katlar. Yargıtay, adli tıp raporu organ işlevinin sürekli zayıfladığını gösterdiği hâlde 89/3-b’ye göre bir kat artırım yapılmasını hukuka aykırı bulup cezayı 89/2-a’ya göre yarı oranında artırımla kendisi yeniden belirledi.

4. fıkra: birden fazla kişinin yaralanması

Dördüncü fıkraya göre fiil birden fazla kişinin yaralanmasına neden olursa ceza 9 aydan 5 yıla kadar hapistir. Burada adli para cezası seçeneği yoktur ve üst sınır 5 yıla çıktığı için dosya tutuklama yasağının dışına düşer. Aynı kazada en az bir kişi ölmüş ve diğerleri yaralanmışsa TCK 89 değil, 2 yıldan 15 yıla kadar hapis öngören TCK 85/2 uygulanır; bu durumda yaralananlar için ayrı bir taksirle yaralama suçu kurulmaz.

5. fıkra: şikâyet ve bilinçli taksir istisnası

Beşinci fıkraya göre taksirle yaralama şikâyete bağlıdır: mağdur 6 ay içinde şikâyet etmezse veya şikâyetinden vazgeçerse dosya kapanır (TCK 73). İstisna, 1. fıkra dışındaki yaralamaların bilinçli taksirle işlenmesidir; bu hâlde şikâyet aranmaz. Bilinçli taksir, failin sonucu öngördüğü ama istemediği hâldir ve ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK 22/3).

Trafikte bilinçli taksir en çok kırmızı ışık ihlali, ters yön, alkol ve yaya geçidinde yol vermeme dosyalarında kabul edilir. Yargıtay, yaya geçidinde karşıya geçen yayaya ilk geçiş hakkını vermeyip çarpan sürücünün eylemini bilinçli taksir kabul ederek basit taksirden kurulan hükmü eksik ceza nedeniyle bozdu. Kast ile taksir arasındaki sınırı kast ve taksir farkı yazısında örneklerle anlattım.

Ceza tablosu

TCK 89’a göre temel ceza 4 ay ile 2 yıl hapis veya adli para cezasıdır; ağır sonuçlarda yarı veya bir kat artırılır, birden fazla yaralıda 9 ay ile 5 yıl hapis uygulanır.

Örnek hesap: kemik kırığıyla sonuçlanan kaza

Sürücü dikkatsizlikle bir yayaya çarptı, yayanın kolu kırıldı; bilinçli taksir yok. Hâkim 89/1’de hapsi seçip temel cezayı 6 ay belirledi. Kemik kırığı nedeniyle 89/2-b uyarınca yarı oranında artırım: 6 ay + 3 ay = 9 ay. Duruşmadaki iyi hâl nedeniyle TCK 62’ye göre altıda bir indirim: 9 ay – 1 ay 15 gün = 7 ay 15 gün hapis.

Ceza seçimlik olduğu ve hâkim hapsi seçtiği için bu hapis artık adli para cezasına çevrilemez (TCK 50/2). Sonuç 2 yılın altında olduğundan HAGB veya erteleme değerlendirilir. Hâkim baştan adli para cezasını seçseydi, örneğin 180 gün, 89/2-b ile 270 gün, 62 ile 225 gün olur ve her gün 100 ile 500 TL arasında paraya hesaplanırdı.

Örnek hesap: kırmızı ışık ve iki yaralı

Sürücü kırmızı ışıkta kavşağa girdi, iki kişi yaralandı. 89/4 uygulanır; hâkim temel cezayı 1 yıl 6 ay belirledi. Kırmızı ışık ihlali bilinçli taksir sayıldı, TCK 22/3 uyarınca üçte bir artırım: 1 yıl 6 ay + 6 ay = 2 yıl. TCK 62 indirimi: 2 yıl – 4 ay = 1 yıl 8 ay hapis. Sonuç 2 yılın altında olduğu için HAGB veya erteleme mümkündür, ama bilinçli taksir nedeniyle ceza adli para cezasına çevrilemez (TCK 50/4). Şikâyet aranmaz; uzlaştırma ise yine yapılır. Bu cezada cezaevinde ne kadar kalınacağını trafik kazasında ölüm ve yaralamada yatar yazısında tabloyla gösterdim.

Uygulamada en çok sorulanlar

Kaza dosyalarında müvekkillerin aklını en çok uzlaştırma, alkollü kazada hangi suçtan ceza verileceği, cezanın paraya çevrilip çevrilmeyeceği, tutuklama ihtimali ve kazada kendi yakınının yaralanması meşgul eder.

Taksirle yaralamada uzlaşma var mı?

Evet, taksirle yaralamanın bütün hâlleri uzlaştırma kapsamındadır (CMK 253/1-b-2); bilinçli taksir nedeniyle şikâyet aranmayan dosyada da uzlaştırma yapılır. Uzlaşma sağlanıp edim yerine getirilirse dosya kapanır. Kazada ölüm de varsa durum değişir: Yargıtay, bir kişinin öldüğü ve bir kişinin yaralandığı olayda TCK 85/2’nin bölünemeyeceğini, yaralanan kişiyle uzlaşma olsa bile taksirle yaralama için ayrı uzlaşma uygulanamayacağını belirtti. Uzlaşma teklifine nasıl yaklaşılacağını uzlaşmaya tabi suçlar yazısında anlattım.

Alkollü kazada hangi suçtan ceza verilir?

Alkollü sürücü kaza yapıp birini yaraladıysa kural olarak yalnız taksirle yaralamadan ceza alır; trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK 179/3) ayrıca uygulanmaz. Şikâyet yoksa, şikâyetten vazgeçildiyse veya uzlaşma sağlandıysa bu kez TCK 179 devreye girer. Yargıtay, tehlike suçu ile zarar suçu birlikte işlendiğinde cezaların ağırlığına değil zarar suçu ölçütüne bakılacağını, taksirle yaralamadan davası olan sanık hakkında ayrıca TCK 179’dan hüküm kurulamayacağını belirtti. Alkolün ehliyet ve ceza boyutunu alkollü araç kullanma cezası yazısında verdim.

Taksirle yaralama cezası paraya çevrilir mi?

Duruma göre değişir. 89/1’de hâkim adli para cezasını seçebilir; hapsi seçtiyse o hapis paraya çevrilmez (TCK 50/2). 89/4’te ceza yalnız hapistir ve taksirli suç olduğu için uzun süreli olsa bile adli para cezasına çevrilebilir (TCK 50/4); bilinçli taksirde bu çevirme yapılamaz. Ayrıntıyı hapis cezası paraya çevrilir mi yazısında anlattım.

Taksirle yaralamada tutuklama olur mu?

89/1’in üst sınırı 2 yıl olduğu ve suç kasten işlenmediği için temel hâlde tutuklama yasağı vardır (CMK 100/4). 89/4’te üst sınır 5 yıl olduğundan yasak uygulanmaz, ama uygulamada tutuklama istisnadır; adli kontrol daha sık görülür. Kaza sonrası süreci adım adım trafik kazasında yaralama cezası yazısında anlattım.

Kazada kendi çocuğum yaralandı, ceza alır mıyım?

Taksirle neden olunan sonuç, yalnız failin kişisel ve ailevi durumu bakımından ceza vermeyi gereksiz kılacak ölçüde onu mağdur etmişse ceza verilmez; bilinçli taksirde ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir (TCK 22/6). Bu, sürücünün çocuğu veya eşi yaralandığında sık tartışılan bir hükümdür. Trafik dışındaki taksirli yaralamaları taksirle yaralama cezası yazısında, savunmanın kurgusunu trafik kazasında taksir savunma dilekçesi sayfasında ele aldım.

İlgili maddeler

TCK 89, taksir kavramını ve trafik suçlarını düzenleyen maddelerle birlikte uygulanır.

• TCK 22: Taksiri, bilinçli taksiri (1/3 – 1/2 artırım) ve failin kişisel mağduriyetinde cezanın verilmemesini düzenler.
• TCK 85: Taksirle öldürmeyi düzenler; ölüm ile birlikte yaralanma varsa 85/2 uygulanır.
• TCK 86: Kasten yaralamayı düzenler; kemik kırığında derecesine göre artırım burada vardır.
• TCK 73: 6 aylık şikâyet süresini ve şikâyetten vazgeçmenin sonuçlarını düzenler.
• TCK 179: Trafik güvenliğini tehlikeye sokmayı ve alkollü araç kullanmayı düzenler.
• CMK 253: Taksirle yaralamayı da kapsayan uzlaştırma usulünü düzenler.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 13.03.2025 tarihli, 2025/523 E., 2025/2751 K.

Yolcu indirmek için duran otobüsten inen yayaya, otobüsün sağından geçen motosiklet çarpmış; kaza tespit tutanağı otobüs şoförünü kusurlu, bilirkişi raporu ise motosiklet sürücüsünü tam kusurlu saymıştı. Savcılık şoför hakkında takipsizlik vermiş, itiraz da reddedilmişti. Yargıtay, kusurun şüpheden uzak biçimde belirlenmesi, raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi ve taksirle yaralama uzlaşmaya tabi olduğu için uzlaştırma hükümlerinin uygulanması gerektiğini belirterek itirazın reddi kararını kanun yararına bozdu.

… 2.Kusur durumunun her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı biçimde tespit edilmesi ve raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi ve sonucuna göre 5237 sayılı Kanun’un 89. maddesinde düzenlenen taksirle yaralama suçunun uzlaşmaya tâbi olması nedeniyle uzlaştırma hükümlerinin uygulanması gerektiği gözetilmeden, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesi, Kanun’a aykırı görülmüştür. …

↑ Metne dön

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 04.05.2023 tarihli, 2022/3687 E., 2023/1480 K.

Taksirle yaralama dosyasında adli tıp raporu katılanın organlarından birinin işlevinin sürekli zayıfladığını bildirmişti; mahkeme ise cezayı organ işlevinin yitirilmesini düzenleyen 89/3-b uyarınca bir kat artırmıştı. Yargıtay, rapordaki sonucun 89/2-a kapsamında kaldığını, yarı oranında artırım yapılması gerektiğini belirterek kararı kanun yararına bozdu ve daha hafif cezayı kendisi belirledi. Aynı kararda, zararını gidermeye hiç çaba göstermeyen sanık hakkında HAGB verilmemesi isabetli bulundu.

… Dosya içeriğinde yer alan Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen 13/08/2021 tarihli ve 2021/86855 sayılı rapor ile katılanın yaralanmasının “organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına” neden olduğunun ifade edildiği gözetilerek, temel cezanın yarı oranında arttırılması yerine aynı Kanun’un 89/3-b maddesi uyarınca bir kat arttırım yapılmak suretiyle fazla ceza tayininde, isabet görülmemiş, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmekle, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi uyarınca bahse konu hukuka aykırılık Yargıtay tarafından giderilmiştir. …

↑ Metne dön

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 11.10.2023 tarihli, 2022/7261 E., 2023/3885 K.

Sanık kamyonetle kavşağa gelip yaya geçidinden karşıya geçen yayaya çarpmış ve yaralanmasına neden olmuştu; mahkemeler basit taksirden hüküm kurmuştu. Yargıtay, KTK 74 uyarınca sürücünün yaya geçidinde durup yayaya ilk geçiş hakkını vermek zorunda olduğunu, bunu yapmayan sanığın eylemini bilinçli taksirle gerçekleştirdiğini ve TCK 22/3 uyarınca artırım yapılması gerektiğini belirterek hükmü eksik ceza nedeniyle bozdu; sanığın ceza miktarı yönünden kazanılmış hakkı da korundu.

… sanığın yaya geçidi çizgilerinin bulunduğu mahalde karşıdan karşıya geçiş yapan yayaya ilk geçiş hakkını vermesi gerekirken bu hususlara uymadığı, 2918 sayılı Kanun’un 74 üncü maddesinde 18.10.2018 tarihinde 7148 sayılı Kanun ile yapılan değişiliğe göre; “Sürücüler, görevli bir kişi veya ışıklı trafik işareti bulunmayan ancak trafik işareti veya levhalarıyla belirlenmiş kavşak giriş ve çıkışları ile yaya veya okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak, varsa buralardan geçen veya geçmek üzere bulunan yayalara durarak ilk geçiş hakkını vermek zorundadırlar. ” hükmüne göre yaya geçidinde durmayan sanığın eylemini bilinçli taksirle ile gerçekleştirdiği ve cezasında 5237 sayılı Kanun’un 22 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca artırım yapılması gerektiği gözetilmeksizin, sanık hakkında basit taksirden hüküm kurulmak suretiyle eksik ceza tayini sebebiyle hükümde hukuka aykırılık bulunmuştur. …

↑ Metne dön

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 29.03.2023 tarihli, 2022/2728 E., 2023/1025 K.

İş yerindeki bir kazada bir işçi ölmüş, bir kişi yaralanmış; sanık TCK 85/2’den mahkûm edilmişti. Sanık müdafii yaralanan kişiyle uzlaşma yapılması gerektiğini ileri sürdü. Yargıtay, uzlaşmanın şikâyetten farklı bir kurum olduğunu, 85/2’deki suçun uzlaşmaya tabi olmadığını ve bölünemeyeceğini, yaralanan kişiyle uzlaşma olsa bile taksirle yaralamadan ayrıca uzlaşma uygulanamayacağını belirtti; bilinçli taksir kabulünü de dosyaya uygun bularak hükmü onadı.

… 2. Uzlaşma Yönünden; 5271 sayılı CMK’nın 253. ve 254. maddesinde düzenlenen uzlaşma kurumu şikayet kurumundan farklı olup şikayet bir soruşturma ve kovuşturma şartı iken, uzlaşma taraflar arasındaki uyuşmazlığın yargılama faaliyeti dışında çözümünün sağlandığı alternatif bir uyuşmazlıklık yöntemi olmakla birlikte, TCK’nın 85/1. fıkrasındaki taksirle öldürme suçu ile bu suçun nitelikli halinin düzenlendiği TCK’nın 85/2. fıkrasındaki suçun uzlaşmaya tabi olmayıp, TCK’nın 85/2. maddesindeki suçun bölünmesi de mümkün olmaması dikkate alındığında, yaralanan katılan … ile sanık arasında uzlaşma gerçekleşmesi durumunda suçun bölünerek sanık hakkında taksirle yaralama suçundan uzlaşma hükümlerinin uygulanmasına, taksirle öldürme suçundan ise sorumlu tutulması mümkün olmayacağından, hükümde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır. …

↑ Metne dön

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 01.04.2026 tarihli, 2025/8061 E., 2026/3198 K.

Alkollü sürücünün karıştığı yaralamalı kaza nedeniyle sanık hakkında hem trafik güvenliğini tehlikeye sokmadan hem de taksirle yaralamadan (89/4) iki ayrı dava açılmış, trafik güvenliği dosyasında verilen mahkûmiyet kesinleşmişti. Yargıtay, zarar suçu ile tehlike suçu birlikte işlendiğinde sanığın kural olarak yalnız taksirle yaralamadan cezalandırılacağını, şikâyet yokluğu, vazgeçme veya uzlaşma nedeniyle bu mümkün değilse TCK 179’un uygulanacağını belirterek trafik güvenliğini tehlikeye sokmadan verilen kararı kanun yararına bozdu.

… Dairemizin yerleşik uygulamasına göre; tehlikeli eylemin zarara yol açması ve her iki suçun birlikte işlenmesi halinde sanığın hangi suç nedeniyle cezalandırılacağı belirlenirken, suçlar için Kanun’da öngörülen cezaların ağırlığının değil, zarar suçu – tehlike suçu ölçütünün esas alınması suretiyle sanığın taksirle yaralama suçundan cezalandırılmasının mümkün olduğu ahvalde sadece taksirle yaralama suçundan cezalandırılması, ancak kovuşturma şartı olan şikâyetin gerçekleşmemesi, şikâyetten vazgeçilmesi veya uzlaşma nedeni ile taksirle yaralama suçundan cezalandırmanın mümkün olmadığı ahvalde ise sanığın yalnızca 5237 sayılı TCK’nın 179. maddesinde düzenlenen trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan cezalandırılması gerektiği gözetildiğinde; …

↑ Metne dön