CMK 253 Uzlaştırma: Hangi Suçlar, Süre ve Sonuçları
CMK 253 madde metni ve fıkra fıkra açıklama: uzlaştırmaya tabi suçlar, hakaret ve cinsel suç istisnası, 7 günlük cevap süresi, 30 günlük uzlaştırma, edim ve erteleme, değişiklikler, örnek hesap ve Yargıtay kararları.
CMK 253 madde metni (güncel)
Uzlaştırma
(1) Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur:
a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar.
b) Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88),
2. Taksirle yaralama (madde 89),
3. Tehdit (madde 106, birinci fıkra),
4. Konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116),
5. İş ve çalışma hürriyetinin ihlali (madde 117, birinci fıkra; madde 119, birinci fıkra (c) bendi),
6. Hırsızlık (madde 141),
7. Güveni kötüye kullanma (üçüncü fıkra hariç, madde 155),
8. Dolandırıcılık (madde 157),
9. Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (madde 165),
10. Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (madde 234),
11. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması (dördüncü fıkra hariç, madde 239),
suçları.
c) Mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, adli süreçteki çocuklar bakımından ayrıca, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar.
(2) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olanlar hariç olmak üzere; diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için, kanunda açık hüküm bulunması gerekir.
(3) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (madde 123/A) ve hakaret suçunda (madde 125) uzlaştırma yoluna gidilemez. Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Ancak önödeme kapsamına giren bir suç ile uzlaştırma kapsamına giren bir suçun birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır.
(4) Soruşturma konusu suçun uzlaşmaya tâbi olması ve kamu davası açılması için yeterli şüphenin bulunması hâlinde, dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Büro tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görene uzlaşma teklifinde bulunur. Şüphelinin, mağdurun veya suçtan zarar görenin reşit olmaması halinde, uzlaşma teklifi kanunî temsilcilerine yapılır. Uzlaştırmacı, uzlaşma teklifini açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapabilir. Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar gören, kendisine uzlaşma teklifinde bulunulduktan itibaren yedi gün içinde kararını bildirmediği takdirde, teklifi reddetmiş sayılır.
(5) Uzlaşma teklifinde bulunulması halinde, kişiye uzlaşmanın mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmesinin hukukî sonuçları anlatılır.
(6) Resmî mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma dosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da başka bir nedenle mağdura, suçtan zarar görene, şüpheliye veya bunların kanunî temsilcisine ulaşılamaması halinde, uzlaştırma yoluna gidilmeksizin soruşturma sonuçlandırılır.
(7) Birden fazla kişinin mağduriyetine veya zarar görmesine sebebiyet veren bir suçtan dolayı uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için, mağdur veya suçtan zarar görenlerin hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir.
(8) Uzlaşma teklifinde bulunulması veya teklifin kabul edilmesi, soruşturma konusu suça ilişkin delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına engel değildir.
(10) Bu Kanunda belirlenen hâkimin davaya bakamayacağı haller ile reddi sebepleri, uzlaştırmacı görevlendirilmesi ile ilgili olarak göz önünde bulundurulur.
(11) Görevlendirilen uzlaştırmacıya soruşturma dosyasında yer alan ve Cumhuriyet savcısınca uygun görülen belgelerin birer örneği verilir. Uzlaştırma bürosu uzlaştırmacıya, soruşturmanın gizliliği ilkesine uygun davranmakla yükümlü olduğunu hatırlatır.
(12) Uzlaştırmacı, dosya içindeki belgelerin birer örneği kendisine verildikten itibaren en geç otuz gün içinde uzlaştırma işlemlerini sonuçlandırır. Uzlaştırma bürosu bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez daha uzatabilir.
(13) Uzlaştırma müzakereleri gizli olarak yürütülür. Uzlaştırma müzakerelerine şüpheli, mağdur, suçtan zarar gören, kanunî temsilci, müdafi ve vekil katılabilir. Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenin kendisi veya kanunî temsilcisi ya da vekilinin müzakerelere katılmaktan imtina etmesi halinde, uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır.
(14) Uzlaştırmacı, müzakereler sırasında izlenmesi gereken yöntemle ilgili olarak Cumhuriyet savcısıyla görüşebilir; Cumhuriyet savcısı, uzlaştırmacıya talimat verebilir.
(15) Uzlaşma müzakereleri sonunda uzlaştırmacı, bir rapor hazırlayarak kendisine verilen belge örnekleriyle birlikte uzlaştırma bürosuna verir. Uzlaşmanın gerçekleşmesi halinde, tarafların imzalarını da içeren raporda, ne suretle uzlaşıldığı ayrıntılı olarak açıklanır. Uzlaştırma bürosu soruşturma dosyasını, raporu ve varsa yazılı anlaşmayı Cumhuriyet savcısına gönderir.
(16) Uzlaşma teklifinin reddedilmesine rağmen, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören uzlaştıklarını gösteren belge ile en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar Cumhuriyet savcısına başvurarak uzlaştıklarını beyan edebilirler.
(17) Cumhuriyet savcısı, uzlaşmanın, tarafların özgür iradelerine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu veya belgeyi mühür ve imza altına alarak soruşturma dosyasında muhafaza eder.
(18) Uzlaştırmanın sonuçsuz kalması halinde tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez.
(19) Uzlaşma sonucunda şüphelinin edimini def’aten yerine getirmesi halinde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması veya süreklilik arzetmesi halinde, 171 inci maddedeki şartlar aranmaksızın, şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir. Erteleme süresince zamanaşımı işlemez. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararından sonra, uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi halinde, 171 inci maddenin dördüncü fıkrasındaki şart aranmaksızın, kamu davası açılır. (…) Uzlaşmanın sağlanması halinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır. Şüphelinin, edimini yerine getirmemesi halinde uzlaşma raporu veya belgesi, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz belgelerden sayılır.
(20) Uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar, herhangi bir soruşturma ve kovuşturmada ya da davada delil olarak kullanılamaz.
(21) Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenden birine ilk uzlaşma teklifinde bulunulduğu tarihten itibaren, uzlaştırma girişiminin sonuçsuz kaldığı ve en geç, uzlaştırmacının raporunu düzenleyerek uzlaştırma bürosuna verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez.
(22) Uzlaştırmacıya Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen tarifeye göre ücret ödenir. Uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri, yargılama giderlerinden sayılır. Uzlaşmanın gerçekleşmesi halinde bu giderler Devlet Hazinesi tarafından karşılanır.
(23) Uzlaşma sonucunda verilecek kararlarla ilgili olarak bu Kanunda öngörülen kanun yollarına başvurulabilir.
(24) Her Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde uzlaştırma bürosu kurulur ve yeteri kadar Cumhuriyet savcısı ile personel görevlendirilir. Uzlaştırmacılar, hukuk fakültesi mezunlarının yer aldığı, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen uzlaştırmacı listelerinden görevlendirilir. Uzlaştırmacı, hazırladığı raporu, tutanakları ve varsa yazılı anlaşmayı büroya gönderir. Uzlaştırma süreci sonunda soruşturma dosyaları, uzlaştırma bürosunda görevli Cumhuriyet savcıları tarafından sonuçlandırılır.
(25) Uzlaştırmacıların nitelikleri, eğitimi, sınavı, görev ve sorumlulukları, denetimi, eğitim verecek kişi, kurum ve kuruluşların nitelikleri ve denetimleri ile uzlaştırmacı sicili, uzlaştırmacılar ve eğitim kurumlarının listelerinin düzenlenmesi, Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde kurulan uzlaştırma bürolarının çalışma usul ve esasları, uzlaştırma teklifi ile müzakere usulü, uzlaştırma anlaşması ve raporda yer alacak konular ile uygulamaya dair diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 253 — son değişiklik: 7593 sayılı Kanun (9. fıkra mülga)
Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
Değişiklik geçmişi
CMK 253 en sık değişen usul maddelerinden biridir: 2006’da baştan yazıldı, sonra yedi kanunla ve bir Anayasa Mahkemesi kararıyla değişti. Değişiklikler iki yönde ilerledi: listeye yeni suçlar eklendi, ama hakaret, ısrarlı takip ve cinsel suçlar kapsam dışında bırakıldı.
| Tarih | Değiştiren düzenleme | Ne değişti |
|---|---|---|
| 6.12.2006 (kabul), RG 19.12.2006 | 5560 sayılı Kanun m. 24 | Madde baştan yazıldı; şikâyete bağlı suçlar ve sayılan suçlarda uzlaştırma kuruldu |
| 26.6.2009 (kabul), RG 3.7.2009 | 5918 sayılı Kanun m. 8 | 3. fıkraya, uzlaştırmalı suçun kapsam dışı bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmesinde uzlaşma yapılmayacağı cümlesi eklendi |
| 24.11.2016 (kabul), RG 2.12.2016 | 6763 sayılı Kanun m. 34 | Uzlaştırma bürosu ve uzlaştırmacı sistemi kuruldu; listeye tehdit (106/1), hırsızlık (141) ve dolandırıcılık (157) ile çocuklara ilişkin (c) bendi eklendi; 9. fıkra yürürlükten kaldırıldı |
| 17.10.2019 (kabul), RG 24.10.2019 | 7188 sayılı Kanun m. 26 | Listeye iş ve çalışma hürriyetinin ihlali, güveni kötüye kullanma ve suç eşyasının satın alınması eklendi |
| 12.5.2022 (kabul), RG 27.5.2022 | 7406 sayılı Kanun m. 12 | Israrlı takip (123/A) uzlaştırma dışına alındı |
| 26.7.2023 | Anayasa Mahkemesi, E. 2023/43, K. 2023/141 | 19. fıkradaki “uzlaşma sağlanırsa tazminat davası açılamaz” cümlesi iptal edildi |
| 7.11.2024 (kabul), RG 14.11.2024 | 7531 sayılı Kanun m. 16 | Hakaretin bir hâli uzlaştırma dışına alındı; teklife cevap süresi 3 günden 7 güne çıktı; tazminat cümlesi sonradan ortaya çıkan zararlar hariç tutularak yeniden yazıldı; uzlaştırmacılar hukuk fakültesi mezunlarıyla sınırlandı |
| 24.12.2025 (kabul), RG 25.12.2025 | 7571 sayılı Kanun m. 24 | Hakaretin tamamı (madde 125) uzlaştırma dışına alındı; güveni kötüye kullanmada 3. fıkra hariç tutuldu; önödemeli suçla birlikte işlenen uzlaştırmalı suçta uzlaşmaya izin veren cümle eklendi |
| 8.8.2026 (kabul), RG 18.8.2026 | 7593 sayılı Kanun m. 15 | (c) bendindeki “suça sürüklenen” ibaresi “adli süreçteki” oldu |
Madde ne diyor? Fıkra fıkra açıklama
CMK 253 yirmi beş fıkradır ve üç bölümde okunabilir: 1–3. fıkralar hangi suçlarda uzlaştırma yapılacağını, 4–18. fıkralar sürecin nasıl yürüyeceğini, 19–25. fıkralar sonuçlarını ve kurumsal yapıyı düzenler. 9. fıkra 2016’da yürürlükten kaldırıldı.
1. fıkra: uzlaştırmaya tabi suçlar
Uzlaştırma üç grup suçta yapılır. İlk grup (a) şikâyete bağlı suçlardır: basit kasten yaralama (86/2), mala zarar verme, şikâyetli tehdit gibi. İkinci grup (b) şikâyete bağlı olmasa da kanunda tek tek sayılan suçlardır: kasten yaralama (86. maddenin 3. fıkrası hariç ve 88), taksirle yaralama, basit tehdit (106/1), konut dokunulmazlığının ihlali, iş ve çalışma hürriyetinin ihlali, hırsızlık (141), güveni kötüye kullanma (155, 3. fıkra hariç), dolandırıcılık (157), suç eşyasının satın alınması, çocuğun kaçırılması ve ticari sırrın açıklanması. Nitelikli hırsızlık (142), nitelikli dolandırıcılık (158) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (87) listede yoktur.
Üçüncü grup (c) adli süreçteki çocuklara özgüdür: mağdur gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisiyse, çocuğun işlediği ve üst sınırı 3 yılı geçmeyen hapis veya adli para cezası gerektiren her suçta uzlaştırma denenir. Mağdur bir kamu kurumuysa uzlaştırma yapılmaz; kanun yalnız gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerini sayar.
2. ve 3. fıkralar: kapsam dışı suçlar ve birlikte işlenen suç
Başka kanunlardaki suçlarda uzlaştırma için o kanunda açık hüküm gerekir; şikâyete bağlı olanlar bu şarttan muaftır. Üçüncü fıkra, şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçları, ısrarlı takibi ve hakareti uzlaştırma dışında tutar. Hakaret ayrıca önödeme kapsamındadır (TCK 75; kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret hariç), bu yüzden hakaret dosyasında uzlaşma teklifi değil önödeme teklifi gelir.
Fıkranın ikinci cümlesi pratikte en çok karışan kuraldır: uzlaştırmalı bir suç, uzlaştırma dışı bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma yapılmaz. 2025’te eklenen istisnaya göre birlikte işlenen öbür suç önödeme kapsamındaysa uzlaştırmalı suç için uzlaşma yine yapılır. Engel olan suçtan beraat edilirse engel de kalkar; Yargıtay, iftira suçundan beraat eden sanık hakkında yaralama ve hakaret suçları için uzlaştırma yapılmadan karar verilmesini kanun yararına bozdu.
4–6. fıkralar: teklif, 7 günlük süre ve ulaşılamama
Savcı, suç uzlaştırmaya tabiyse ve kamu davası açmak için yeterli şüphe varsa dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Yeterli şüphe yoksa uzlaştırmaya gerek kalmadan kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Büronun görevlendirdiği uzlaştırmacı şüpheliye ve mağdura teklifte bulunur; reşit olmayanlara teklif kanuni temsilcisine yapılır. Teklif yüz yüze, açıklamalı tebligatla veya istinabe yoluyla yapılabilir.
Teklif alan kişi 7 gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır. Teklif sırasında uzlaşmanın niteliği ve kabul ya da reddin sonuçları anlatılır. Taraflardan birine dosyadaki adreste ulaşılamazsa veya yurt dışındaysa uzlaştırma yapılmadan soruşturma sonuçlandırılır. Taraflardan biri teklifi reddederse süreç orada biter; Yargıtay Ceza Genel Kurulu, teklifi açıkça reddeden ve hüküm verilinceye kadar aksi yönde irade açıklamayan sanık yönünden uzlaştırmanın teklif aşamasında sonuçsuz kaldığını kabul ediyor.
7. ve 8. fıkralar: birden fazla mağdur, delil ve koruma tedbiri
Bir suçtan birden fazla kişi zarar gördüyse uzlaştırma için hepsinin kabulü gerekir. Ancak birden fazla mağdurun bulunduğu her olay tek suç değildir; Yargıtay Ceza Genel Kurulu, iki kişinin yaralandığı trafik kazasında her mağdurun ayrı uzlaşabileceğini ve birinin reddinin öbürüyle uzlaşmaya engel olmadığını kabul ediyor. Uzlaşma teklifi veya kabulü, delil toplanmasını ve tutuklama, adli kontrol gibi koruma tedbirlerini durdurmaz.
10–18. fıkralar: uzlaştırmacı, 30 günlük süre ve müzakere
Hâkimin davaya bakamayacağı ve reddi sebepleri uzlaştırmacı için de geçerlidir; taraflardan birinin yakını uzlaştırmacı olamaz. Uzlaştırmacı belgeleri aldıktan sonra en geç 30 gün içinde işlemleri bitirir; büro bu süreyi her defasında 20 günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir. Müzakereler gizlidir; taraflar, kanuni temsilci, müdafi ve vekil katılabilir. Müzakereye katılmayı reddeden taraf uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır.
Uzlaşma olursa uzlaştırmacı taraflarca imzalanan raporda edimi ayrıntılı yazar; savcı uzlaşmanın özgür iradeye dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu denetler. Teklifi reddeden taraflar da iddianame düzenlenene kadar kendi aralarında uzlaşıp savcıya belge sunabilir. Uzlaştırma bir kez sonuçsuz kalırsa yeniden uzlaştırma yoluna gidilmez.
19. fıkra: edim, kovuşturmaya yer olmadığı ve erteleme
Uzlaşma edimi tek seferde yerine getirilirse şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Edim taksitliyse, ileri tarihe bırakılmışsa veya süreklilik gösteriyorsa savcı kamu davasının açılmasını erteler; bu sürede zamanaşımı işlemez. Edim yerine getirilmezse kamu davası açılır. Uzlaşma sağlandığında, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz. Yerine getirilmeyen edim için uzlaşma raporu ilam niteliğinde belgedir ve doğrudan icraya konabilir.
20–25. fıkralar: beyanların gizliliği, zamanaşımı, gider ve kanun yolu
Müzakerede söylenenler hiçbir davada delil olarak kullanılamaz; “zararı ödemeye hazırım” demek suçun ikrarı sayılmaz. İlk teklif tarihinden, uzlaştırma sonuçsuz kalana ya da rapor büroya verilene kadar dava zamanaşımı ve kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez; Yargıtay Ceza Genel Kurulu, teklifin reddiyle birlikte duran zamanaşımının ret tarihinde yeniden işlemeye başladığını kabul ediyor. Uzlaştırmacı ücreti yargılama gideridir; uzlaşma gerçekleşirse bu gideri Hazine karşılar. Uzlaşma sonucunda verilen kararlara karşı kanunun öngördüğü kanun yollarına gidilebilir.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Uygulamada en çok sorulanlar
Uzlaştırmada pratik sorular çoğunlukla suçun kapsamı, teklifin kabulü, edimin ödenmemesi, birden çok şüpheli olması ve dava açıldıktan sonra uzlaşma üzerinde toplanır.
Suçum uzlaştırmaya tabi mi?
Önce suçun şikâyete bağlı olup olmadığına, sonra 1. fıkranın (b) bendindeki listeye bakılır; ardından 3. fıkradaki yasakların ve birlikte işlenen suçun etkisi kontrol edilir. Suç bazında tam listeyi uzlaşmaya tabi suçlar yazısında verdim. Şikâyet süresi ve vazgeçme kuralları için TCK 73 madde sayfasına bakabilirsiniz.
Uzlaşma teklifini kabul etmeli miyim?
Kabul etmek suçu kabul etmek değildir; müzakerede söylenenler delil olamaz (253/20). Ama edim makul değilse, dosyada beraat ihtimali güçlüyse veya mağdur tazminatı ayrıca isteyecekse karar farklılaşır. Değerlendirme ölçütlerini uzlaşma teklifi kabul etmeli miyim yazısında topladım.
Uzlaşma parası ödenmezse ne olur?
Soruşturmada edim ödenmezse ertelenen kamu davası açılır; kovuşturmada ise mahkeme yargılamaya kaldığı yerden devam eder (CMK 254/2). Mağdur ayrıca uzlaşma raporunu ilam gibi icraya koyabilir. Ayrıntıları uzlaşma parası ödenmezse ne olur yazısında anlattım.
Birden fazla şüpheli varsa uzlaşma herkese yarar mı?
Hayır; iştirak ilişkisi olsun ya da olmasın, birden çok kişinin işlediği suçta ancak uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (CMK 255/1). Yargıtay, öbür sanığın uzlaşıp zararı ödemesinin uzlaşmayan sanığa yarar sağlayamayacağını belirtti. Uzlaşmak isteyen her şüpheli kendi teklifine kendisi cevap vermelidir.
Dava açıldıktan sonra uzlaşma olur mu?
Olur; kamu davası açıldıktan sonra suçun uzlaştırmaya tabi olduğu anlaşılırsa mahkeme dosyayı büroya gönderir (CMK 254/1). Uzlaşma olur ve edim tek seferde yerine getirilirse davanın düşmesine, taksitli edimde durma kararına hükmedilir. 2024’ten önce taksitli edimde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı veriliyordu; 7531 sayılı Kanun bunu durma kararıyla değiştirdi. İlgili suçların madde sayfaları için TCK 86, TCK 106 ve TCK 157 sayfalarına bakabilirsiniz.
İlgili maddeler
CMK 253 soruşturmadaki uzlaştırmayı düzenler; kovuşturmadaki uzlaştırma, iştirak ve suç tipleri aşağıdaki maddelerdedir.
- CMK 254: Dava açıldıktan sonra uzlaştırmayı ve mahkemenin vereceği düşme veya durma kararını düzenler.
- CMK 255: Birden çok failin bulunduğu suçlarda yalnız uzlaşanın uzlaşmadan yararlanacağını düzenler.
- CMK 171: Kamu davasının açılmasının ertelenmesini düzenler; uzlaşmalı suçlarda bu maddenin şartları aranmaz.
- TCK 89: Taksirle yaralamayı düzenler; trafik kazası dosyalarında uzlaştırmanın en sık uygulandığı suçtur.
- TCK 141: Basit hırsızlığı düzenler; nitelikli hırsızlık (142) uzlaştırma dışıdır.
- TCK 125: Hakareti düzenler; hakaret uzlaştırma dışıdır ve önödemeye tabidir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 22.04.2026 tarihli, 2026/2446 E., 2026/7505 K.
Sanık hakkında aynı mağdura karşı hakaret, kasten yaralama ve iftira suçlarından dava açılmıştı; iftira suç tarihinde uzlaştırma kapsamında olmadığı için öbür suçlar da uzlaştırmaya gönderilmemişti. Suç tarihinde hakaret de uzlaştırmaya tabiydi. Sanık iftiradan beraat edince mahkeme hakaret ve yaralamadan doğrudan adli para cezası verdi. Yargıtay, Adalet Bakanlığının istemi üzerine, beraatle birlikte uzlaştırma engelinin kalktığını, CMK 254 uyarınca uzlaştırma yapılması gerektiğini belirterek kararı kanun yararına bozdu.
… Hakaret ve kasten yaralama suçlarının suç tarihine göre uzlaştırma kapsamında bulunmayan 5237 sayılı Kanun’un 267. maddesi kapsamındaki iftira suçu ile birlikte işlendiği iddia edildiğinden, 5271 sayılı Kanun’un 253/3. maddesine göre uzlaşma kapsamında bulunmadığı, ancak yapılan yargılama neticesinde sanığın iftira suçundan beraat etmesi karşısında, hakaret ve kasten yaralama suçlarının uzlaşmaya tabi hale geldiği anlaşılmakla, 5271 sayılı Kanun’un 254. maddesi uyarınca uzlaştırma hükümlerinin uygulanması ve sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden karar verilmesi, Hukuka aykırı bulunmuştur. …
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 18.02.2026 tarihli, 2024/42 E., 2026/108 K.
Avukat olan sanık, hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanmadan yargılanırken kovuşturmada kendisine yapılan uzlaşma teklifini reddetmişti; mahkeme yargılamaya devam ederek mahkûmiyet kurdu. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı uzlaştırmanın usulüne uygun yapılmadığını ileri sürdü. Ceza Genel Kurulu, taraflardan biri teklifi reddettiğinde öbürüne ayrıca teklif yapılmayacağını ve teklifi reddedip hüküm verilinceye kadar aksi yönde irade açıklamayan sanık yönünden sürecin olumsuz sonuçlandığını belirterek itirazı oy birliğiyle reddetti.
… Taraflardan birinin uzlaşma teklifini reddetmesi veya reddetmiş sayılması durumunda CMK’nın 255. maddesinde öngörülen hâl saklı kalmak kaydıyla diğer taraflara ayrıca uzlaşma teklifinde bulunulmaz ve soruşturma ya da kovuşturma uzlaştırma yoluna gidilmeksizin sonuçlandırılır. …
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 06.11.2024 tarihli, 2021/383 E., 2024/330 K.
Şerit değiştirirken başka araca çarpan sürücü, iki kişinin basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek şekilde yaralanmasına sebep olmuştu; mağdurlardan biri uzlaşmayı kabul etmiş, öbürü teklife cevap vermemişti. Savcılık ve mahkeme, birden fazla mağdurlu suçta herkesin kabulü gerektiği gerekçesiyle uzlaştırmayı sonuçsuz saymıştı. Ceza Genel Kurulu, her mağdurun ayrı uzlaşabileceğini, birinin reddi hâlinde eylemin birden fazla kişiyi yaralamayı düzenleyen 89/4 yerine 89/1 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek oy çokluğuyla hükmü bozdu.
… her bir (suçun) mağdurun(un), diğerlerinden bağımsız olarak ayrıca uzlaşabileceğinde ve birden fazla mağdur ya da suçtan zarar görenin bulunduğu hâllerde, bunlardan sadece birisi uzlaşmayı kabul etmez ise sanığın eyleminin anılan Kanun’un 89/4. maddesi değil ve fakat 89/1(2-3). maddeleri bağlamında tartışılıp değerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmadığından …
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 11.10.2022 tarihli, 2022/15 E., 2022/627 K.
Dolandırıcılıktan mahkûm edilen sanık hakkında uzlaştırma denenmiş, katılan teklifi reddetmişti; zamanaşımının dolup dolmadığı, uzlaştırmanın zamanaşımını ne kadar durdurduğuna bağlıydı. Ceza Genel Kurulu, zamanaşımının ilk teklifin tarafa ulaştığı tarihte durduğunu, teklif reddedilirse ret tarihinde, müzakereye geçilmişse raporun büroya verildiği tarihte yeniden işlediğini belirtti; teklifin katılana hangi gün tebliğ edildiği araştırılmadığı için hükmü bozdu.
… Uzlaştırma sürecinde dava zamanaşımı, taraflardan birine ilk uzlaşma teklifinde bulunulduğu tarihte duracaktır. Uzlaşma teklifinin reddedilmesi ile birlikte uzlaştırma girişimi sonuçsuz kalmış sayılacağı için duran zamanaşımı ret tarihinde tekrar işlemeye başlayacaktır. …
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 16.02.2026 tarihli, 2021/38940 E., 2026/1624 K.
Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanmadan yargılanan iki sanıktan biri şikâyetçiyle uzlaşıp parayı ödemiş, mahkeme bu ödemeyi uzlaşmayan öbür sanığın cezasında da etkin pişmanlık indirimi için dikkate almıştı. Yargıtay, hükmü asıl olarak suç vasfının dolandırıcılık olması gerektiği için bozdu; kabule göre de CMK 255 uyarınca uzlaşmadan yalnız uzlaşan sanığın yararlanacağını ve öbür sanığa indirim yapılmasının eksik ceza olduğunu belirtti. Yalnız sanık temyiz ettiği için kazanılmış hakkı saklı tutuldu.
… 5271 sayılı CMK’nın 255.maddesindeki “Aralarında iştirak ilişkisi olsun veya olmasın birden çok kişi tarafından işlenen suçlarda, ancak uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır.” hükmü uyarınca sanık … hakkında yazılı şekilde eksik ceza tayini, …
Sık Sorulan Sorular
CMK 253’e göre hangi suçlar uzlaştırmaya tabidir?
Şikâyete bağlı suçlar ile kasten yaralama (86/3 hariç ve 88), taksirle yaralama, basit tehdit, konut dokunulmazlığı, hırsızlık (141), güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık (157) gibi sayılan suçlar uzlaştırmaya tabidir. Hakaret, cinsel suçlar ve ısrarlı takip kapsam dışıdır.
Uzlaşma teklifine kaç gün içinde cevap verilir?
Teklif yapıldıktan itibaren 7 gün içinde cevap verilmelidir; süre içinde bildirim yapılmazsa teklif reddedilmiş sayılır (CMK 253/4).
Uzlaşma ne kadar sürer?
Uzlaştırmacı belgeleri aldıktan sonra en geç 30 günde işlemi bitirir; büro bu süreyi her defasında 20 günü geçmemek üzere en çok iki kez uzatabilir (CMK 253/12).
Uzlaşırsam sabıka kaydım olur mu?
Soruşturmada edim tek seferde yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; mahkûmiyet olmadığı için adli sicile kayıt düşülmez. Kovuşturmada uzlaşmada da dava düşer.
Uzlaşma reddedilirse tekrar teklif yapılır mı?
Hayır, uzlaştırma bir kez sonuçsuz kalırsa yeniden denenmez (CMK 253/18). Taraflar yine de iddianame düzenlenene kadar kendi aralarında uzlaşıp belgeyi savcıya sunabilir (253/16).
Uzlaştıktan sonra tazminat davası açılabilir mi?
Uzlaşma sağlanınca aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; ancak uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar için dava açılabilir (CMK 253/19).
