Alkollü Araç Kullanma Cezası: Promil, Ehliyet ve Hapis

Promil Kaç Çıktı: Alkollü Araç Kullanma Cezası Bu Rakamdan Ayrılıyor

Dosyanızın kaderini belirleyen ilk veri, alkolmetre çıktısındaki rakamdır. Özel otomobil sürücüleri için yasal sınır 0,50 promildir. Ticari araç, otobüs, kamyon, taksi gibi diğer araçları kullananlar için sınır çok daha düşüktür; bu sürücülerde küçük bir alkol tespiti bile ihlal sayılabilir.

Sınırın üzerinde çıkan her sonuç sizi otomatik olarak sanık yapmaz. Trafik mevzuatı açısından ihlal vardır, para cezası ve ehliyet geri alma işlemi uygulanır. Ceza hukuku boyutu ise ayrı bir değerlendirmeye tabidir. Savcı, sizin o an emniyetli şekilde araç sürebilecek halde olup olmadığınıza bakar.

Pratikte promil yükseldikçe savcılığın dava açma eğilimi artar. Yüksek promil, tutanağa geçen dengesiz yürüme, konuşma bozukluğu, aracın şeritte savrulması gibi gözlemlerle birleştiğinde iddianame yazılma ihtimali ciddi biçimde büyür. Bu nedenle tutanakta ne yazdığını mutlaka okumalısınız.

Trafikte Kesilen Ceza Ayrı, Savcılığın Açtığı Dosya Ayrı

İnsanların en çok karıştırdığı nokta burası. Yol kenarında elinize tutuşturulan tutanak idari bir işlemdir; para cezası, ehliyetin geri alınması ve aracın trafikten men edilmesi bu kapsamdadır. Bunu trafik idaresi yapar, mahkeme yapmaz.

Adli süreç ise başka bir yoldan yürür. Polis düzenlediği evrakı Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir, savcı bir soruşturma numarası açar ve sizi ifadeye çağırır. Savcı ya kovuşturmaya yer olmadığına karar verir ya da iddianame düzenleyip dosyayı asliye ceza mahkemesine gönderir.

Suçun kanuni dayanağı şudur:

TCK 179/3: (3) Alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Görüldüğü gibi maddede promil rakamı geçmiyor. Kanun “emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olma” diyor. Bu yüzden savunmanızda promilin yanı sıra o anki fiilî durumunuzun da tartışılması gerekir.

Ehliyetiniz Kaç Ay Gidiyor ve Geri Almak İçin Ne Yapmanız Gerekiyor

Ehliyete el koyma süresi tekrar sayısına göre değişir. İlk ihlalde altı ay, ikinci ihlalde iki yıl, üçüncü ve sonraki ihlallerde beş yıl süreyle sürücü belgeniz geri alınır. Bu süreler trafik mevzuatından gelir ve idari nitelikte olduğu için mahkeme kararı beklemeden uygulanır.

Süre dolduğunda belge kendiliğinden elinize geçmez. İlgili trafik tescil şube müdürlüğüne başvurmanız, gerekli işlemleri tamamlamanız gerekir. İkinci ve sonraki ihlallerde sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine katılma ve psiko-teknik değerlendirmeden geçme yükümlülüğü de doğar.

Üflemeyi Reddettiyseniz Durumunuz Neden Daha Ağır

Alkol ölçümüne rıza göstermemek sizi kurtarmaz, aksine durumunuzu ağırlaştırır. Reddeden sürücüye doğrudan idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır. Yani ölçüm yaptırmamak, en yüksek promilden bile ağır bir sonuç doğurur.

Kolluk, reddin ardından sizi kan örneği alınması için sağlık kuruluşuna götürebilir. Özellikle kaza varsa bu neredeyse kesindir. Kan tahlili sonucu dosyaya girdiğinde artık üflemeyi reddetmiş olmanızın bir faydası kalmaz; hem ölçüm sonucu vardır hem de ret nedeniyle ayrı yaptırım.

Reddin bir zararı daha var. Mahkeme aşamasında hâkim, pişmanlık ve iyi hal değerlendirmesi yapar. Ölçüme direnmiş olmanız, hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya erteleme kararı beklerken aleyhinize yorumlanabilir.

Alkollüyken Kaza Yaptıysanız Dosya Bambaşka Bir Yere Gidiyor

Kaza yoksa dosyanız çoğu zaman trafik güvenliğini tehlikeye sokma sınırında kalır. Kaza varsa tablo tamamen değişir. Yaralanma olmuşsa taksirle yaralama, ölüm varsa taksirle öldürme suçu gündeme gelir ve alkollü olmanız çoğu dosyada bilinçli taksir değerlendirmesine yol açar.

Bilinçli taksirin somut sonucu şudur: ceza artar ve bazı lehe kurumlardan yararlanamazsınız. Örneğin TCK 50/4 taksirli suçlarda uzun süreli hapis cezasının bile adli para cezasına çevrilebileceğini söyler, ancak aynı fıkra bilinçli taksirde bu imkânı kapatır. Yani kaza yapan alkollü sürücünün elindeki seçenekler daralır.

Kaza dosyalarında zararın giderilmesi kritik bir başlıktır. Karşı tarafın maddi ve manevi zararını gidermeniz, hem uzlaşma hem de hükmün açıklanmasının geri bırakılması bakımından belirleyici olur. Bu nedenle sigorta ve tazminat sürecini davadan bağımsız düşünmeyin.

İkinci ve Üçüncü Kez Yakalananların Karşılaştığı Tablo

Tekrar, hem idari hem adli tarafta ağırlaştırıcı etki yapar. İdari tarafta para cezası katlanır, ehliyetin geri alınma süresi altı aydan iki yıla, sonra beş yıla çıkar. Bu artış otomatiktir; hâkimin takdirine bağlı değildir.

Adli tarafta ise geçmişteki mahkûmiyetiniz iki noktada karşınıza çıkar. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması için CMK 231/6-a daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmayı arar. Ertelemede ise TCK 51/1-a şu koşulu koyar:

TCK 51/1-a: Daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması,

Yani ilk dosyanızda aldığınız sonuç, ikinci dosyanızda elinizi bağlar. Daha önce hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı almışsanız ve denetim süreniz devam ederken yeniden aynı suçu işlerseniz, mahkeme eski hükmü açıklar. O ceza yeniden gündeme gelir ve infazı konuşulur.

Dava Açılırsa Ceza Aralığı ve Cezaevine Girmeme İhtimaliniz

Savcı iddianame düzenlerse dosyanız asliye ceza mahkemesine gider. TCK 179/3 kapsamındaki suçun cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir. Mahkeme somut olaya, promile, tutanaktaki gözlemlere ve sizin geçmişinize bakarak bu aralıkta bir ceza belirler.

Belirlenen ceza iki yıl veya altındaysa üç ayrı kapı açılır; bunlardan üçüncüsü yalnızca bir yıl veya daha az süreli cezalarda kullanılabilir. Birincisi hükmün açıklanmasının geri bırakılması; bu kararla hüküm sizin hakkınızda hukuki sonuç doğurmaz ve denetim süresini temiz geçirirseniz dava düşer. İkincisi erteleme. Üçüncüsü kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilmesidir; en sık uygulananı adli para cezasıdır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının şartları şöyle:

CMK 231/6: (6) Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için;

• a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması,
• b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması,
• c) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın; aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi, gerekir.

Uygulamada ilk kez yargılanan, sabıkası olmayan ve kimseye zarar vermemiş bir sürücünün cezaevine girmesi beklenen bir sonuç değildir. Ancak bu kendiliğinden olmaz. Duruşmaya katılmamak, savunma yapmamak, tebligatları görmezden gelmek işleri tersine çevirir.

İlk Günlerde Yapmanız ve Sakın Yapmamanız Gerekenler

Olayın hemen ertesinde yapılacak birkaç iş var. Size verilen tutanağın bir örneğini saklayın, üzerindeki tarihi ve saati not edin. Alkol ölçüm çıktısını, varsa hastane raporunu isteyin. İdari para cezasına ve ehliyetin geri alınmasına itiraz süresi kısadır; tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurabilirsiniz.

Savcılıktan ifade davetiyesi geldiğinde gitmemek en kötü seçenektir. Gitmezseniz zorla getirme kararı çıkar, sabah evinize ekip gelir. İfadeye avukatla gidin; ifade tutanağına geçen bir cümle, aylar sonra mahkemede aleyhinize okunabilir.

Yapmamanız gerekenler de en az bunlar kadar önemli. Tutanağı okumadan imzalamayın. Tutanakta yer alan “dengesiz yürüyordu”, “konuşması anlaşılmıyordu” gibi ifadelere katılmıyorsanız şerh düşün. Ehliyetiniz geri alınmışken direksiyona geçmeyin. Ve olayı sosyal medyada, mesajlaşma gruplarında anlatmayın; bu kayıtlar dosyaya girebiliyor.

Alkol ölçümünün yanında sürücü belgesi de yoksa ya da geri alınmışsa ayrı sonuçlar doğar; bunu ehliyetsiz araç kullanma cezası yazısında anlattım.

Kontrolde başkasının kimlik bilgilerini vermek ayrı bir suç dosyası açar; ayrıntısı başkasının kimliğini kullanmak cezası yazısında.

Tutanaktaki idari para cezasına ve ehliyete el koymaya nasıl itiraz edeceğinizi trafik cezasına itiraz nasıl yapılır yazısında anlattım.

Yaşanmış Olaydan

Geçtiğimiz dönemde bana gelen bir dosyada müvekkil, gece yarısı yapılan bir uygulamada durdurulmuştu. 1,20 promil üfledi, ehliyetine el konuldu, aracı çekiciyle otoparka götürüldü. O gece kimseye çarpmamış, herhangi bir kazaya karışmamıştı. Cezanın bittiğini düşünüp rahatladı. Yaklaşık üç hafta sonra savcılıktan ifadeye davet geldiğinde büroma telefon açtı.

İlk yaptığım iş tutanağı ve ölçüm çıktısını istemek oldu. Tutanakta müvekkilin dengesinin bozuk olduğu, konuşmasının ağır olduğu yazıyordu; oysa aynı gece çekilen uygulama görüntüleri vardı. İfadeye birlikte gittik, kayıtların dosyaya getirilmesini talep ettik. Ayrıca müvekkilin sabıkasının bulunmadığını, aktif olarak çalıştığını, ehliyet yasağı süresince araç kullanmadığını belgeledik.

Savcı iddianame düzenledi ve dosya asliye ceza mahkemesine gitti. Duruşmada mahkeme, alt sınıra yakın bir hapis cezası belirledi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verdi. Müvekkil denetim süresini sorunsuz geçirdi, dava düştü. İdari tarafta ise altı aylık ehliyet yasağı aynen uygulandı; onu değiştirmek mümkün olmadı. Bu dosyanın bana öğrettiği şey şu: ifadeye giderken elinizde belge olması, sonucu gerçekten değiştiriyor.