İhmali suç

İhmali suç, kişinin hukuken yapmakla yükümlü olduğu bir davranışı yapmamasıyla işlenen suçtur. Suçların çoğu bir şey yaparak, yani icrai davranışla işlenir; ihmali suçta ise kanun bir şeyi yapmamayı cezalandırır. Ceza Kanunu ihmali suçu genel olarak tanımlamaz; kasten öldürme ve kasten yaralama için ihmali davranışın şartlarını ayrıca gösterir (TCK m. 83, 88).

Bilmeniz gerekenler

• Gerçek ihmali suçta yapmama doğrudan suç tanımındadır; suç, kanunun emrettiği davranışın yapılmamasıyla oluşur. Kendini idare edemeyecek durumdaki kişiye yardım etmemek veya durumu bildirmemek (TCK m. 98/1) ve işlenmekte olan suçu yetkili makamlara bildirmemek (TCK m. 278/1) bunlardandır; bu ikisinde ayrıca bir netice gerekmez. Kamu görevlisinin görevinin gereklerini yapmakta ihmal göstermesi de bu gruptadır, ancak orada ayrıca kişilerin mağduriyeti, kamunun zararı veya haksız menfaat aranır (TCK m. 257/2). Yardım etmeme suçunu terk ve yardım etmeme cezası yazısında anlattım.
• Görünüşte ihmali suçta kural olarak yaparak işlenen bir suç, neticeyi önlemekle yükümlü kişinin hareketsiz kalmasıyla işlenir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, ihmali davranışla öldürme ve yaralamayı bu gruba koyuyor ve neticeyi önleme yükümlülüğü altındaki kişiyi garantör olarak tanımlıyor.
• Yükümlülüğün kaynağı sınırlıdır. Ölüm neticesinden sorumluluk için ihmalin icrai davranışa eşdeğer olması gerekir (TCK m. 83/1). Bunun için kişinin kanundan veya sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü bulunmalı ya da önceden yaptığı davranış başkalarının hayatı için tehlikeli bir durum oluşturmuş olmalıdır (TCK m. 83/2).
• Ceza hafifleyebilir ama hafiflemek zorunda değildir. İhmali davranışla öldürmede ağırlaştırılmış müebbet yerine 20 ila 25 yıl, müebbet yerine 15 ila 20 yıl, diğer hâllerde 10 ila 15 yıl hapis verilebilir; hâkim indirim yapmayabilir de (TCK m. 83/3). Kasten yaralamada ceza üçte ikisine kadar indirilebilir (TCK m. 88/1); işkencede ise ihmal nedeniyle indirim yapılmaz (TCK m. 94/5).
• İhmal, taksir demek değildir. Bilerek ve isteyerek hareketsiz kalan kişi kasten sorumlu olur; savunmada kastın ve yükümlülüğün kaynağının ayrı ayrı tartışılması gerekir.

Sık karıştırılan

İhmali suç en çok taksir ile karıştırılır. Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık yüzünden neticenin öngörülmeden gerçekleştirilmesidir (TCK m. 22/2) ve hem yaparak hem yapmayarak ortaya çıkabilir. İhmal ise davranışın biçimini anlatır; kusur türünü değil. Bu yüzden ihmali bir suç kastla da işlenebilir. Kamu görevlisinin ihmali (TCK m. 257/2) ile aynı suçun icrai şekli (TCK m. 257/1) arasındaki farkı görevi kötüye kullanma maddesinde anlattım.

Yargıtay Kararı

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 04.03.2026 tarihli, 2024/542 E., 2026/126 K.

Sanıklar, yağma amacıyla bir eve çağırdıkları kişiyi darp edip ellerini, ayaklarını ve ağzını bantlayarak bir odada yalnız bıraktı. Kalp hastalığı ailesince ve sanıklarca bilinmeyen mağdur, yaşadığı stres ve eforla kalp krizi geçirerek öldü; sanıklar fenalaştığını görmelerine rağmen bantları çözmedi, yardım çağırmadı ve parasını paylaşıp evden ayrıldı. Mahkeme icrai davranışla nitelikli kasten öldürmeden müebbet hapis vermiş, Daire ise eylemin ihmali davranışla kasten öldürme olduğu gerekçesiyle hükmü bozmuş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı buna itiraz etmişti. Ceza Genel Kurulu önce eylemin taksirle öldürme olmadığına oy çokluğuyla karar verdi. Ardından sanıkların önceki davranışlarıyla mağdurun hayatı için tehlike yaratarak garantör konumuna geçtiklerini, yardım etmeyerek TCK 83/2-b uyarınca ihmali davranışla kasten öldürme suçunu işlediklerini oy birliğiyle kabul edip itirazı reddetti. Kısacası tehlikeyi kendisi yaratan kişi, sonra hareketsiz kalırsa ölümden kasten sorumlu tutulabilir.

… Gerçek olmayan veya görünüşte ihmali suçlar ise, neticenin önlenmesi bakımından hukuki yükümlülük altında bulunan fail tarafından kanunda tanımlanan neticenin meydana gelmesinin engellenmemesi şeklinde işlenen suçlardır. Bu nedenle kanunda düzenlenen ve kural olarak icrai bir hareketle işlenen suçun ihmali bir hareketle de işlenmesine gerçek olmayan ya da görünüşte ihmali suç denilmektedir. Doktrinde neticenin meydana gelmesinin engellenmesi yükümlülüğü garanti yükümlülüğü ya da garantörlük olarak da adlandırılmaktadır. Kişinin yerine getirmekle yükümlü olduğu, başka bir anlatımla garanti yükümlülüğü altında bulunan davranışı gerçekleştirmemesi nedeniyle meydana gelen neticeden sorumlu tutulabilmesi için söz konusu yükümlülük ihmalinin icrai davranışa eşdeğer olması zorunludur. TCK’nın 83. maddesinde düzenlenen; “kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi” ile 88. maddesinde düzenlenen; “kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi” gerçek olmayan veya görünüşte ihmali suçlardandır. …

… Ancak sanıkların, yerde çırpınarak bağırmaya çalışan maktulü yatak odasına götürmeleri ve yalnız başına bırakmalarıyla birlikte maktul için hayati tehlike oluşturacak öncü davranışı icra ederek, önceden gerçekleştirdikleri davranışların maktülün hayatı ile ilgili olarak tehlikeli bir durum oluşturması nedeniyle artık maktulün vücut bütünlüğüne ve hayatına karşı garantör konumuna geçtikleri açıktır. …

↑ Metne dön