Güvenlik soruşturması

Güvenlik soruşturması, belirli kamu görevlerine atanacak kişilerin arşiv araştırmasındaki kayıtlara ek olarak kolluk ve istihbarat birimlerindeki olgusal verileri, yabancı devlet ve yabancılarla ilişiği ve terör ya da suç örgütleriyle irtibatı yönünden araştırılmasıdır (7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m. 5). Araştırma mevcut kayıtlardan ve gerekirse yerinde yapılır. Sonucu atamayı ya da görevde kalmayı doğrudan etkiler.

Ayrıntılı rehber: güvenlik soruşturması olumsuz geldiğinde yapılacaklar

Bilmeniz gerekenler

• Güvenlik soruşturması herkese yapılmaz. Gizlilik dereceli birimler, Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat personeli, ceza infaz kurumu personeli, öğretmenler, üst kademe yöneticiler ve stratejik birimlerde çalışacaklar için arşiv araştırmasıyla birlikte yapılır (7315 m. 3/2).
• Arşiv araştırmasında adli sicil, aranma, tahdit, kesinleşmiş mahkeme kararları, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları ile devam eden ya da sonuçlanan soruşturma ve kovuşturmalar incelenir (7315 m. 4/1).
• Araştırmayı MİT, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mülki idare amirlikleri yapar (7315 m. 6). Verileri kurum içindeki en az beş kişilik ve tek sayılı Değerlendirme Komisyonu değerlendirir; nesnel ve gerekçeli yazılı değerlendirmesini atamaya yetkili amire sunar, mahkeme isterse bu bilgileri verir (7315 m. 7).
• Olumsuz sonuca dayanan atanmama ya da ilişik kesme işlemine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır. 7315’te özel süre yoktur, genel süre 60 gündür (İYUK m. 7/1). Danıştay, olumsuz değerlendirmeye esas ceza yargılamasının sonucu araştırılmadan karar verilmesini eksik inceleme sayıyor.
• Milli Savunma Bakanlığı, jandarma, sahil güvenlik ve emniyet personeli ile adayları, bu kurumların öğrencileri ve MİT personeli hakkında, olumsuz güvenlik soruşturması üzerine açılan davalarda göreve iade sonucu doğuran kararlar kesinleşmeden uygulanmaz (İYUK m. 28/1, 7588 ile).
• Veriler amaç ortadan kalkınca ya da her durumda iki yıl sonunda silinir; işleme karşı dava açılmışsa karar kesinleşmeden silinmez (7315 m. 10).

Sık karıştırılan

Güvenlik soruşturması ile arşiv araştırması aynı şey değildir. Arşiv araştırması ilk defa ya da yeniden memuriyete veya kamu görevine atanacak herkes hakkında yapılır (7315 m. 3/1); güvenlik soruşturması yalnız sayılan görevlerde ona eklenir ve istihbari verileri de kapsar. İkisi de adli sicil arşivindeki arşiv kaydından farklıdır; arşiv kaydı silinmiş bir mahkûmiyetin izidir, arşiv araştırması ise adli sicilden soruşturma kayıtlarına kadar uzanan daha geniş bir taramadır. Dayanak da değişti: 657 sayılı Kanunun 48/A-8 bendi Anayasa Mahkemesince iptal edildi, bugün dayanak 7315 sayılı Kanundur.

Danıştay Kararı

Danıştay 12. Daire, 12.01.2026 tarihli, 2024/1668 E., 2026/36 K.

Sözleşmeli erbaş ve er kanununa tabi olarak görev yapan davacı hakkındaki güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandı ve sözleşmesi feshedildi. Olumsuz değerlendirmede süren bir ceza davası, derdest bir soruşturma ve bir hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı sayılmıştı. İdare mahkemesi fesih işlemini iptal etti, bölge idare mahkemesi istinafı düzelterek reddetti. Danıştay 12. Daire, olumsuz sonucun sebeplerinden biri olan kasten yaralama mahkûmiyetinin istinaf aşamasında olduğunu, henüz kesinleşmediğini tespit etti. Ceza yargılamasının sonucu araştırılmadan karar verilmesini eksik inceleme sayıp kararı bozdu. Bu karara göre güvenlik soruşturması davasında ceza dosyalarınızın son durumu belirleyicidir; beraat, düşme ya da kesinleşme bilgisini mahkemeye siz taşıyın.

… Bakılan uyuşmazlıkta, dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler incelendiğinde; davacının, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olmasının sebeplerinden biri olan, “kasten yaralama” suçundan … Asliye Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla 11 ay 7 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına neticede cezanın ertelenmesine karar verildiği, istinaf incelemesinin … Bölge Adliye Mahkemesi .. Ceza Dairesinin E:… sayılı dosyasında devam ettiği, henüz kesinleşmediği görülmüştür. Bu durumda, davacı hakkındaki ceza yargılaması sonucunun araştırıldıktan sonra bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin, eksik araştırma ve inceleme sonucunda verilen dava konusu işlemin iptaline, yoksun kaldığı parasal haklarının tahakkuk (maaş ödeme) tarihlerinden itibaren başlayarak fiili ödeme tarihine kadar işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun düzeltilerek reddi yolundaki temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir. …

↑ Metne dön