TCK 157: Dolandırıcılık Suçu, Madde Metni ve Cezası

TCK 157 madde metni (güncel)

Değişiklik geçmişi

TCK 157’nin metni, Türk Ceza Kanununun yürürlüğe girdiği 1 Haziran 2005’ten bu yana hiç değişmedi. Basit dolandırıcılığın dosyadaki sonucunu ise başka maddelerde yapılan üç değişiklik belirler: uzlaştırmaya alınması, 158/3’teki artırım ve 158/4’teki indirim.

Bu tarihler eski dosyalarda belirleyicidir. Uzlaştırma ve 158/4 sanık lehine olduğu için, TCK 7/2’deki lehe kanun ilkesi gereği yürürlüklerinden önce işlenen fiillere de uygulanır. 158/3’teki artırım ise aleyhe olduğundan 2 Aralık 2016’dan önce işlenen fiillere uygulanmaz.

Madde ne diyor? Fıkra fıkra açıklama

TCK 157 tek fıkradır ve suçun dört unsurunu birlikte arar: hileli davranış, bu hileyle bir kişinin aldatılması, aldatılan ya da başka birinin zararı ve failin kendisine veya başkasına sağladığı yarar. Bunlardan biri eksikse fiil dolandırıcılık olmaz; çoğu zaman hukuk mahkemesinin konusu olan bir borç uyuşmazlığı kalır.

Hileli davranış: basit yalan ile hile arasındaki çizgi

Uygulamada hile, karşı tarafı yanıltmaya elverişli ve onun gerçeği kontrol etme imkânını ortadan kaldıran davranış olarak anlaşılır. Her yalan hile sayılmaz; mağdurun kolayca doğrulayabileceği bir söz “basit yalan” olarak tartışılır. Sahte belge göstermek, kendini başka biri gibi tanıtmak, var olmayan bir malı satmak ya da gerçeği doğrulanamayacak biçimde kurgulamak tipik hile örnekleridir.

Ölçü, somut olaydaki ilişki ve mağdurun durumudur. Duygusal birliktelik içindeki sanığın, başka şehirde yaşayan annesinin felç geçirdiğini ve öldüğünü söyleyerek para aldığı dosyada Yargıtay, yalanın katılan tarafından kolayca tespit edilemeyeceğini ve hile unsurunun gerçekleştiğini kabul etti. Aynı söz, kolayca kontrol edilebilecek bir bağlamda söylenseydi tartışma farklı olabilirdi.

Aldatma ve zarar: aldatılan ile zarar gören farklı olabilir

Madde “onun veya başkasının zararına” der; aldatılan kişi ile zararı çeken kişi aynı olmak zorunda değildir. Bir şirket çalışanının aldatılıp şirketin parasının gönderilmesi buna örnektir. Dolandırıcılık TCK’da malvarlığına karşı suçlar arasında yer aldığı için zarar uygulamada malvarlığında meydana gelen azalma olarak değerlendirilir.

Dolandırıcılıkta mağdur, kandırıldığı için malı ya da parayı kendi eliyle verir. Hırsızlıkla farkı buradadır: hırsızlıkta mal sahibinin rızası olmadan alınır. Size güvenilerek bırakılan bir malı geri vermemek ise güveni kötüye kullanma suçudur (TCK 155).

Yarar ve suçun tamamlanması

Fail kendisine veya bir başkasına yarar sağladığı anda suç tamamlanır. Para havalesiyle işlenen dosyalarda bu an, paranın failin kontrolündeki hesaba geçtiği andır. Paranın sanığın hesabına geçtiği, sanığın fark edildiğini anlayıp parayı çekmeden bankadan kaçtığı olayda Yargıtay, suçun hesaba geçişle tamamlandığını ve kaçmanın tamamlanmaya engel olmadığını belirtti. Mağdur parayı göndermeden durumu fark ederse suç teşebbüs aşamasında kalır ve TCK 35/2 uyarınca ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir.

Kast: baştan aldatma niyeti

Dolandırıcılık ancak kasten işlenir. Failin, parayı veya malı alırken baştan aldatma niyetiyle hareket ettiği gösterilmelidir. Sonradan borcunu ödeyememek, işin kötü gitmesi, sözleşmeye aykırılık tek başına dolandırıcılık değildir; bu ayrım hemen her dosyanın ana savunma başlığıdır ve aşağıda ayrıca ele aldım.

Ceza: hapis ve adli para cezası birlikte

Ceza 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır; ikisi birlikte verilir, hâkim birini seçmez. Adli para cezasında hâkim önce gün sayısını belirler, sonra bir günü 100 ile 500 TL arasında takdir ederek çarpar (TCK 52/2). Nitelikli hâllerin bir kısmında (158/1-e, f, j, k, l) aranan “menfaatin iki katı” tabanı basit dolandırıcılıkta yoktur.

Ceza tablosu

TCK 157’de hapis cezası 1 ile 5 yıl arasındadır. Üç veya daha fazla kişiyle işlenirse 1 yıl 6 ay ile 7 yıl 6 ay arasına çıkar, katkı yalnız hesap vermekse 6 ay ile 2 yıl 6 ay arasına iner.

Hâkim önce 1-5 yıl arasında temel cezayı belirler, sonra artırım ve indirimleri sırayla uygular. Alt sınırdan kurulan 1 yıllık ceza, zararın kovuşturmadan önce ödenmesi ve takdiri indirimle birkaç aya inebilir. Aynı suç işleme kararıyla aynı kişiyi farklı zamanlarda birden çok kez aldatmak ise tek suç sayılır ve zincirleme suç artırımıyla cezalandırılır; farklı kişilere karşı ayrı fiillerle işlenen dolandırıcılıklar ayrı suçlardır.

Uygulamada en çok sorulanlar

Müvekkillerin en çok sorduğu konular şunlar: uzlaştırma, borç ile dolandırıcılık ayrımı, zararın ödenmesi, basit ile nitelikli hâl arasındaki fark ve hapis yatıp yatılmayacağı.

Basit dolandırıcılıkta uzlaşma olur mu, şikâyetten vazgeçmek dosyayı kapatır mı?

Uzlaşma olur, şikâyetten vazgeçmek tek başına dosyayı kapatmaz. TCK 157 CMK 253/1-b’deki uzlaştırma listesindedir; teklife 7 gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır. Uzlaşma sağlanır ve edim hemen yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı, taksitli ödemede kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir (CMK 253/19). Suç şikâyete bağlı olmadığı için uzlaşma olmadan yapılan vazgeçme, davayı sona erdirmez.

Uzlaştırma usulüne uygun yapılmadan hüküm kurulamaz. Uzlaştırmacının teklif formunu kendisi tebliğe çıkarıp taraflara ulaşamadığı dosyada Yargıtay, teklifin uzlaştırma bürosu aracılığıyla Tebligat Kanununa göre yapılması gerektiğini belirterek mahkûmiyeti kanun yararına bozdu. Teklif geldiğinde neye bakmanız gerektiğini uzlaşmaya tabi suçlar yazısında anlattım.

Borcumu ödeyemedim, bu dolandırıcılık mı?

Kural olarak hayır; borcu ödeyememek veya sözleşmeye uymamak tek başına suç değildir. Savcının ve mahkemenin baktığı şey, parayı ya da malı alırken baştan aldatma niyetinin bulunup bulunmadığıdır. Taraflar arasındaki ticari ilişkide imzası eksik bırakılmış çeklerin konu olduğu bir dosyada Yargıtay, hukuki ilişkiden doğan bir alacak bulunduğunu ve dolandırıcılık kastına yeter delil olmadığını belirterek beraati onadı. Savcılık aşamasında bu ayrımın nasıl kurulduğunu dolandırıcılıktan şikayet edildim yazısında adım adım gösterdim.

Parayı geri ödersem ceza ne kadar düşer?

Zarar kovuşturma başlamadan tamamen giderilirse cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce giderilirse yarısına kadarı indirilir (TCK 168/1 ve 168/2). Kısmi ödemede mağdurun rızası ayrıca aranır (168/4). Sanığın borcuna karşılık katılana araç devrettiği bir dosyada Yargıtay, devredilen araçların değeri ve tarihi belirlenip katılanın rızası sorulmadan etkin pişmanlığın değerlendirilmemesini bozma sebebi yaptı. Ödemenin zamanlamasını hırsızlık ve dolandırıcılıkta etkin pişmanlık yazısında ayrıntılı ele aldım.

Basit dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık farkı neden önemli?

Fark, cezayı ve dosyanın bütün akışını değiştirir. TCK 158’deki nitelikli hâllerde ceza 3-10 yıldır (e, f, j, k ve l bentlerinde alt sınır 4 yıl), uzlaştırma yoktur ve dava zamanaşımı 15 yıldır; basit hâlde ceza 1-5 yıl, uzlaştırma vardır ve zamanaşımı 8 yıldır (TCK 66/1-e). Bu yüzden suç vasfı tartışması, özellikle eski dosyalarda davanın düşmesine kadar varabilir. Şirket kurmadan ve tacir sıfatı kullanmadan faaliyet gösteren, biri galerici olan sanıklar hakkında Yargıtay, 158/1-h’nin oluşmadığını, eylemin basit dolandırıcılık olduğunu ve 8 yıllık zamanaşımının dolduğunu belirterek davanın düşmesine karar verdi. Nitelikli hâllerin her birinin nasıl uygulandığını nitelikli dolandırıcılık cezası yazısında anlattım.

Basit dolandırıcılıktan ceza alan cezaevine girer mi?

Sonuç ceza 2 yıl veya daha azsa çoğu dosyada cezaevine girilmez. Zarar tamamen giderilmişse ve diğer şartlar varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK 231/5-6) ya da erteleme (TCK 51/1) mümkündür; 1 yıl ve altındaki hapis adli para cezasına veya başka bir seçenek yaptırıma çevrilebilir. Üst sınır 2 yılı aştığı için tutuklama yasağı (CMK 100/4) uygulanmaz, ama suç katalog suçlardan değildir; tutuklama için somut kaçma veya delil karartma şüphesi gerekir. Mahkûmiyet kesinleşirse dolandırıcılık, 657 sayılı Kanunun 48. maddesinde sayıldığı için memuriyete engeldir; ayrıntısı memuriyete engel suçlar yazısında.

İlgili maddeler

TCK 157 tek başına okunmaz; aşağıdaki maddeler cezayı, suçun niteliğini ve dosyanın sonucunu doğrudan etkiler.

• TCK 158: Nitelikli dolandırıcılığı düzenler; 3. fıkradaki artırım ve 4. fıkradaki indirim 157’deki suça da uygulanır.
• TCK 159: Hukuki bir ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla dolandırıcılıkta şikâyet üzerine 6 ay-1 yıl hapis veya adli para cezası öngörür.
• TCK 167: Eş, üstsoy, altsoy ve aynı konuttaki kardeşin zararına işlenen mal varlığı suçlarında cezasızlığı, diğer yakınlarda şikâyet ve indirimi düzenler.
• TCK 168: Zararın giderilmesine bağlı etkin pişmanlık indirimini düzenler.
• TCK 43: Aynı kişiye karşı farklı zamanlarda işlenen suçlarda zincirleme suç artırımını düzenler.
• TCK 66: Dava zamanaşımını düzenler; basit dolandırıcılıkta süre 8 yıldır.
• CMK 253: Basit dolandırıcılığı uzlaştırma kapsamına alır ve uzlaştırmanın usulünü düzenler.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 17.10.2024 tarihli, 2021/39710 E., 2024/11880 K.

Sanık, duygusal birliktelik yaşadığı katılana önce annesinin felç geçirip bakıma muhtaç olduğunu, sonra öldüğünü ve mezar taşı için paraya ihtiyacı olduğunu söyleyerek 47.000 TL almış, geri ödememişti. Savunma ve Cumhuriyet savcısı eylemin hukuki uyuşmazlık olduğunu ileri sürmüş, tebliğname de bozma görüşündeydi. Yargıtay, annenin başka şehirde yaşaması nedeniyle yalanın katılan tarafından kolayca tespit edilemeyeceğini, hile unsurunun gerçekleştiğini ve eylemin 157/1’deki dolandırıcılık olduğunu belirterek zincirleme suç artırımıyla kurulan mahkûmiyeti onadı.

… Dosya kapsamında sanığın duygusal birliktelik içerisinde olduğu katılanın zaafiyetinden faydalandığı ve katılanı kandırdığı, özellikle annesinin hastalığı ve bakıma muhtaç olduğuna dair yalanının annesinin başka bir şehirde yaşaması nedeni ile katılan tarafından kolayca tespit edilemeyeceği, suçun hile unsurunun gerçekleştiği, sanığın bu şekilde haksız menfaat elde etmiş olduğunun anlaşılması karşısında; sanığın eyleminin 5237 sayılı Kanun’un 157. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen “dolandırıcılık” suçunu oluşturduğu anlaşıldığından …

↑ Metne dön

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 18.12.2025 tarihli, 2025/5005 E., 2025/16306 K.

Mağdur, kandırıldığı için parayı sanığın banka hesabına havale etmişti; sanık bankaya gidip durumun fark edildiğini anlayınca parayı çekmeden kaçmıştı. Mahkeme suçu teşebbüs aşamasında kabul edip indirim yapmıştı. Yargıtay, paranın sanığın hesabına geçmesiyle suçun tamamlandığını, parayı almadan kaçmanın bunu değiştirmediğini belirtti; ancak aleyhe temyiz bulunmadığı için bu hatayı bozma sebebi yapmadı ve mahkûmiyeti onadı.

… suça konu parayı sanığın hesabına havale etmesi ve paranın sanığın hesabına geçmesi ile dolandırıcılık suçunun tamamlandığı, sanığın , durumun farkedildiğini anlayarak parayı almadan bankadan kaçmasının suçun tamamlanmasına engel olmadığı …

↑ Metne dön

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 20.04.2026 tarihli, 2026/13 E., 2026/4202 K.

Sanık, basit dolandırıcılıktan 1 yıl 8 ay hapis ve adli para cezası almış, hüküm kesinleşmişti. Dosyadaki uzlaştırma raporunda taraflara ulaşılamadığı için uzlaşma sağlanamadığı yazılmıştı; teklif formlarını uzlaştırmacı kendisi tebliğe çıkarmıştı. Yargıtay, uzlaştırmacının önce iletişim araçlarıyla çağrı yapması, ulaşılamazsa teklifin uzlaştırma bürosu aracılığıyla Tebligat Kanununa göre gönderilmesi gerektiğini, teklifin usulüne uygun yapılmadığını belirterek hükmü kanun yararına bozdu.

… uzlaşma teklif formlarının uzlaştırmacının kendisi tarafından tebliğe çıkarıldığı ve taraflarla irtibat kurulamadığından bahisle uzlaşmanın sağlanamadığı belirtilmiş ise de; uzlaşma tekliflerinin yukarıda açıklandığı üzere uzlaştırma bürosu aracılığıyla 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre gönderilmesinin gerektiği, uzlaşma tekliflerinin usulüne uygun yapılmadığı anlaşılmakla …

↑ Metne dön

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 13.04.2026 tarihli, 2021/36924 E., 2026/3791 K.

Sanıklar, ticari ilişki içinde oldukları katılan şirkete verdikleri ve üçüncü imzası eksik bırakılan çekler nedeniyle nitelikli dolandırıcılıktan yargılanmış, beraat etmişlerdi; tebliğname bozma görüşündeydi. Sanıklar mal gelmediği için imzayı tamamlamadıklarını söylemiş, ticaret mahkemesi dosyalarındaki bilirkişi raporları da son faturalar üzerinde ihtilaf bulunduğunu göstermişti. Yargıtay, taraflar arasında devamlı bir ticari ilişkiden doğan alacak uyuşmazlığı olduğunu, dolandırıcılık kastına yeter delil bulunmadığını belirterek beraat hükümlerini onadı.

… taraflar arasında devamlılık arz eden bir ticari ilişki olup, sahte imza ile oluşturulmuş çekler değil, imzası eksik bırakılmış çeklerin konu edildiği, taraflar arasında hukuki ilişkiden … bir alacak mevzusunun olduğu, sanıkların dolandırıcılık kastı ile hareket ettikleri yönünde cezalandırılmalarına yeter delil de bulunmadığı …

↑ Metne dön

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 10.03.2026 tarihli, 2024/5754 E., 2026/2843 K.

Sanık, kendisine ait olmayan bir aracı kendisininmiş gibi katılana satıp 64.200 TL almış; ilk derece mahkemesi beraat, bölge adliye mahkemesi 157/1’den mahkûmiyet kararı vermişti. Sanık, borçlarına karşılık katılana iki araç devrettiğini söylemiş, katılan da bunu doğrulamıştı. Yargıtay, önce araç sahibinin tanık olarak dinlenmesi ve katılanın araç satışı nedeniyle yaptığı ödemelerin tereddütsüz belirlenmesi gerektiğini; ayrıca bu devirlerin suçtan doğan zarara karşılık olup olmadığının, araçların devir tarihindeki değerinin ve zararın kısmen mi tamamen mi giderildiğinin belirlenmesi, kısmi ödemede katılanın rızasının sorulması gerektiğini belirterek eksik inceleme ve etkin pişmanlığın değerlendirilmemesi nedeniyle hükmü bozdu.

… zararın kısmen giderildiğinin belirlenmesi durumunda, hangi tarihte giderildiği belirlenerek ve katılana kısmi ödeme nedeniyle etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasına rıza gösterip göstermediği hususu sorularak sonucuna göre işlem yapılması gerekirken eksik inceleme sonucu etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması …

↑ Metne dön

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 21.04.2026 tarihli, 2021/31523 E., 2026/4302 K.

Sanıklar, 158/1-h’deki tacir veya şirket yöneticisinin ticari faaliyeti sırasında dolandırıcılıktan ağır ceza mahkemesinde mahkûm edilmişti. Yargıtay, sanıkların şirket kurmadan ve tacir sıfatı kullanmadan faaliyet gösterdiğini, galericiliğin de serbest meslek sayılamayacağını, bu nedenle eylemin uzlaştırma kapsamındaki basit dolandırıcılık olduğunu belirtti. Basit dolandırıcılıktaki 8 yıllık olağan dava zamanaşımının son kesme sebebinden bu yana dolduğunu tespit ederek hükmü bozdu ve davaların düşmesine karar verdi.

… Sanıkların faaliyetlerini bir şirket kuruluşu olmaksızın icra ettikleri ve şirket veya tacir sıfatı kullanılmadan haksız menfaatin elde edildiği anlaşılmakla, somut olayda, 5237 sayılı TCK’nın 158/1-h maddesinde öngörülen nitelikli hâlin gerçekleşmediği gibi galerici olduğu belirtilen sanık …’in, bu görevinin serbest meslek olarak da nitelendirilemeyeceği, bu nedenle eylemlerinin 5237 sayılı Kanun’un 157/1. maddesinde öngörülen ve 02.12.2016 tarih ve 29906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesi ile değişik 5271 sayılı Kanun’un 253. ve 254.maddeleri gereğince uzlaştırma kapsamına alınan basit dolandırıcılık suçunu oluşturduğu …

… Sanıkların eylemlerine uyan “dolandırıcılık” suçunun Kanundaki cezasının türü ve üst sınırına göre, 5237 sayılı TCK’nin 66/1-e maddesinde öngörülen olağan dava zamanaşımının …

↑ Metne dön