Yürütmenin Durdurulması Talepli İptal Davası Dilekçesi
Yürütmenin durdurulması talepli iptal davası dilekçesi: 60 gün, iki şart, teminat, 7 günlük itiraz ve seçmeli gerekçelerle indirilebilir örnek.
Yürütmenin durdurulması talepli iptal davası dilekçesi, idari işlem uygulanıp sonuç doğurmadan önce mahkemeden işlemi durdurmasını ve ardından iptal etmesini istemek için yazılır. İşyeri kapatma, ruhsat iptali, yıkım kararı, öğrencilikten çıkarma ya da memurun başka ile atanması gibi işlemlerde dava yıllarca sürebilir; işlem bu sırada uygulanırsa kazanılan dava çoğu zaman geç kalır. Dilekçeyi işlemin muhatabı olan kişi veya şirket ya da avukatı, idare mahkemesine verir. Aşağıdaki örnekte yürütmenin durdurulmasının (kısaca YD) iki şartı ayrı başlıklarla yazıldı; beş hukuka aykırılık sebebi için dosyanıza göre seçeceğiniz paragraflar var.
Dilekçe Örneği
[İL] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
(Dilekçeyi yetkili mahkemenin bulunduğu ilden başka bir yerde veriyorsanız: [YETKİLİ İL] İdare Mahkemesi Başkanlığına gönderilmek üzere [BULUNDUĞUNUZ İL] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA)
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMLİDİR
[Savunma alınmadan YD istiyorsanız ekleyin: İDARENİN SAVUNMASI ALINMADAN KARAR VERİLMESİ İSTENMEKTEDİR]
DAVACI: [Ad Soyad / şirket unvanı], T.C. Kimlik No: [………] [şirketse: vergi no ve MERSİS no]
Adresi: [………]
VEKİLİ: [varsa: Av. Ad Soyad, baro ve sicil no, adresi]
DAVALI: [………] Valiliği / [………] Belediye Başkanlığı / [………] Bakanlığı / [………] Üniversitesi Rektörlüğü, [adresi]
DAVA KONUSU İŞLEM: [gg.aa.yyyy] tarihli, [sayı] sayılı, [işlemi yapan makam] tarafından [dayanak kanun ve madde] uyarınca kurulan, [işlemin kısa içeriği: işyerimin [süre] süreyle kapatılması / [ruhsat türü] ruhsatımın iptali / [ada, parsel] üzerindeki yapının yıkımı / öğrencilikten çıkarma cezası / [il]’e atamam] işlemi
YAZILI BİLDİRİM (TEBLİĞ) TARİHİ: [gg.aa.yyyy] (tebliğ belgesi ektedir) [tebliğ yapılmadıysa: işlemi [gg.aa.yyyy] tarihinde [nasıl] öğrendim]
İDAREYE BAŞVURU: [İYUK 11 uyarınca başvurduysanız: [gg.aa.yyyy] tarihinde [makam]’a başvurdum; başvurum [gg.aa.yyyy] tarihinde reddedildi / 30 gün içinde cevap verilmediğinden reddedilmiş sayıldı. Başvurmadıysanız bu satırı silin.]
UYUŞMAZLIK KONUSU MİKTAR: [Yalnız iptalle birlikte zarar da istiyorsanız: maddi [……] TL, manevi [……] TL; istemiyorsanız bu satırı silin]
KONU: Hukuka açıkça aykırı olan ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlara yol açacak dava konusu işlemin öncelikle teminatsız olarak yürütmesinin durdurulması, ardından iptali [ile işlem nedeniyle uğradığım zararın davalı idareden tahsili] istemidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Dava şartları. İşlem bana [gg.aa.yyyy] tarihinde tebliğ edildi; dava, İYUK 7’deki 60 günlük süre [özel süre varsa: [kanun ve madde]’deki [……] günlük süre] içinde açılmıştır. [İYUK 11 başvurusu yaptıysanız: başvurum işlemeye başlamış dava süresini durdurmuş, ret üzerine kalan süre içinde dava açılmıştır.] İşlemi yapan [makam] [il]’de bulunduğundan Mahkemeniz İYUK 32/1 uyarınca yetkilidir [taşınmaza ilişkin işlemde: taşınmaz [il]’de olduğundan İYUK 34/1 / atamada: yeni veya eski görev yerim [il] olduğundan İYUK 33/1]. Dava konusu işlem, kesin ve yürütülmesi gereken, doğrudan hukukumu etkileyen bir işlemdir; işlemin muhatabı olduğum için menfaatim açıktır (İYUK 2/1-a).
2. Olay. [Kim olduğunuzu ve işlemden önceki durumu kısaca yazın: [……] yıldır [adres]’te [faaliyet] yürüten işyerimin ruhsatı [gg.aa.yyyy] tarihlidir / [üniversite, fakülte, sınıf] öğrencisiyim / [kurum]’da [unvan] olarak çalışıyorum.] Davalı idare [gg.aa.yyyy] tarihli [tutanak / rapor / şikâyet / soruşturma] üzerine dava konusu işlemi kurdu. İşlemin gerekçesi “[işlemdeki gerekçe, aynen]” şeklindedir. Olayların gerçek sırası şudur: [tarih sırasıyla, kısa ve somut].
3. HUKUKA AYKIRILIK SEBEPLERİ — A. YETKİ
[SEÇENEK — dosyanıza uyuyorsa kullanın: işlemi kanunun yetkili kıldığı makam kurmadı] [Dayanak kanun ve madde], bu işlemi kurma yetkisini [kurul / encümen / disiplin kurulu / atamaya yetkili amir]’e vermektedir. Dava konusu işlem ise [başka makam / kurul kararı olmaksızın tek imza] ile kurulmuştur. Dosyada usulüne uygun bir yetki devri belgesi yoktur; yetki devri varsa da devredilemeyecek bir yetkiye ilişkindir.
[SEÇENEK — kurul kararı eksik ya da toplantı usulsüz] İşleme esas alınan [kurul] kararı, [toplantı yeter sayısı sağlanmadan / üyelerden [……] katılmadan / gündemde yokken] alınmıştır. Kurul kararı bulunmadan veya usulsüz kurul kararıyla kurulan işlem yetki yönünden sakattır.
[SEÇENEK — yetki süresi geçti] [Dayanak mevzuat], idareye bu işlemi [olayı öğrenmeden itibaren / fiilden itibaren] [……] içinde kurma yetkisi tanır. Olay [gg.aa.yyyy] tarihinde öğrenildiği hâlde işlem [gg.aa.yyyy] tarihinde kurulmuştur.
4. B. ŞEKİL (USUL)
[SEÇENEK — savunma alınmadı] [Öğrenci disiplin / meslek kuruluşu / ruhsat] mevzuatı, yaptırım uygulanmadan önce ilgilinin savunmasının alınmasını zorunlu tutar ([yönetmelik ve madde]). Bana savunma için yazılı bildirim yapılmadı [ya da verilen süre [……] gündü ve mevzuattaki asgari süreden kısaydı]. Savunma hakkı tanınmadan kurulan işlem şekil yönünden hukuka aykırıdır.
[SEÇENEK — kanunun öngördüğü ön adım atlandı] [Dayanak madde], kapatma veya iptalden önce eksikliğin giderilmesi için [……] gün süre verilmesini [ya da önce ihtar / idari para cezası uygulanmasını] öngörür. Davalı idare bu süreyi vermeden doğrudan en ağır yaptırımı uygulamıştır.
[SEÇENEK — işlem gerekçesiz ya da başvuru yolu gösterilmedi] Tebliğ edilen işlemde hangi olgunun hangi hükme uyduğu gösterilmemiştir; yalnız “[mevzuata aykırılık]” ifadesi vardır. Anayasa’nın 40. maddesi uyarınca idare, işlemlerinde başvurulacak kanun yollarını, mercileri ve süreleri belirtmek zorundadır; tebliğ belgesinde bu bilgiler yoktur.
[SEÇENEK — tebligat usulsüz] İşlem bana usulüne uygun tebliğ edilmedi; [kapıya asılan kâğıt / komşuya bırakılan evrak / tanıksız tutanak] ile tebliğ yapılmış gibi gösterildi. İşlemi [gg.aa.yyyy] tarihinde [nasıl] öğrendim; süre bu tarihten hesaplanmalıdır (7201 sayılı Tebligat Kanunu 32).
5. C. SEBEP
[SEÇENEK — işleme esas olgu gerçekleşmedi] İşlemin dayandığı [tespit tutanağı / denetim raporu] [gg.aa.yyyy] tarihlidir. Tutanakta [tarih, saat, tespit yöntemi / imza / tanık] eksiktir; anlatılan durum ekteki [fotoğraf / fatura / kamera kaydı / bilirkişi raporu] ile çelişmektedir. Sebep unsuru somut ve doğrulanabilir bir olguya dayanmayan işlem hukuka aykırıdır. Gerekirse mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasını istiyorum (İYUK 31).
[SEÇENEK — olgu var ama işleme elverişli değil] Tespit edilen [eksiklik], dayanak maddedeki “[madde metnindeki şart]” şartını karşılamaz. Örneğin [eksiklik giderildi / ruhsata esas şart hâlâ sağlanıyor / fiil yönetmelikte sayılan disiplin suçu değildir]. Hukuken o sonuca bağlanmamış bir olguyla işlem kurulamaz.
[SEÇENEK — öğrenci disiplin veya ruhsat iptalinde aynı olaydan ceza dosyası] Aynı olay nedeniyle hakkımda [kovuşturmaya yer olmadığına / beraat] kararı verilmiştir ([merci], [esas no], [tarih]). Ceza dosyasındaki bu tespit, idarenin dayandığı olgunun varlığını tartışmalı hâle getirir; dosyanın Mahkemenizce getirtilmesini istiyorum.
[SEÇENEK — eksik araştırma] Davalı idare, lehime olan [belge / tanık / önceki denetim raporu]’nu dosyaya almadan karar vermiştir. Bu belge, işlemin dayandığı tespitin aksini göstermektedir.
6. D. KONU
[SEÇENEK — ölçüsüz yaptırım] Mevzuat aynı eksiklik için [ihtar / para cezası / süreli kapatma] gibi daha hafif tedbirleri de öngördüğü hâlde idare [süresiz kapatma / ruhsat iptali / çıkarma] yaptırımını seçmiştir. İşlemin ağırlığı ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir denge yoktur; Anayasa’nın 13. maddesindeki ölçülülük ilkesi idari yaptırımlar için de geçerlidir.
[SEÇENEK — kademeli yaptırımda yanlış basamak] Dayanak madde, ilk ihlalde [……], tekrarında [……] öngörür. Hakkımda daha önce kesinleşmiş bir işlem yoktur; ilk ihlal için öngörülen yaptırım uygulanmalıydı.
[SEÇENEK — yıkımda bölünebilir aykırılık] Ruhsata aykırılık yapının yalnız [……] bölümündedir. Aykırılığın giderilmesi mümkünken yapının tamamının yıkımına karar verilmesi işlemin konusunu hukuka aykırı kılmaktadır.
7. E. MAKSAT
[SEÇENEK — işlem kamu yararı dışında bir amaçla kuruldu] [gg.aa.yyyy] tarihinde [idareye şikâyette bulundum / aleyhe dava açtım / komşu işletmeyle uyuşmazlık başladı]; dava konusu işlem bundan [……] gün sonra kuruldu. Aynı durumdaki [benzer işyerleri / öğrenciler / personel] hakkında hiçbir işlem yapılmamıştır: [somut örnekler]. Olguların tarih sırası, işlemin kamu yararı ve kanunun amacı dışında, cezalandırma amacıyla kurulduğunu gösteriyor.
8. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMİNİN GEREKÇESİ. İYUK 27/2’deki iki şart dosyamda birlikte gerçekleşmiştir.
(1) Telafisi güç veya imkânsız zarar.
[SEÇENEK — işyeri kapatma veya ruhsat iptali] İşyerimde [……] kişi çalışıyor; kapatma süresince aylık [……] TL kira, [……] TL maaş ve SGK yükümlülüğü sürerken hiç gelir elde edemeyeceğim. Sözleşmeli müşterilerim [……] başka işletmelere geçecek; kaybedilen müşteri ve ticari itibar dava sonunda geri gelmez.
[SEÇENEK — yıkım kararı] Yıkım uygulanırsa yapı ortadan kalkar; iptal kararı yıkılmış yapıyı geri getirmez. Bu, telafisi imkânsız zararın en açık hâlidir.
[SEÇENEK — öğrenci disiplin cezası] Ceza uygulanırsa [gg.aa.yyyy] tarihinde başlayan [dönem / final sınavları / staj] kaybedilecek, [burs / yurt / öğrenci statüsüne bağlı haklar] sona erecektir. Geçen eğitim dönemi dava kazanılsa da geri verilemez.
[SEÇENEK — memurun atanması] Yeni görev yerine gitmem hâlinde [eşimin görevi / çocuklarımın okulu / tedavi gördüğüm sağlık kuruluşu] nedeniyle aile birliğim bozulacak, [sağlık raporu] ile belgelenen tedavim kesilecektir. [Bu seçenekte savunma alınmadan YD istenemez; aşağıdaki “savunma alınmadan” paragrafını silin.]
(2) Açık hukuka aykırılık. Yukarıda [A / B / C] başlığında gösterdiğim [yetkisiz makamın işlemi kurması / savunma alınmaması / dayanak tutanağın ekteki belgelerle çürütülmesi], işlemin hukuka aykırılığını ayrıca araştırmaya gerek kalmadan dosyadan açıkça ortaya koymaktadır.
[SEÇENEK — uygulanmakla etkisi tükenecek işlemde: savunma alınmadan YD] Dava konusu işlem [gg.aa.yyyy] tarihinde uygulanacak [yıkım ekibi görevlendirildi / kapatma mühürü vurulacak / sınav bu tarihte yapılacak]; uygulandığı anda etkisi tükenecektir. İYUK 27/2 uyarınca, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere, idarenin savunması beklenmeden yürütmenin durdurulmasını istiyorum. Kamu görevlilerinin atanması, naklen atanması, görev ve unvan değişikliği ile görevlendirilmesine ilişkin işlemler bu kapsamda sayılmadığından, bu paragrafı yalnız diğer işlemlerde kullanın.
[SEÇENEK — sürelerin kısaltılması] İYUK 27/5 uyarınca savunma süresinin kısaltılmasını ve dilekçenin davalıya memur eliyle tebliğ edilmesini istiyorum.
[SEÇENEK — teminatsız YD] Durumun gereği teminat aranmamasını gerektirmektedir: [gelir durumu, ödenmemiş alacaklar, işletmenin kapalı olması]. Adli yardım talebim kabul edilirse İYUK 27/6 uyarınca teminat alınmayacaktır.
9. Zarar istemi. [Tam yargı istemi varsa:] İşlem nedeniyle [kapalı kalınan günlerde kaybedilen kazanç / yıkılan yapının değeri / ödenmeyen aylık] tutarında zarara uğradım. İYUK 12 uyarınca iptal istemiyle birlikte bu zararın [faiz türü ve başlangıcı: dosyaya göre] ile davalıdan tahsilini istiyorum; miktar şimdilik maddi [……] TL, manevi [……] TL’dir.
HUKUKİ NEDENLER: Anayasa m.2, 13, 36, 40, 125; 2577 sayılı İYUK m.2, 3, 5, 7, 11, 12, 16, 17, 27, 31, 32, 33, 34; [dava konusu işlemin dayanağı kanun, yönetmelik ve madde numaraları]; ilgili mevzuat.
DELİLLER: Dava konusu işlem ve tebliğ belgesi, işlemin dayandığı [tespit tutanağı / denetim raporu / kurul kararı], [varsa] İYUK 11 başvurum ve ret yazısı, savunma istem yazısı ve savunmam, [ruhsat / tapu / öğrenci belgesi / atama onayı], zararı gösteren [kira sözleşmesi, SGK bildirgesi, fatura, sağlık raporu, okul kaydı], fotoğraflar, işlem dosyasının tamamı (İYUK 16/5 uyarınca davalı idareden getirtilmesini talep ederim), [ceza dosyası], tanık: [ad soyad değil, görev unvanı ve ilişkisi], gerektiğinde keşif ve bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
DURUŞMA TALEBİ: İYUK 17 uyarınca davanın duruşmalı görülmesini talep ederim. [İstemiyorsanız bu satırı silin]
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan ve Mahkemenizce resen gözetilecek nedenlerle;
1. Dava konusu işlemin [uygulanmakla etkisi tükenecekse: idarenin savunması alınmaksızın,] teminatsız olarak yürütmesinin durdurulmasına,
2. Savunma alınmadan YD istemim kabul görmezse, İYUK 27/5 uyarınca sürelerin kısaltılarak savunmanın alınmasına ve YD istemimin ivedilikle karara bağlanmasına,
3. Teminatsız YD kabul görmezse, durumuma uygun makul bir teminat karşılığında yürütmenin durdurulmasına,
4. Dava konusu [işlem]in iptaline,
5. [Tam yargı istemi varsa:] İşlem nedeniyle uğradığım maddi [……] TL ve manevi [……] TL zararın [faiz türü ve başlangıcı] ile davalı idareden tahsiline,
6. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ederim.
[gg.aa.yyyy]
Davacı [/ Davacı Vekili]
[Ad Soyad / İmza]
EKLER:
1. Dava konusu işlem ve tebliğ belgesi
2. İşlemin dayandığı tutanak, rapor veya kurul kararı (elinizdeyse)
3. [varsa] İYUK 11 başvurusu ve ret yazısı
4. Zararı gösteren belgeler [kira sözleşmesi, SGK kaydı, fatura, sağlık raporu, öğrenci belgesi]
5. [varsa] Adli yardım talebi ve gelir durumunu gösteren belgeler
6. [varsa] Vekâletname
7. Dilekçe ve eklerin davalı sayısından bir fazla örneği
Bu metin örnek niteliğindedir; dosyanızın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. İndirdiğiniz UDF dosyasını UYAP Doküman Editörü ile açabilirsiniz.
Yürütmenin Durdurulması Talepli İptal Davası Dilekçesi Nereye, Kaç Günde Verilir?
Dilekçe, işlemin yazılı bildirimini izleyen günden başlayan 60 gün içinde yetkili idare mahkemesine verilir; YD istemi ayrı bir süreye bağlı değildir, dava dilekçesinde yer alır. Bu 60 günün nasıl hesaplandığını ve davanın kimler tarafından açılabileceğini iptal davası nedir, nasıl açılır yazısında anlattım. Yetkili mahkeme kural olarak işlemi yapan idarenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK 32/1); imar, yıkım ve ruhsat gibi taşınmaza ilişkin işlerde taşınmazın bulunduğu yer (34/1), memurun atanmasında yeni veya eski görev yeri (33/1) yetkilidir. Yıkım kararına özgü itiraz paragraflarını yıkım kararına karşı dava dilekçesi örneğinde ayrıca verdim.
| Konu | Süre | Nereye verilir | Dayanak |
|---|---|---|---|
| YD istemli iptal davası (genel) | Yazılı bildirimi izleyen günden 60 gün | Yetkili idare mahkemesi | İYUK 7, 32 |
| İvedi yargılama işleri (ihale, acele kamulaştırma vb.) | 30 gün | Yetkili idare mahkemesi; YD kararına itiraz yok | İYUK 20/A |
| Dilekçeyi başka şehirde vermek | Aynı süre | Bulunduğunuz yerin idare mahkemesi (yoksa asliye hukuk hâkimliği) | İYUK 4, 6/1 |
| İşlemin geri alınması için idareye başvuru | Dava süresi içinde; süreyi durdurur | Üst makam, yoksa işlemi yapan makam | İYUK 11 |
| YD istemi hakkındaki karara itiraz | Tebliği izleyen günden 7 gün, bir defa | Bölge idare mahkemesi | İYUK 27/7 |
| İdare mahkemesi kararına istinaf | Tebliğden 30 gün | Bölge idare mahkemesi | İYUK 45/1 |
Bu yol kural olarak idari para cezaları ve trafik yaptırımları için değildir; onlara karşı başvuru 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır (5326 m.27/1). Ancak para cezası aynı işlemde yıkım, kapatma gibi idari yargıya giren bir kararla birlikte verildiyse, para cezası da bu dilekçede iptal istemiyle idare mahkemesine götürülür (5326 m.27/8), ayrıntısı idari para cezasına itiraz dilekçesi sayfasında. YD kurumunun ne olduğunu ve şartlarını kısa olarak yürütmenin durdurulması sözlük maddesinde anlattım.
Dilekçeyi Vermeden Önce Neleri Hazırlamalısınız?
İdari yargılama kural olarak dosya üzerinden yürür; mahkemenin önüne koymadığınız belge, YD kararında değerlendirilmez. YD istemi dilekçe ve eklerinden yerinde görülmezse savunma beklenmeden reddedilebildiği için (İYUK 27/3) zararı gösteren belgeler ilk gün dosyada olmalıdır.
- İşlemin kendisi ve tebliğ belgesi; tebliğ yapılmadıysa işlemi nasıl öğrendiğinizi gösteren belge.
- İşlemin dayandığı tutanak, denetim raporu veya kurul kararı; elinizde yoksa dilekçede getirtilmesini isteyin, idare işlem dosyasını savunmasıyla göndermek zorundadır (İYUK 16/5).
- Telafisi güç zararı somutlaştıran belgeler: kira sözleşmesi, çalışan listesi ve SGK kaydı, sözleşmeler, okul takvimi, sağlık raporu, ailenin durumu.
- Teminat istenmesini önlemek istiyorsanız gelir durumunuzu gösteren belgeler ve adli yardım talebi.
Dilekçe ve ekler davalı sayısından bir fazla nüsha hazırlanır (İYUK 3/3). Dilekçeyi adliyedeki idare mahkemesi ön bürosuna verebilir, elektronik imzanız varsa UYAP Vatandaş Portal veya avukatınız UYAP Avukat Portal üzerinden gönderebilir. Harç ve posta gideri dava açıldığı yıl için ilan edilen tarifeye göre peşin ödenir; eksikse mahkeme 30 gün süreli bildirimi iki kez yapar, tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (İYUK 6/4). Vekâletnameyi nasıl çıkaracağınızı avukata vekâletname verme yazısında bulabilirsiniz.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Doldururken Dikkat: YD İstemini Kaybettiren 6 Hata
Yürütmenin durdurulması talepli iptal davası dilekçesinde en sık hata, YD’yi tek cümleyle istemektir. Köşeli parantezli her alanı işlemin ve belgelerin üzerindeki bilgiyle birebir doldurun, dosyanıza uymayan seçenek paragraflarını silin.
- İki şartı birbirine karıştırmak. Zararı ve hukuka aykırılığı ayrı başlıkta yazın. “İşlem hukuka aykırıdır, bu yüzden zarar görüyorum” cümlesi iki şartı da karşılamaz.
- Zararı rakamsız ve belgesiz anlatmak. “Mağdur olacağım” yerine çalışan sayısı, kira, sınav tarihi, tedavi raporu yazın ve belgesini ekleyin. Mahkeme YD istemini dilekçe ve eklerinden yerinde görmezse savunma beklemeden reddedebilir (İYUK 27/3).
- Atamada savunmasız YD istemek. Kamu görevlisinin atanması, nakli, görev ve unvan değişikliği uygulanmakla etkisi tükenecek işlem sayılmaz (İYUK 27/2); bu işlemlerde savunma alınmadan YD istemi işe yaramaz.
- Tebliğ tarihini yazmamak. Yazılı bildirim tarihi İYUK 3/2-c’nin zorunlu unsurudur; eksik dilekçe 30 gün içinde yenilenmek üzere reddedilir (İYUK 15/1-d) ve bu arada işlem uygulanabilir.
- İlgisiz işlemleri tek dilekçeye koymak. Aralarında bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi olmayan işlemler ayrı dava konusu olur (İYUK 5); karışık dilekçe reddedilir ve YD gecikir.
- Ret sonrası aynı gerekçeyle yeniden YD istemek. Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez YD istenemez (İYUK 27/10). Ret kararına 7 gün içinde itiraz edin ya da ancak yeni bir sebep, yeni bir belge doğduğunda yeniden isteyin.
Dikkat: İvedi yargılama usulüne tabi işlerde (ihale, acele kamulaştırma, ÇED kararları gibi) ve MEB veya ÖSYM’nin merkezi sınavlarına ilişkin davalarda YD kararına itiraz edilemez; dava süresi de kısadır (İYUK 20/A, 20/B).
Dava Açıldıktan Sonra YD İstemi Nasıl Karara Bağlanır?
Mahkeme önce görev, yetki, süre ve dilekçe unsurlarını inceler (İYUK 14), ardından dilekçeyi davalı idareye tebliğ eder; idare 30 gün içinde savunma verir (İYUK 16/3). YD kural olarak bu savunmadan veya savunma süresinin geçmesinden sonra, gerekçeli kararla verilir; kararda işlemin hangi gerekçeyle açıkça hukuka aykırı olduğu ve hangi zararların doğacağı yazılmak zorundadır (27/2). YD kararı verilen dosyalar öncelikle incelenir (27/8).
YD kararı verilirse idare gecikmeksizin, her hâlde kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde kararın gereğini yerine getirir (İYUK 28/1). Karar kadar önemli olan, karar çıkana kadar işleme uyma yükümlülüğüdür: Danıştay, idari işlemin aksi yargı kararıyla kesinleşinceye kadar hukuka uygun kabul edileceğini belirtti. Yani “işlem yok hükmünde” diyerek uygulamayı reddetmek yerine YD kararı almanız gerekir. YD istemi reddedilirse karara 7 gün içinde bölge idare mahkemesine bir defa itiraz edilir, bölge idare mahkemesi 7 gün içinde karar verir ve bu karar kesindir (27/7). Davanın esasına ilişkin karara karşı 30 gün içinde istinaf yolu açıktır; istinaf aşamasında da YD istenebilir (İYUK 52/1). Hangi kararların kesin olduğunu ve bölge idare mahkemesinin verebileceği kararları idare mahkemesi kararına istinaf yazısında anlattım.
Sık karşılaşılan bazı işlemler için bu dilekçenin konuya özel örneklerini de hazırladım: memurun cezası için disiplin cezasının iptali dava dilekçesi, üniversite öğrencileri için öğrenci disiplin cezası iptal davası dilekçesi, yabancılar için sınır dışı kararına karşı dava dilekçesi, atanamayan adaylar için güvenlik soruşturması nedeniyle atanmamaya karşı dava dilekçesi ve ruhsatı iptal edilenler için silah ruhsatı iptaline karşı dava dilekçesi. Kamu ihalelerinden yasaklanan şirketler için hazırladığım ihale yasaklama kararına karşı dava dilekçesi örneği, ivedi usule girmeyen bu davada yürütmenin durdurulmasının nasıl isteneceğini gösteriyor.
Danıştay Kararları
Danıştay 12. Daire, 18.02.2025 tarihli, 2022/4108 E., 2025/840 K.
Bir ilçede doktor olarak çalışan memur, il sağlık müdürlüğünce başka bir hastaneye atandı. Atamayı yapan makamın yetkisiz olduğunu, işlemin yok hükmünde olduğunu söyleyerek yeni görevine başlamadı; 10 gün görevine gelmediği için 657 sayılı Kanun’un 94. maddesi uyarınca görevden çekilmiş sayıldı. İdare mahkemesi, atama işleminin yetki yönünden hukuka aykırı bulunup durdurulduğunu esas alarak çekilmiş sayılma işlemini iptal etmiş, bölge idare mahkemesi istinafı reddetmişti. Danıştay, idari işlemlerin aksi yargı kararıyla ortaya konuluncaya kadar hukuka uygun kabul edileceğini, memurun atandığı tarihten YD kararının verildiği tarihe kadar göreve başlamamasının haklı bir gerekçesi olmadığını belirtti ve çekilmiş sayılma işlemini hukuka uygun bularak kararı bozdu. İşlemin hukuka aykırı olduğuna ne kadar emin olursanız olun, uygulanmasını ancak YD kararıyla durdurabilirsiniz; karar çıkana kadar işleme uymamak ayrı bir yaptırım doğurabilir.
… Davacı tarafından her ne kadar atama işleminin yetki yönünden yok hükmünde olduğu ileri sürülerek görevine başlamadığı ileri sürülmüş ise de, hukuka uygunluk karinesi uyarınca, aksi yargı kararıyla kesinleşinceye kadar idari işlemlerin hukuka uygun olduklarının kabulü gerektiği açıktır. …
Sık Sorulan Sorular
Dava açınca idari işlem kendiliğinden durur mu?
Durmaz. Dava açılması dava edilen işlemin yürütülmesini durdurmaz (İYUK 27/1); durdurma için dilekçede YD istemeniz ve iki şartı göstermeniz gerekir. Vergi davalarındaki tahsilatı durdurma kuralı (27/4) diğer işlemlere uygulanmaz.
YD için ne kadar teminat istenir?
Kanun bir tutar belirlemez; teminatın miktarını ve türünü kararı veren mahkeme belirler, teminata ilişkin anlaşmazlığı da o çözer (İYUK 27/6). Durumun gereğine göre teminat hiç aranmayabilir; adli yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz.
YD istemini dava açtıktan sonra yapabilir miyim?
Yapabilirsiniz; kanun YD istemini dava dilekçesiyle sınırlamaz, uygulamada dava sürerken ayrı dilekçeyle de istenir ve ayrıca harç ödenir. İşlem uygulanmadan önce istemek en etkilisidir; uygulanmış ama etkisi süren işlemde de istenebilir, etkisi tamamen tükenmişse YD’nin anlamı kalmaz. Aynı sebeplerle ikinci kez YD istenemeyeceğini unutmayın (27/10).
YD kararına idare itiraz edebilir mi?
Edebilir. İtiraz hakkı iki taraf için de vardır; YD kararına karşı idare de tebliği izleyen günden itibaren 7 gün içinde bölge idare mahkemesine bir defa itiraz edebilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir (İYUK 27/7).
YD kararı alırsam davayı kazanmış olur muyum?
Hayır. YD geçici bir karardır; davanın sonunda mahkeme işlemi iptal edebileceği gibi davayı reddedebilir de. Dava reddedilirse YD kararı ortadan kalkar ve işlem uygulanır.
Bu metin genel bir örnektir; dosyanızın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. İşlemi ve tebliğ belgesini bana ulaştırırsanız, YD gerekçesini dosyanıza göre birlikte kurabiliriz.
