Yıkım Kararına Karşı Dava Dilekçesi Örneği (3194 m.32)
Yıkım kararına karşı dava dilekçesi: 60 gün, taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi, YD istemi ve seçmeli gerekçelerle indirilebilir örnek.
Yıkım kararına karşı dava dilekçesi, belediye encümeninin ya da il idare kurulunun ruhsatsız veya ruhsata aykırı bulduğu yapının yıkılmasına karar vermesi üzerine, yapının sahibi veya taşınmazın maliki tarafından idare mahkemesine verilir. Yıkım bir kez uygulandığında dava kazanılsa bile yapı geri gelmez; bu yüzden dilekçenin asıl işi, iptal isteminin yanında yürütmenin durdurulmasını (kısaca YD, mahkemenin işlemi dava bitene kadar uygulatmaması) sağlam gerekçeyle istemektir. Aşağıdaki örnekte yapı tatil tutanağından encümen kararına kadar her adım için, dosyanıza göre seçeceğiniz itiraz paragrafları var.
Dilekçe Örneği
[TAŞINMAZIN BULUNDUĞU İL] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
(Yapı başka şehirdeyse dilekçeyi bulunduğunuz yerde de verebilirsiniz; o zaman hitap: [YAPININ BULUNDUĞU İL] İdare Mahkemesi Başkanlığına gönderilmek üzere [BULUNDUĞUNUZ İL] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA)
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMLİDİR
[Yıkım tarihi bildirildiyse ya da yıkım ekibi geldiyse ekleyin: İDARENİN SAVUNMASI ALINMADAN KARAR VERİLMESİ İSTENMEKTEDİR]
DAVACI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [………]
Adresi: [………]
[Birden çok malik birlikte açıyorsa her birinin adı, T.C. kimlik no ve adresi ayrı satırda]
VEKİLİ: [varsa: VEKİLİ: Av. Ad Soyad, baro ve sicil no, adresi]
DAVALI: [………] Belediye Başkanlığı, [adresi] [taşınmaz belediye ve mücavir alan sınırları dışındaysa: [………] Valiliği, [adresi]]
DAVA KONUSU İŞLEM: [………] Belediye Encümeninin / [………] İl İdare Kurulunun [gg.aa.yyyy] tarihli, [sayı] sayılı kararıyla [il, ilçe, mahalle], [ada] ada, [parsel] parsel sayılı taşınmaz üzerindeki [yapının tamamının / [kat, bölüm, m²] kısmının] 3194 sayılı İmar Kanunu 32. madde uyarınca yıkılmasına [ve aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca [……] TL idari para cezası verilmesine] ilişkin işlem ile [varsa] dayanağı [gg.aa.yyyy] tarihli yapı tatil tutanağı ve [gg.aa.yyyy] tarihli ruhsat iptali işlemi
YAZILI BİLDİRİM (TEBLİĞ) TARİHİ: [gg.aa.yyyy] (tebliğ belgesi ektedir) [tebliğ yapılmadıysa: kararı [gg.aa.yyyy] tarihinde [belediyeye başvurduğumda verilen yazı / tapu kaydındaki beyan / yıkım ekibinin gelmesi] ile öğrendim]
İDAREYE BAŞVURU: [İYUK 11 uyarınca encümen kararının kaldırılmasını istediyseniz: [gg.aa.yyyy] tarihli başvurum [gg.aa.yyyy] tarihinde reddedildi / 30 gün içinde cevap verilmediğinden reddedilmiş sayıldı. Başvurmadıysanız bu satırı silin.]
KONU: [Ada/parsel] üzerindeki yapımın yıkılmasına ilişkin encümen kararının, yıkım uygulanırsa yapı geri getirilemeyeceğinden öncelikle savunma beklenmeden ve teminat aranmadan durdurulması, sonra [aynı karardaki para cezasıyla birlikte] iptal edilmesi istemidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Dava şartları. Dava konusu karar bana [gg.aa.yyyy] tarihinde tebliğ edildi; dava, İYUK 7’deki 60 günlük süre içinde açılmıştır. [İYUK 11 başvurusu yaptıysanız: başvurum işlemeye başlamış dava süresini durdurmuş, ret üzerine kalan süre içinde dava açılmıştır.] Yıkıma konu taşınmaz [il]’de bulunduğundan Mahkemeniz İYUK 34/1 uyarınca yetkilidir. Taşınmazın [tamamının / [……] hissesinin] maliki ve yapının sahibi olduğumdan (tapu kaydı ektedir) yıkım kararı doğrudan mülkiyet hakkımı etkilemekte, menfaatim açıktır (İYUK 2/1-a).
2. Olay. Yapı [gg.aa.yyyy / yaklaşık [yıl]] tarihinde [ruhsatla / ruhsatsız olarak] [konut / işyeri / depo / bahçe evi] olarak yapıldı; [ruhsat tarihi ve no, yapı kullanma izin belgesi tarihi]. Davalı idare görevlileri [gg.aa.yyyy] tarihinde yapı tatil tutanağı düzenledi; tutanakta aykırılık “[tutanaktaki ifade, aynen]” şeklinde gösterildi ve yapı mühürlendi. [Tutanaktan sonra [gg.aa.yyyy] tarihinde [ruhsat / tadilat ruhsatı / mühür kaldırma] için başvurdum; başvurum [cevapsız kaldı / [gg.aa.yyyy] tarihinde reddedildi].] Encümen [gg.aa.yyyy] tarihinde dava konusu yıkım kararını aldı.
3. HUKUKA AYKIRILIK SEBEPLERİ. A. YETKİ
[SEÇENEK — dosyanıza uyuyorsa kullanın: encümen kararı yok] 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapının ancak belediye encümeni ya da il idare kurulu kararını izleyen aşamada yıktırılacağını öngörür. Bana tebliğ edilen [belediye başkanlığı oluru / imar müdürlüğü yazısı / tebligat], bir kurul kararına dayanmamaktadır; dosyada kurul kararı yoktur. Kurul kararı alınmadan verilen yıkım talimatı yetki yönünden sakattır.
[SEÇENEK — yanlış idare] Taşınmaz [belediye ve mücavir alan sınırları dışında / içinde] kalmaktadır. 3194 sayılı Kanunun 5. maddesine göre ilgili idare belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye, dışında valiliktir. Yıkım kararı ise [yetkisiz idare] tarafından alınmıştır; bunu gösteren [imar durumu belgesi / belediye sınır krokisi] ektedir.
4. B. ŞEKİL (USUL)
[SEÇENEK — yapı tatil tutanağı usulsüz] Kanuna göre yapının o anki inşaat durumu tespit edilir, yapı mühürlenir ve yapı tatil tutanağı yapı yerine asılarak yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır; bir nüshası muhtara bırakılır (3194 m.32). Dosyamda [tutanak yapıya asılmamıştır / muhtara nüsha bırakılmamıştır / tutanak hiç düzenlenmemiştir]. Tutanakta hangi bölümün, hangi katta, kaç metrekare ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olduğu yazılmamış; yalnız “[genel ifade]” denilmiştir. Hangi imalatın aykırı olduğu belirlenmeden yıkım kararı kurulamaz.
[SEÇENEK — bir aylık süre verilmedi ya da beklenmedi] Kanun, yapı tatil tutanağının tebliğinden itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibine yapısını ruhsata uygun hâle getirme veya ruhsat alma imkânı tanır; yıkım ancak bu sürenin sonunda aykırılık giderilmemişse gündeme gelir. Tutanak [gg.aa.yyyy], yıkım kararı ise [gg.aa.yyyy] tarihlidir; aradaki süre [……] gündür. İdare, yapının ruhsata bağlanamayacağına dair gerekçeli bir tespit de yapmamıştır (3194 m.32/6). Ruhsata uygun hâle getirilebilecek imalat için süre beklenmeden alınan yıkım kararı hukuka aykırıdır. [varsa emsal karar künyesi]
[SEÇENEK — ruhsat iptal edilmeden yıkım] Yapım için [gg.aa.yyyy] tarihli, [no] sayılı yapı ruhsatı vardır. 32. madde, aykırılık giderilmezse önce ruhsatın iptalini, ardından yıkımı düzenler. Ruhsatım iptal edilmeden ve bana bildirilmeden doğrudan yıkım kararı alınmıştır.
5. C. SEBEP
[SEÇENEK — tespit yanlış, yapı ruhsatına uygun] Yapı, ekteki onaylı projeye ve ruhsata uygundur; tutanakta aykırı denilen [bölüm], projenin [pafta / sayfa]’sında gösterilmiştir. Bu çelişkinin giderilmesi için mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasını istiyorum (İYUK 31).
[SEÇENEK — ruhsata tabi olmayan iş] Tutanakta yer alan [iç sıva / boya / doğrama değişikliği / çatı onarımı / kiremit aktarma] işleri, 3194 sayılı Kanunun 21. maddesine göre ruhsata tabi değildir. Ruhsat gerektirmeyen bir onarım ruhsatsız yapı sayılarak yıkım sebebi yapılamaz.
[SEÇENEK — aykırılık bir ay içinde giderildi ya da ruhsat başvurusu yapıldı] Tutanağın tebliğinden sonra [gg.aa.yyyy] tarihinde [aykırı kısmı kendim kaldırdım / tadilat projesi ile ruhsat başvurusu yaptım] ve mührün kaldırılmasını istedim (dilekçe ve alındı ektedir). İdare yapıyı yeniden incelemeden yıkım kararı aldı. Kanun, aykırılığın giderildiği anlaşılırsa mührün kaldırılmasını ve inşaata izin verilmesini emreder.
[SEÇENEK — yapı kayıt belgesi var] Yapı için 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesi kapsamında [gg.aa.yyyy] tarihli, [no] sayılı yapı kayıt belgesi alınmıştır. Aynı madde, yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili alınmış yıkım kararlarının iptal edileceğini öngörür. Yıkıma konu imalat belgede kayıtlı ve 31.12.2017’den önce yapılmış kısımdır; belge iptal edilmediği sürece bu kısım hakkında yıkım kararı alınması hukuka aykırıdır. [Belge iptal edildiyse: iptal işlemi bana [tebliğ edilmemiştir / [gg.aa.yyyy] tarihinde tebliğ edildi ve ayrıca dava konusu yapılmıştır].]
[SEÇENEK — yanlış yapı veya parsel] Tutanakta gösterilen [ada/parsel / yapı tarifi], benim yapımla örtüşmemektedir; ekteki tapu kaydı ve kroki yapının [başka parselde / başka bir bağımsız bölümde] olduğunu göstermektedir.
6. D. KONU
[SEÇENEK — bölünebilir aykırılık] Aykırılık yalnız [çatı katındaki eklenti / balkon kapatması / bahçedeki müştemilat] ile sınırlıdır; yapının geri kalanı ruhsatlı ve projesine uygundur. Aykırılığın kendisine yönelik yıkım yerine yapının tamamının yıkımına karar verilmesi işlemin konusunu hukuka aykırı kılar; kararın en azından ruhsatlı bölüme ilişkin kısmının iptali gerekir.
[SEÇENEK — aynı kararda para cezası verildiyse: hesap hatalı] Para cezası 42. maddenin 2. fıkrasına göre yapı sınıfı ve grubu ile aykırılıktan etkilenen alan esas alınarak hesaplanır. Kararda alan [……] m² ve yapı sınıfı [……] olarak alınmıştır; ekteki [proje / ölçüm / bilirkişi raporu] ise alanın [……] m², sınıfın [……] olduğunu göstermektedir. Ayrıca [ruhsatsızlık / can ve mal emniyeti / hisseli parsel] artırımı, yapıda bulunmayan bir duruma dayanılarak uygulanmıştır. Temel cezanın yanlış hesaplanması cezanın tamamını sakatlar. [varsa emsal karar künyesi]
7. E. MAKSAT
[SEÇENEK — seçici uygulama veya misilleme] [gg.aa.yyyy] tarihinde [komşumla sınır uyuşmazlığı başladı / belediyeye şikâyette bulundum / aleyhine dava açtım]; tutanak bundan [……] gün sonra düzenlendi. Aynı sokakta benzer nitelikteki [……] yapı hakkında hiçbir işlem yapılmamıştır: [somut adres ve fotoğraflar]. Bu sıra, işlemin imar düzenini korumak için değil başka bir amaçla kurulduğunu gösteriyor.
8. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMİNİN GEREKÇESİ. İYUK 27/2’deki iki şart birlikte gerçekleşmiştir.
(1) Telafisi güç veya imkânsız zarar. Yıkım uygulanırsa yapı ortadan kalkar; dava sonunda iptal kararı alınsa da yıkılmış yapı geri gelmez. Yapıda [ailemle oturuyorum / [……] kişinin çalıştığı işyerim faaliyet gösteriyor / hayvanlarım barınıyor]; yıkımla birlikte [barınma / gelir / [……]] imkânımı da kaybedeceğim. Yıkım masrafı da 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca benden tahsil edilecektir.
(2) Açık hukuka aykırılık. Yukarıda [A / B / C] başlığında gösterdiğim [kurul kararının bulunmaması / bir aylık sürenin beklenmemesi / yapı kayıt belgesinin varlığı], işlemin hukuka aykırılığını dosyadan açıkça ortaya koymaktadır.
[SEÇENEK — yıkım tarihi belli: savunma alınmadan YD] Davalı idare yıkımı [gg.aa.yyyy] tarihinde yapacağını bildirmiştir [yazı ektedir / yıkım ekibi [gg.aa.yyyy] tarihinde geldi]. Yıkım uygulanmakla etkisi tükenecek bir işlemdir; İYUK 27/2 uyarınca, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere, idarenin savunması beklenmeden yürütmenin durdurulmasını istiyorum.
[SEÇENEK — teminat istenmemesi] Yapı [ailemin oturduğu tek konut / tek geçim kaynağım olan işyeri]dir ve [aylık gelirim, borçlarım] nedeniyle teminat yatırmam yıkımı durdurmayı fiilen imkânsız kılar. İYUK 27/6 durumun gereklerine göre teminat aranmamasına izin verir; adli yardım talebim kabul edilirse teminat zaten alınmaz.
HUKUKİ NEDENLER: Anayasa m.13, 35, 125; 2577 sayılı İYUK m.2, 3, 7, 11, 16, 17, 27, 31, 34; 3194 sayılı İmar Kanunu m.5, 21, 32, 42 ve [varsa] geçici 16; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27/8 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Dava konusu encümen / il idare kurulu kararı ve tebliğ belgesi, yapı tatil tutanağı ve fotoğrafları, tapu kaydı, yapı ruhsatı ve onaylı proje, [varsa] yapı kullanma izin belgesi, [varsa] yapı kayıt belgesi, imar durumu belgesi, tutanaktan sonraki başvurularım ve alındıları, yapının bugünkü hâlini gösteren fotoğraflar, aynı sokaktaki benzer yapılara ait fotoğraflar, işlem dosyasının tamamı (İYUK 16/5 uyarınca davalı idareden getirtilmesini talep ederim), mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi, [varsa] aynı fiilden açılan ceza dosyası ve her türlü yasal delil.
DURUŞMA TALEBİ: Keşif sonucunu ve bilirkişi raporunu Mahkeme önünde tartışabilmek için İYUK 17 uyarınca duruşma yapılmasını istiyorum. [Duruşma istemiyorsanız silin]
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan ve Mahkemenizce resen gözetilecek nedenlerle;
1. Dava konusu yıkım kararının, uygulanmakla etkisi tükeneceğinden idarenin savunması alınmaksızın ve teminatsız olarak yürütmesinin durdurulmasına,
2. Savunma beklenmeden karar verilmesi uygun görülmezse, yıkım tarihi yaklaştığından savunma süresinin kısaltılarak dilekçenin idareye memur eliyle tebliğ edilmesine (İYUK 27/5) ve YD isteminin bu süre biter bitmez incelenmesine,
3. Teminat aranmaması istemim yerinde görülmezse, gelir durumum gözetilerek belirlenecek bir teminatla yıkımın durdurulmasına,
4. Dava konusu yıkım kararının [ve aynı karardaki idari para cezasının] iptaline,
5. Tamamen iptal mümkün görülmezse, kararın imar mevzuatına aykırılık bulunmayan [bölümlere] ilişkin kısmının ve para cezasının hukuka aykırı [artırım sebeplerine] isabet eden kısmının iptaline,
6. Harç, keşif ve bilirkişi giderleri dahil yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idarece ödenmesine
karar verilmesini saygıyla arz ederim.
[gg.aa.yyyy]
Davacı [/ Davacı Vekili]
[Ad Soyad / İmza]
EKLER:
1. Dava konusu karar ve tebliğ belgesi
2. Yapı tatil tutanağı (elinizdeyse) ve fotoğraflar
3. Tapu kaydı, yapı ruhsatı ve onaylı proje
4. [varsa] Yapı kayıt belgesi
5. Tutanaktan sonraki başvurular ve alındıları
6. [varsa] Yıkım tarihini bildiren yazı
7. [varsa] Adli yardım talebi ve gelir belgeleri
8. [varsa] Vekâletname
9. Dilekçe ve eklerin davalı sayısından bir fazla örneği
Bu metin örnek niteliğindedir; dosyanızın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. İndirdiğiniz UDF dosyasını UYAP Doküman Editörü ile açabilirsiniz.
Yıkım Kararına Karşı Dava Dilekçesi Ne Zaman ve Nereye Verilir?
Dilekçe, encümen veya il idare kurulu kararının tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesine verilir (İYUK 7/1, 34/1). 3194 sayılı Kanuna dayanan yıkım kararları İYUK 20/A’daki ivedi yargılama listesinde yer almadığından genel dava süresi ve genel kanun yolları uygulanır. Süreyi kararın tarihinden değil, size yazılı bildirim yapıldığı günden sayın. Dilekçeden önceki adımları, özellikle tutanaktan sonraki ilk günlerde yapılacakları kaçak yapıya yıkım kararı verildi yazısında sıraladım.
| Konu | Süre | Nereye verilir | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yapı tatil tutanağından sonra aykırılığı giderme veya ruhsat alma | Tebliğden itibaren en çok 1 ay | Belediye veya valilik (mühür kaldırma başvurusu) | 3194 m.32 |
| Yıkım kararına karşı iptal davası | Yazılı bildirimi izleyen günden 60 gün | Taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi | İYUK 7/1, 34/1 |
| Kararın kaldırılması için idareye başvuru | Dava süresi içinde; süreyi durdurur | Kararı alan idare | İYUK 11 |
| Aynı kararda verilen imar para cezası | Yıkım davasıyla birlikte | İdare mahkemesi | 5326 m.27/8 |
| YD istemi hakkındaki karara itiraz | Tebliği izleyen günden 7 gün, bir defa | Bölge idare mahkemesi | İYUK 27/7 |
| İdare mahkemesi kararına istinaf | Tebliğden 30 gün | Bölge idare mahkemesi | İYUK 45/1 |
Yıkım kararı tebliğ edilmeden, örneğin tapuda beyanlar hanesine işlenen kayıttan öğrenildiyse, süre öğrenme tarihinden işler; bu tarihi ve nasıl öğrendiğinizi dilekçeye yazın. 3194 sayılı Kanun, aykırılık bilgisinin tapuya beyan olarak işlenmesini ve idare aykırılığın giderildiğini bildirmeden bu kaydın silinmemesini öngörür. YD’nin ne olduğunu ve şartlarını yürütmenin durdurulması sözlük maddesinde, iptal davasının genel iskeletini yürütmenin durdurulması talepli iptal davası dilekçesi sayfasında bulabilirsiniz.
Dilekçeyi Vermeden Önce Hangi Belgeleri Toplamalısınız?
İdari yargılama evrak üzerinden yürüdüğü ve YD istemi dilekçe ile eklerinden yerinde görülmezse savunma beklenmeden reddedilebildiği için (İYUK 27/3), aşağıdaki belgeler ilk gün dosyada olmalıdır.
- Encümen veya il idare kurulu kararı ve tebliğ zarfı ya da tebliğ mazbatası.
- Yapı tatil tutanağı; elinizde yoksa belediyeden örneğini isteyin, alamazsanız dilekçede işlem dosyasının getirtilmesini isteyin (İYUK 16/5).
- Tapu kaydı, yapı ruhsatı, onaylı proje, varsa yapı kullanma izin belgesi ve yapı kayıt belgesi.
- Tutanaktan sonra yaptığınız ruhsat veya mühür kaldırma başvurularının alındıları.
- Yapının bugünkü hâlini ve aykırı denilen bölümü gösteren tarihli fotoğraflar; yıkım tarihini bildiren yazı.
Dilekçe ve ekler davalı sayısından bir fazla nüsha hazırlanır (İYUK 3/3). Dilekçeyi adliyedeki idare mahkemesi ön bürosuna verebilir, elektronik imzanız varsa UYAP Vatandaş Portal’dan, avukatınız UYAP Avukat Portal’dan gönderebilir. Yıkım tarihi yakınsa dilekçeyi verdiğiniz gün YD isteminin acil olduğunu ön büroda belirtin ve kayıt numarasını alın. Vekâletname için avukata vekâletname verme yazısına bakabilirsiniz.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Doldururken Dikkat: Yıkım Davasını Zayıflatan 6 Hata
Köşeli parantezli alanları karar, tutanak ve tapu kaydındaki bilgilerle birebir doldurun; dosyanıza uymayan seçenek paragraflarını silin.
- Yalnız yapı tatil tutanağına dava açmak. Yıkım sonucunu doğuran işlem encümen veya il idare kurulu kararıdır. Tutanaktaki eksiklikleri bu karara karşı açılan davada ileri sürün ve dava konusu işlem satırına kurul kararını yazın.
- Bir aylık süreyi boş geçirmek. Tutanaktan sonraki bir ay, aykırılığı giderme veya ruhsat alma süresidir (3194 m.32). Bu sürede başvuru yapıp alındı almak, davada en güçlü belgelerden biri olur.
- Zararı soyut anlatmak. “Mağdur olurum” yazmak yetmez. Yapıda kimin oturduğunu, hangi işin yürüdüğünü ve yıkımın ne zaman yapılacağını yazın, belgesini ekleyin.
- Para cezasını unutmak. Aynı kararda imar para cezası varsa onun iptalini de isteyin. Ayrı bir kararla verilen imar para cezası da tebliğden 60 gün içinde idare mahkemesinde ayrıca dava edilir (sulh ceza hâkimliğine itiraz yolu değildir); ayrı süresini takip edin. Bunun örneğini imar para cezası iptal davası dilekçesi sayfasında hazırladım.
- Bütün maliklerin adını yazmamak. Hisseli taşınmazda dava açmayan malik için karar kesinleşebilir. Birlikte açacaksanız her malikin bilgisini ayrı satıra yazın (İYUK 5/2).
- Keşif ve bilirkişi istememek. Yıkım davalarında aykırılığın varlığı ve büyüklüğü çoğu zaman keşifle belirlenir. Talebi dilekçede açıkça yazın (İYUK 31).
Dikkat: Mühürlenmiş yapıda idarenin yazılı izni olmadan inşaata devam etmek ayrıca suç oluşturabilir. 3194 sayılı Kanun yalnız yapıyı mevzuata uygun hâle getirmek için idarenin yazılı izniyle yapılan işlerin mühür bozma sayılmayacağını söyler (m.42).
Yıkım Kararı, İmar Para Cezası ve Ceza Davası Birbirinden Nasıl Ayrılır?
Aynı ruhsatsız yapı üç ayrı sonuç doğurabilir: yıkım kararı, 42. maddeye göre idari para cezası ve TCK 184’e göre imar kirliliği suçundan ceza davası. Yıkım ve para cezası çoğu zaman aynı encümen kararında yer alır; ceza davası ise savcılığın işidir ve asliye ceza mahkemesinde görülür. Ceza tarafını imar kirliliğine neden olma suçu yazısında anlattım. 42. madde, aynı fiil nedeniyle TCK 184’ten mahkûm olan kişiye tahsil edilen imar para cezasının faizsiz iade edileceğini söyler. Yıkımın ardından idare taşınmazınızı kamulaştırmadan yol, park gibi bir kamu tesisine katarsa bu kez bedel davası gündeme gelir; bunu kamulaştırmasız el atma dava dilekçesi sayfasında anlattım.
Para cezasının bir kısmı aykırılık giderilince tahsil edilmez: 42. maddenin 2. fıkrasının (ç) bendine göre eklenen ceza, tebliğden itibaren bir ay içinde aykırılık giderilip yapı mevzuata uygun hâle getirilirse tahsil edilmez. İmar barışı (3194 geçici 16) ise 31.12.2017’den önce yapılmış yapılar için kanunda belirli tarihlerle sınırlı bir başvuru imkânıydı; yeni başvuru dönemi açılmış değildir. O dönemde yapı kayıt belgesi alınmışsa belge sayısını dilekçeye mutlaka yazın, belge iptal edildiyse iptal işlemine de ayrıca dava açılmalıdır.
Dava Açıldıktan Sonra Yıkım Davası Nasıl İlerler?
Mahkeme ilk incelemeden sonra dilekçeyi idareye tebliğ eder; idare 30 gün içinde savunma verir (İYUK 16/3) ve işlem dosyasını gönderir. Savunma alınmadan YD istediyseniz mahkeme bu istemi savunmayı beklemeden karara bağlayabilir (27/2). Dosyanın en belirleyici aşaması çoğu zaman keşif ve bilirkişi raporudur: bilirkişi yapının ruhsata uygun olup olmadığını, aykırılığın ruhsata bağlanıp bağlanamayacağını ve etkilenen alanı ölçer. Bu tespit sonucu değiştirebilir: Danıştay, ruhsata uygun hâle getirilebilecek imalat için bir aylık süre beklenmeden alınan yıkım kararını hukuka aykırı buldu. Rapora karşı itirazınızı süresi içinde ve somut ölçülerle yazın.
Mahkeme yıkım kararını iptal ederse idare kararın gereğini gecikmeksizin, her hâlde tebliğden itibaren 30 gün içinde yerine getirir (İYUK 28/1). İptal kararı yapıyı kendiliğinden ruhsatlı hâle getirmez; idare karara göre yeniden işlem yapar. YD istemi reddedilirse 7 gün içinde bölge idare mahkemesine bir defa itiraz edilir (27/7); esas karara karşı 30 gün içinde istinaf yolu açıktır (45/1). İdareye karar öncesi başvurmak isterseniz idareye başvuru dilekçesi örneği süreyi korumanın yolunu gösterir. Belediye yıkımı altı ay içinde yapmazsa bu, kararın kendiliğinden düştüğü anlamına gelmez; 32. madde bu durumda Bakanlığın da yıkım yapabileceğini öngörür.
Danıştay Kararları
Danıştay 6. Daire, 23.09.2025 tarihli, 2022/8329 E., 2025/4305 K.
Yapı kayıt belgesi iptal edilen bir taşınmazda yapılan denetimde bodrum ve zemin katta arka bahçe mesafesinin doldurulduğu, çatı katında yeni bağımsız bölümler oluşturulduğu tespit edilmiş, yapı tatil tutanağından beş gün sonra encümen yıkım ve imar para cezası kararı almıştı. Bilirkişi, bodrum ve zemin kattaki imalatların projesine uygun hâle getirilebileceğini belirlemişti. Danıştay 6. Daire, çatı katındaki imalatlar yönünden davanın reddini onadı; bodrum ve zemin kat yönünden ise bir aylık süre beklenmeden yıkım kararı alınmasını hukuka aykırı buldu. Para cezasında idarenin esas aldığı alanın bilirkişinin ölçtüğü alandan farklı olmasının temel cezayı etkilediğini, bu durumda cezanın tamamının iptali gerektiğini belirterek kararı bu kısımlarda bozdu. Okur için sonuç: ruhsata uygun hâle getirilebilecek imalatta bir aylık süre bir haktır; para cezasında alan hesabının hatalı olması cezanın tamamını sakatlar.
… Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünün değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapının mühürlenerek inşaatın durdurulmasından itibaren, yapı sahibine ruhsat almak veya yapısını ruhsata uygun hale getirmek için bir ayı geçmemek koşulu ile süre verilmesi durumunda bu sürenin; herhangi bir süre verilmemesi halinde ise tespit tarihinden itibaren bir aylık sürenin sonunda ruhsat alınmayan veya ruhsatına uygun hale getirilmeyen yapılara ilişkin 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yıkım kararı alınabileceği açıktır. …
… aykırılıktan etkilenen alan farklılığının temel cezayı etkileyen nitelikte olduğu dikkate alındığında, hatalı olarak hesaplanan alan üzerinden verilen para cezasında hukuka uyarlık bulunmamakta olup, para cezasının tamamen iptaline karar verilmesi gerektiğinden …
Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Yıkım kararına itiraz süresi kaç gündür?
Yıkım kararına karşı ayrı bir idari itiraz süresi yoktur; dava, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır (İYUK 7/1). Bu süre içinde idareye İYUK 11 başvurusu yaparsanız süre durur ve ret üzerine kalan süreden devam eder.
Dava açınca yıkım durur mu?
Durmaz; dava açılması işlemi kendiliğinden durdurmaz (İYUK 27/1). Yıkımı durduran, mahkemenin vereceği yürütmenin durdurulması kararıdır.
Yıkım kararını kiracı dava edebilir mi?
İptal davası menfaati ihlal edilen kişi tarafından açılır (İYUK 2/1-a); malik ve yapı sahibi bu yönden en açık durumdadır. Kiracı veya işletmecinin ehliyetini mahkeme somut olaya göre değerlendirir, bu yüzden malikle birlikte dava açmak daha güvenlidir.
Yıkım masrafını kim öder?
Yıkımı idare yaparsa masraf yapı sahibinden tahsil edilir (3194 m.32). Yıkım kararı iptal edilirse bu tahsilatın dayanağı da ortadan kalkar.
Ceza davasında beraat edersem yıkım kararı kalkar mı?
Kendiliğinden kalkmaz. Ceza davası ile yıkım kararı ayrı yollardır; ceza dosyasındaki tespitleri ve bilirkişi raporunu idare mahkemesindeki davaya delil olarak sunabilirsiniz.
Bu metin genel bir örnektir; dosyanızın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. Encümen kararını ve yapı tatil tutanağını bana ulaştırırsanız, YD gerekçesini dosyanıza göre birlikte kurabiliriz.
