Avukata Vekaletname Nasıl Verilir?

Ceza Soruşturmasında Vekaletname Beklemeye Gerek Yok

En sık karşılaştığım yanlış inanış şu: “Avukat gelsin ama önce vekaletname çıkaralım.” Gözaltındaki bir kişi için bu, saatlerin boşa gitmesi demektir. Ceza muhakemesinde müdafinin dosyaya girmesi için noter belgesi zorunlu değildir. Şüphelinin avukatı istediğini sözlü olarak beyan etmesi ya da barodan görevlendirme yapılması yeterlidir.

CMK 149/1’e göre şüpheli veya sanık, soruşturmanın ve kovuşturmanın her aşamasında bir ya da birden fazla avukatın yardımından yararlanabilir. Aynı maddenin üçüncü fıkrası da avukatın görüşme ve ifadede hazır bulunma hakkının engellenemeyeceğini açıkça söyler.

CMK 149/3: (3) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında avukatın, şüpheli veya sanıkla görüşme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukukî yardımda bulunma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz.

Notere Giderken Yanınızda Ne Bulunacak

Noterin sizden isteyeceği şey aslında iki tane: kimliğiniz ve avukatın bilgileri. Fotoğraflı, geçerli bir kimlik belgesi olmadan işlem yapılmaz. Eski tip nüfus cüzdanı kabul edilmeyebiliyor, bu yüzden yeni kimlik kartı, ehliyet veya pasaportla gidin.

Avukat tarafında ise şunlar gerekir: ad soyad, TC kimlik numarası, bağlı olduğu baro ve baro sicil numarası. Bu bilgileri avukatınızdan bir mesajla isteyin, çoğu meslektaş hazır bir metin gönderir. Noter o metni kendi sistemine uyarlar, siz okur ve imzalarsınız. Vekaletnamede fotoğraf istenmesi ceza dosyaları için zorunlu değildir; fotoğraflı vekalet daha çok boşanma ve tapu işlerinde aranır.

İşlem bittiğinde size bir asıl nüsha verilir. Bunu avukatınıza teslim edin ya da noterden doğrudan avukatın e-posta adresine gönderilmesini isteyin. Bugün pek çok noter, düzenlenen vekaletnameyi elektronik ortamda avukatın UYAP hesabına ulaştırabiliyor.

Tek Dosya İçin mi, Her İş İçin mi Vekalet Veriyorsunuz

Vekaletnameler kapsamına göre ikiye ayrılır. Genel vekaletname avukata geniş bir yetki alanı tanır; her türlü davada sizi temsil edebilir, dilekçe verebilir, tebligat alabilir. Özel vekaletname ise tek bir işi veya tek bir dosyayı hedefler.

Ceza dosyalarında pratikte ikisi de kullanılıyor. Ben müvekkillerime çoğu zaman genel dava vekaletnamesi öneririm, çünkü soruşturma bir ceza dosyası olarak başlar ama yanında tazminat, itiraz, infaz gibi işler doğabilir. Her yeni iş için yeniden notere gitmek hem para hem zaman kaybıdır.

Yine de tereddüdünüz varsa vekaletnameye “… Cumhuriyet Başsavcılığının … soruşturma numaralı dosyası ile sınırlı olmak üzere” gibi bir sınırlandırma koydurabilirsiniz. Bu, avukatın yetkisini o dosyaya hapseder. Güven ilişkisi kurulana kadar makul bir tercih.

Metinde Yazmazsa Yapılamayacak İşler: Özel Yetki Meselesi

Bazı işlemler o kadar ağır sonuç doğurur ki, kanun bunların vekaletnamede tek tek sayılmasını arar. Metinde açıkça yazmıyorsa avukat o işlemi yapamaz. Uygulamada en çok sorun çıkaranlar şunlardır:

• Davadan veya şikâyetten vazgeçme
• Uzlaşma ve uzlaştırma teklifini kabul veya ret
• Kanun yollarından, yani istinaf ve temyizden feragat
• Sulh olma ve haczedilen malı serbest bırakma
• Tahkim ve hakem sözleşmesi yapma
• Yemin teklif etme veya teklif edilen yemini kabul etme
• Alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurma

Ceza tarafında en kritik olanı şikâyetten vazgeçme yetkisidir. Takibi şikâyete bağlı bir suçta, sizin adınıza şikâyetten vazgeçilecekse avukatın bu yetkiyi taşıması şarttır. Aynı şey uzlaşma için de geçerli; uzlaşma teklifi geldiğinde vekaletnamede yetki yoksa savcılık doğrudan sizi arar.

Cezaevindeyseniz, Yurt Dışındaysanız veya Hasta Yatağındaysanız

Notere fiziken gidemeyecek durumdaysanız da yol tıkanmış değil. Tutuklu veya hükümlüyseniz cezaevi idaresi aracılığıyla vekaletname düzenlenebilir. Ceza infaz kurumu müdürü veya yetkili görevli huzurunda hazırlanan bu belge, notere gitmişsiniz gibi hüküm doğurur. Avukatınız kuruma dilekçe verir, görüşme sırasında imza tamamlanır.

Yurt dışındaysanız

Bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğuna gidip vekaletname düzenletebilirsiniz. Konsolosluk vekaletnamesi Türkiye’de noter vekaletnamesiyle aynı geçerliliğe sahiptir. Randevu sistemiyle çalışıyorlar, bu yüzden birkaç gün önceden başvurun. Avukatın bilgilerini yine yanınızda bulundurmanız gerekir.

Yabancı bir noter önünde de düzenletebilirsiniz, ancak o zaman belgenin apostil şerhi (uluslararası geçerlilik onayı) taşıması ve yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilip noterde onaylatılması gerekir. Bu yol daha uzun sürer, mümkünse konsolosluğu tercih edin. Hastane yatağındaysanız veya evden çıkamıyorsanız, ücreti biraz artmakla birlikte noteri bulunduğunuz yere çağırabilirsiniz.

Vekaletnameyi Verdiniz: Avukat Bunu Dosyaya Nasıl Sokar

Avukat, vekaletnamenin bir suretini soruşturma dosyasına veya mahkemeye sunar. Soruşturma aşamasındaysanız Cumhuriyet Başsavcılığına, dava açılmışsa mahkeme kalemine verilir. Bugün bu işlem çoğunlukla UYAP üzerinden elektronik olarak yapılıyor; avukat vekaletnameyi tarayıp sisteme yükler ve dosyaya taraf olarak eklenir.

Vekaletname dosyaya girdikten sonra avukatınız dosyayı inceleyebilir ve belge örneği alabilir. CMK 153/1 soruşturma evresinde bu yetkiyi tanır. Dava açıldıktan sonrası için ise CMK 153/4 daha nettir.

CMK 153/4: (4) Müdafi, iddianamenin mahkeme tarafından kabul edildiği tarihten itibaren dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmış delilleri inceleyebilir; bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız olarak alabilir.

Bazı suç tiplerinde savcılığın talebi ve hâkim kararıyla dosya inceleme yetkisi geçici olarak kısıtlanabilir. Böyle bir kısıtlama olsa bile, sizin ifade tutanağınız ve bilirkişi raporları avukatınıza kapalı değildir; CMK 153/3 bunu güvence altına alır. Yani “dosya gizli” denilerek avukatınızın ifadenizi görmesi engellenemez.

Avukatınızı Değiştirmek İstiyorsanız Azil Nasıl İşler

Verdiğiniz vekaleti her zaman geri alabilirsiniz. Buna azil denir ve sebep göstermek zorunda değilsiniz. Azil işlemi de notere yaptırılır; noter azilnameyi düzenler ve avukata tebliğ eder. Tebliğ önemlidir, çünkü avukat azli öğrenene kadar yaptığı işlemler geçerli sayılır.

Azilnamenin bir suretini mutlaka dosyaya da sunun. Aksi halde mahkeme eski avukatınıza tebligat yapmaya devam eder, siz duruşma gününden habersiz kalırsınız. Uygulamada en çok bu yüzden hak kaybı yaşanıyor. Yeni avukatınıza vekaletname verirken azilnameyi de birlikte dosyaya koydurun.

Yaşanmış Olaydan

Gece yarısını geçmişti, telefonum çaldı. Arayan kadın ağlıyordu; oğlunu birkaç saat önce evden almışlar, hangi karakolda olduğunu bile tam bilmiyordu. Ona önce sakinleşmesini, sonra CİMER ya da baro nöbetçi hattı yerine doğrudan bana adres bilgisini iletmesini söyledim. Yirmi dakika içinde karakolun hangisi olduğunu öğrendik ve yola çıktım.

Karakolda görevli memur, kimliğimi ve baro kartımı gördükten sonra “vekaletname var mı” diye sordu. Yok dedim. “O zaman görüştüremeyiz, ailesi noterden çıkarsın sabah gelirsiniz” cevabını aldım. Bu, saatlerin çöpe gitmesi anlamına gelirdi; ifade ben yokken alınacaktı. Memura CMK 149’u ve müdafinin görüşme hakkının engellenemeyeceğini hatırlattım. Ardından amirini istedim ve nöbetçi Cumhuriyet savcısını aradım. Savcı telefonda görüşmenin derhal sağlanmasını söyledi.

Yirmi dakika sonra müvekkilimle baş başa görüştüm. Anlattıklarından, olayın onunla ilgisi olmadığını ve bir isim benzerliğinden kaynaklandığını gördüm. İfadesini birlikte hazırladık, tutanağa şerh düştüm. Sabaha karşı savcılığa sevk edildi ve serbest bırakıldı. Vekaletnameyi üç gün sonra, işler yatıştığında notere gidip verdiler. Anlatmak istediğim şu: vekaletname sonradan halledilir, o gece kaybedilen saat geri gelmez.