Zorla getirme

Savcılık ya da mahkemeden gelen çağrı kâğıdında genellikle “gelmezseniz zorla getirileceksiniz” uyarısı yer alır. Zorla getirme bu uyarının uygulanmasıdır: kolluk sizi bulunduğunuz yerden alır ve sizi çağıran mercie götürür. Uygulamada eski adıyla “ihzar” ya da “ihzar müzekkeresi” de denir.

Kanundaki yeri

CMK 145’e göre ifadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişi davetiyeyle çağrılır ve davetiyede gelmezse zorla getirileceği yazılır. CMK 146/1, çağrıldığı hâlde gelmeyen ya da hakkında tutuklama kararı veya yakalama emri için yeterli neden bulunan şüpheli veya sanık hakkında zorla getirme kararı verilebileceğini söyler. Getirilen kişi derhâl, olmazsa yol süresi hariç en geç 24 saat içinde çağıran mercie çıkarılır; zorla getirme, ifade veya sorgu bitince sona erer (146/4-5). Tanık, bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi için de bu karar verilebilir (146/7); usulüne uygun çağrılıp mazeret bildirmeden gelmeyen tanığa ayrıca gelmemesinin yol açtığı giderler ödettirilir (CMK 44/1). Duruşmaya geçerli nedeni olmadan gelmeyen sanık hakkında da zorla getirme kararı verilir (CMK 193/1); bunun sonuçlarını duruşmaya gitmezseniz ne olacağı yazısında bulabilirsiniz.

Uygulamada ne anlama gelir

Zorla getirme bir gözaltı ya da tutuklama değildir; amacı yalnız ifadenin veya sorgunun yapılmasını sağlamaktır. İşlem bitince serbest kalırsınız; ancak ifadeden sonra savcı tutuklama talep ederse durum değişebilir. Karar çoğu zaman kolluğun adresinize gelmesiyle ya da yolda yapılan bir kimlik kontrolünde ortaya çıkar. Bunu yaşamamanın en kolay yolu, çağrıya uymak ya da gidemeyecekseniz mazeretinizi önceden ve belgesiyle bildirmektir. Kolluktan gelen çağrı ile savcılık çağrısının sonuçlarını karakola çağrıldığınızda gitmezseniz ne olacağı, ifadeye giderken ne beklemeniz gerektiğini ifadeye çağrıldığınızda ne olacağı yazısında bulabilirsiniz.

Örnek

Bir tanık, ağır ceza mahkemesindeki duruşmaya iki kez çağrı kâğıdı tebliğ edildiği hâlde mazeret bildirmeden gelmez. Mahkeme, tanığın bir sonraki duruşmaya zorla getirilmesine karar verir. Duruşma sabahı kolluk tanığı evinden alıp mahkemeye götürür. Tanık dinlendikten sonra serbestçe ayrılır, ancak gelmemesinin yol açtığı masrafları ödemesine karar verilir.

Sık karıştırılan

Zorla getirme, yakalama emri ile karıştırılır. Zorla getirme kişinin yalnız ifade veya sorgu için getirilmesini sağlar ve işlem bitince sona erer. Yakalama emri ise kaçak ya da çağrıya rağmen gelmeyen kişinin yakalanıp, çoğu zaman tutuklama değerlendirmesi için hâkim önüne çıkarılmasını amaçlar ve daha ağır bir tedbirdir.