Suç duyurusu

Günlük dilde “suç duyurusunda bulundum” denir; kanun ise aynı işlemi ihbar ya da şikâyet olarak adlandırır. Suç duyurusunda bulunmak için suçtan zarar görmüş olmak gerekmez, suçu öğrenen herkes bildirebilir. Şikâyete bağlı suçlarda ise mağdurun yaptığı bildirim aynı zamanda şikâyet hakkının kullanılmasıdır.

Kanundaki yeri

CMK m. 158’e göre ihbar veya şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yapılır. Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan başvurular başsavcılığa gönderilir; yurt dışında işlenip Türkiye’de takibi gereken suçlar için elçilik ve konsolosluklara da başvurulabilir. Bildirim yazılı olabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir. Bildirilen fiilin suç olmadığı araştırmaya gerek kalmadan açıkça anlaşılıyorsa ya da başvuru soyut ve genelse, savcı soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verir; bu karara iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir (CMK m. 158/6, 173).

Uygulamada ne anlama gelir

Dilekçede olayın ne zaman, nerede ve nasıl olduğunu, biliyorsanız failin kim olduğunu ve elinizdeki delilleri (mesaj ekran görüntüsü, fotoğraf, tanık adı) yazmanız, başvurunun soyut sayılmasını önler. Bilerek gerçek dışı bir suç isnadında bulunmak iftiradır ve bir yıldan dört yıla kadar hapis gerektirir (TCK m. 267/1). Kamu görevlileri, göreviyle bağlantılı olarak öğrendikleri suçları bildirmekle yükümlüdür (TCK m. 279). Çocuğa veya kadına yönelik şiddette bildirimin nasıl yapılacağını çocuk istismarı ihbarı ve kadına şiddet ihbarı yazılarında bulabilirsiniz.

Örnek

Tanımadığı bir hesaptan özel görüntülerinin yayılacağı söylenerek para istenen bir kişi, mesajların ekran görüntülerini ve hesap bilgisini alarak savcılığa dilekçe verir. Savcılık bu bildirimle soruşturma başlatır. Bu tür olayların hukuki niteliğini şantaj suçu yazısında bulabilirsiniz.

Sık karıştırılan

Suç duyurusu ile şikâyet aynı şey değildir. Şikâyet, suçtan zarar görenin failin cezalandırılmasını istemesidir ve şikâyete bağlı suçlarda fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılmazsa soruşturma yapılamaz. İhbar ise herkesin yapabileceği bir bildirimdir; altı aylık şikâyet süresine bağlı değildir, yalnızca dava zamanaşımı dolmamış olmalıdır.

Sık sorulan sorular

Suç duyurusu ile dava açmak aynı şey mi?

Hayır, suç duyurusu yalnızca bir bildirimdir ve savcılığın soruşturma başlatmasını sağlar. Ceza davasını siz açmazsınız; dava, savcının düzenlediği iddianamenin mahkemece kabulüyle açılır (CMK m. 175/1).

Suç duyurusu için avukat ya da ücret gerekir mi?

Hayır, savcılığa veya kolluğa kendiniz başvurabilirsiniz; dilekçe yazamıyorsanız sözlü beyanınız tutanağa geçirilir. Suç duyurusu için harç ödenmez.

Suç duyurusundan sonra vazgeçebilir miyim?

Suç şikâyete bağlıysa evet, şikâyetten vazgeçme dosyayı kapatır. Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ise vazgeçmeniz soruşturmayı durdurmaz; savcılık işi kendiliğinden yürütür.

Suç duyurusunun sonucunu nasıl öğrenirim?

Suçtan zarar gördüyseniz savcılığın dava açmama kararı size tebliğ edilir ve iki hafta içinde itiraz edebilirsiniz (CMK m. 172/1, 173/1). Dava açılırsa duruşma çağrısıyla birlikte iddianame de size gönderilir (CMK m. 233/1).