Tanıklıktan çekinme
Kanun, kimseyi yakınının aleyhine konuşmaya zorlamaz. Çekinme hakkı olan kişiye dinlenmeden önce bu hakkı bildirilir; kişi ifadesinin ortasında da çekinebilir (CMK m. 45/3). Hakkını kullanan tanık hiçbir yaptırımla karşılaşmaz ve çekinmesi sanık aleyhine yorumlanamaz.
Ayrıntılı rehber: yakınınız hakkında tanıklık yapıp yapmama kararını nasıl vereceğiniz
Bilmeniz gerekenler
- Hak sahipleri: nişanlı, evlilik bitmiş olsa da eş, kan ve kayın üstsoy ile altsoy, üçüncü derece dahil kan, ikinci derece dahil kayın hısımları ve evlatlık bağı olanlar (CMK m. 45/1).
- Avukat, hekim, mali müşavir ve noter meslek sırrı nedeniyle çekinebilir; avukat dışındakiler ilgilinin rızası varsa çekinemez (CMK m. 46).
- Tanık, kendisini veya bu yakınlarını suçlayabilecek sorulara cevap vermeyebilir (CMK m. 48).
- Duruşmada çekinen tanığın önceki ifadesinin tutanağı okunamaz (CMK m. 210/2).
- Çekinebilecek kişilerle şüpheli arasındaki iletişim dinlenip kayda alınamaz (CMK m. 135/3).
Sık karıştırılan
Çekinme hakkı, yalan söyleme hakkı değildir. Konuşmayı seçen yakın gerçeği söylemekle yükümlüdür; aksi yalan tanıklık sorumluluğu doğurabilir. Kanun yalnız kendisini, üstsoyunu, altsoyunu, eşini veya kardeşini korumak için yalan söyleyen ya da çekinme hakkı hatırlatılmadan yanlış beyanda bulunan tanık için cezada indirim veya cezadan vazgeçme imkânı tanır (TCK m. 273/1).
Sık sorulan sorular
Tanıklıktan çekinme ile susma hakkı arasındaki fark nedir?
Susma hakkı şüpheli ve sanığa aittir ve kendi hakkındaki suçlamayla ilgilidir. Tanıklıktan çekinme ise tanığa aittir ve yakını olan şüpheli veya sanık aleyhine konuşmama imkânı verir.
Çekinme hakkım varsa çağrıya gitmesem olur mu?
Hayır. Çağrıya uymanız gerekir; hakkınızı orada kullanırsınız. Mazeretsiz gelmeyen tanık zorla getirilebilir (CMK m. 44/1). Ne olacağını tanık olarak ifadeye çağrıldığınızda yazısında bulabilirsiniz.
Boşandığım eşim hakkında da tanıklıktan çekinebilir miyim?
Evet. Kanun, evlilik bağı kalmasa bile eşin çekinebileceğini açıkça yazar (CMK m. 45/1-b).
Kuzenim hakkında tanıklıktan çekinebilir miyim?
Hayır. Kuzen dördüncü derece kan hısımıdır; çekinme hakkı üçüncü derece dahil kan hısımlarıyla sınırlıdır. Kardeş, amca, hala, dayı, teyze ve yeğen bu sınırın içindedir.
Bu terim sizin dosyanızda mı geçiyor?
Tanım genel bilgi verir; sizin olayınızda ne anlama geldiğini birlikte değerlendirelim.