Susma hakkı

Kolluk, savcı ya da hâkim ifadenizi almadan önce bu hakkı size söylemek zorundadır. Hakkı bütün ifade için kullanabileceğiniz gibi yalnız bazı sorulara cevap vermemeyi de seçebilirsiniz. Anayasa da kimsenin kendisini ya da yakınlarını suçlayan bir beyana zorlanamayacağını güvence altına alır.

Ayrıntılı rehber: ifadede susmanın dosyaya etkisi ve ne zaman susmak gerektiği

Bilmeniz gerekenler

• Kimlik sorularına doğru cevap vermek zorunludur (CMK 147/1-a); susma hakkı yüklenen suçla ilgili sorular içindir.
• Hak hem ifade alma hem de hâkim önündeki sorguda geçerlidir.
• Baskı, aldatma, yorma ya da tehditle alınan beyan kullanılamaz (CMK 148/1).
• Susmak tek başına suçu kabul etmek anlamına gelmez; ancak dosyadaki öbür delillerin değerlendirilmesini durdurmaz.
• Ne söyleyeceğinize karar vermeden önce müdafi ile görüşme hakkınız vardır; savcılık ifadesine hazırlık ayrı bir yazıda anlatılıyor.

Sık karıştırılan

Susma hakkı şüpheli ve sanığa aittir. Tanığın hakkı farklıdır: tanık kural olarak gerçeği söylemek zorundadır; yalnız yakınlık ya da kendini suçlama tehlikesi varsa tanıklıktan veya bazı sorulara cevap vermekten çekinebilir (CMK 45, 48).

Sık sorulan sorular

İfadeye gitmemek ile susma hakkını kullanmak aynı şey mi?

Hayır. Susma hakkı ifadeye gidip yüklenen suç hakkında konuşmamaktır; çağrıya hiç gitmemek ise bu hakkın parçası değildir. Davetiyeye rağmen gelmeyen şüpheli veya sanık hakkında zorla getirme kararı verilebilir (CMK 145/1, 146/1).

Susarsam tutuklanır mıyım?

Susmak tek başına tutuklama sebebi değildir. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesi ile kaçma ya da delil karartma şüphesi gibi kanunda sayılan bir sebep gerekir; ayrıntısı tutuklama maddesinde.

Kolluk ifadesinde susup savcıya ya da mahkemeye anlatabilir miyim?

Evet. Susma hakkını her aşamada ayrı ayrı kullanabilir ya da bırakabilirsiniz; duruşmada da hâkim bu hakkı size yeniden hatırlatmak zorundadır (CMK 191/3-c).

Susma hakkı, gerçeğe aykırı konuşma hakkı da verir mi?

Şüpheli ve sanık tanık gibi yemin etmez ve gerçeği söyleme yükümlülüğü altında değildir. Ancak işlemediğini bildiği hâlde başka birine suç yüklemek iftira suçunu oluşturabilir (TCK 267/1); bu yüzden emin olmadığınız konuda konuşmak yerine susmak daha güvenlidir.