Ceza verilmesine yer olmadığı kararı

Kararlarda kısaca “CVYO” diye geçer. Mahkeme bu kararla olayın yaşandığını ve fiilin sanık tarafından işlendiğini kabul eder, ama kanun ceza verilmesine izin vermediği için ceza vermez. Mahkûmiyet değildir, adli sicile de girmez; yine de beraatten farklı bir sonuçtur.

Kanundaki yeri

CMK 223 bu kararı iki grupta düzenler. Birinci grupta sanığın kusuru yoktur: yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, bağlayıcı emir, zorunluluk hâli, cebir veya tehdit etkisi, meşru savunmada sınırın mazur görülebilecek heyecan, korku veya telaşla aşılması ve kusurluluğu kaldıran hata (CMK 223/3). İkinci grupta fiil suç olmaya devam eder, ama kanun cezadan vazgeçer: etkin pişmanlık, şahsi cezasızlık sebebi, karşılıklı hakaret ve fiilin haksızlık içeriğinin azlığı (CMK 223/4). Derhâl beraat verilebilecek bir dosyada bu karar verilemez (CMK 223/9). 7589 sayılı Kanun’la değişen CMK 247/3’e göre, sorgusu hiç yapılmamış kaçak sanık hakkında da ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez; ayrıntısı 12. Yargı Paketi yazısında.

Uygulamada ne anlama gelir

Bu karar bir hükümdür; ilk derece kararına karşı iki hafta içinde istinaf yoluna gidilebilir. Sanık açısından istinafın amacı genellikle beraat almaktır, çünkü kararda fiilin işlendiği kabul edilmiştir ve bu tespit hukuk mahkemesindeki tazminat davasında karşınıza çıkabilir. Bölge adliye mahkemesinin bu konudaki kararı ise temyiz edilemez (CMK 286/2-h). Yaş küçüklüğü veya akıl hastalığında ceza yerine güvenlik tedbirine hükmedilebilir; suçta kullanılan eşyanın müsaderesi de mümkündür. Savunma açısından ne zaman bu karar istenir, ne zaman beraat için ısrar edilir sorusu çoğu zaman esas hakkında mütalaa sonrasında netleşir.

Örnek

İki komşu apartman toplantısında birbirine ağır sözler söyler ve ikisi de şikâyetçi olur. Mahkeme hakaretin karşılıklı olduğunu tespit eder ve olayın niteliğine göre her iki sanık hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verir (TCK 129/3). İki taraf da adli sicil kaydı almaz, ancak karar mahkûmiyet olmadığı gibi beraat de değildir.

Sık karıştırılan

En sık karıştırılan kavram beraattir. Beraatte suçun hiç oluşmadığı, sanığın işlemediği ya da işlediğinin ispatlanamadığı kabul edilir; ceza verilmesine yer olmadığı kararında ise fiil sabittir, yalnız ceza verilmez. Meşru savunmanın kendisi beraat sebebidir; sınırın mazur görülebilir heyecanla aşılması ise bu kararın konusudur (meşru müdafaada sınırın aşılması).