Suçtan zarar gören
Mağdur, suçla korunan hakkı doğrudan çiğnenen kişidir: yaralanan, malı çalınan, tehdit edilen. Suçtan zarar gören bundan daha geniş bir kavramdır; suçun hedefi olmasa da suç yüzünden zarara uğrayan herkesi kapsar. Kasten öldürmede mağdur hayatını kaybeden kişidir; eşi, çocukları ve anne babası ise suçtan zarar gören sıfatıyla dosyada yer alır. Bir şirket ya da kurum da suçtan zarar gören olabilir.
Kanundaki yeri
Ceza Muhakemesi Kanunu bu kavramı mağdurdan ayrı sayar ve ona önemli haklar tanır. Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilir; kanun yolu aşamasında ise ilk kez katılma istenemez (CMK m. 237). Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz hakkı da açıkça suçtan zarar görene verilmiştir (CMK m. 173/1). Katılan sıfatını alabilecek şekilde suçtan zarar görenler için kanun yolları da açıktır (CMK m. 260/1). Uzlaştırma teklifi de mağdurla birlikte suçtan zarar görene yapılır (CMK m. 253).
Uygulamada ne anlama gelir
Bu sıfat, savcılık ve mahkeme kararlarının size bildirilmesini, dosyayı vekil aracılığıyla incelemeyi ve davaya katılarak karara karşı kanun yoluna gitmeyi sağlar. Ayrıntılı katılma süreci davaya katılma yazısında anlatılır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında zararın suçtan doğrudan doğması aranır; suçla ancak dolaylı bağı olan kişiler bu sıfatı alamaz. Savcılık dosyayı kapatırsa yapılacaklar için takipsizlik kararı yazısına bakabilirsiniz. Ceza davasında tazminat istenmez; zararın parasal karşılığı için ayrıca hukuk davası açılır.
Örnek
Bir kişi kavgada bıçaklanarak hayatını kaybeder. Annesi ve eşi ilk duruşmada şikâyetçi olduklarını söyler ve davaya katılma talep eder; mahkeme talebi kabul eder. Suçun alt sınırı beş yıldan fazla hapis olduğu için aile, avukatı yoksa barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m. 239/1). Hüküm verildikten sonra katılan sıfatıyla istinafa başvurabilirler.
Sık karıştırılan
Suçtan zarar gören, müşteki (şikâyetçi) ile de karıştırılır. Müşteki savcılığa şikâyette bulunan kişidir; suçtan zarar görmeden de ihbar veya şikâyet yapılabilir. Suçtan zarar gören ise şikâyet etmese bile bu sıfatı taşır.
Sık sorulan sorular
Suçtan zarar gören ile katılan arasındaki fark nedir?
Suçtan zarar gören, suç yüzünden zarara uğradığı için kanunun tanıdığı bir sıfattır; katılan ise davaya katılma talebi mahkemece kabul edilen kişidir. Suçtan zarar gören, katılma talebinde bulunup kabul edilince katılan olur ve davada taraf hakları kazanır.
Suçtan zarar gören ceza davasında tazminat isteyebilir mi?
Hayır. Ceza mahkemesi tazminata hükmetmez; maddi ve manevi tazminat için ayrıca hukuk mahkemesinde dava açmanız gerekir.
İstinaf aşamasında davaya katılabilir miyim?
Hayır, kanun yolu aşamasında ilk kez katılma istenemez. Ancak ilk derece mahkemesinde ileri sürdüğünüz ve reddedilen ya da karara bağlanmayan katılma talebi, istinaf dilekçesinde açıkça belirtilirse incelenir (CMK m. 237/2).
Mağdurun hakları neler, suçtan zarar görene de tanınır mı?
Büyük ölçüde evet; delil toplanmasını isteme, belge örneği alma ve kanun yoluna gitme gibi haklar ikisine birlikte tanınır. Hakların tam listesi için suç mağduru hakları yazısına bakabilirsiniz.
Bu terim sizin dosyanızda mı geçiyor?
Tanım genel bilgi verir; sizin olayınızda ne anlama geldiğini birlikte değerlendirelim.