Rüşvet
Rüşvette iki taraf da suç işler: menfaati veren kişi de alan kamu görevlisi de aynı cezayla cezalandırılır. Menfaatin para olması gerekmez; hediye, iş imkânı, indirim ya da bir yakına sağlanan yarar da rüşvet olabilir. İşin hukuka uygun olup olmaması da önemli değildir; zaten yapılması gereken bir iş için menfaat almak da rüşvettir.
Ayrıntılı rehber: rüşvet suçunun unsurları ve cezası
Bilmeniz gerekenler
- Ceza dört yıldan on iki yıla kadar hapistir (TCK m. 252/1-2); rüşvet alan hâkim, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavirse ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (m. 252/7).
- Taraflar rüşvet konusunda anlaştığı anda suç tamamlanmış gibi ceza verilir; paranın teslim edilmesi beklenmez (m. 252/3).
- Teklif veya talep karşı tarafça kabul edilmediyse teklif eden ya da talep eden kişinin cezası yarı oranında indirilir (m. 252/4).
- Durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce yetkililere haber veren ya da rüşveti teslim eden kişiye ceza verilmez; bu bir etkin pişmanlık hâlidir (TCK m. 254).
- Rüşvetten mahkûmiyet, cezanın süresine bakılmaksızın memuriyete engeldir: memuriyete engel suçlar.
Sık karıştırılan
Rüşvet ile irtikap sık karıştırılır. Rüşvette taraflar kendi iradeleriyle anlaşır; irtikapta ise kamu görevlisi nüfuzunu kötüye kullanarak kişiyi menfaat sağlamaya zorlar (TCK m. 250). Bu nedenle irtikapta menfaati veren kişi mağdur sayılır ve cezalandırılmaz.
Sık sorulan sorular
Rüşvet ile nüfuz ticareti arasındaki fark nedir?
Rüşvette menfaat, işi yapacak kamu görevlisine ya da onun göstereceği kişiye sağlanır. Nüfuz ticaretinde ise kamu görevlisi üzerinde etkisi olduğunu söyleyen bir kişiye, haksız bir işi gördürmesi için menfaat verilir; bu kişinin cezası iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır (TCK m. 255/1).
Memura teşekkür için verilen hediye rüşvet midir?
Her hediye rüşvet değildir; belirleyici olan, hediyenin görevle ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması karşılığı olup olmadığıdır. İş sırasında ya da işin görüleceği beklentisiyle verilen hediye, değeri küçük olsa da rüşvet olarak değerlendirilebilir.
Rüşvet davasına hangi mahkeme bakar?
Ağır ceza mahkemesi bakar, çünkü cezanın üst sınırı on yılı aşar.
Rüşvet soruşturması açılan memur görevden uzaklaştırılır mı?
Olabilir. İdare soruşturma sürerken görevden uzaklaştırma tedbiri uygulayabilir; bu bir ceza değil, geçici bir tedbirdir. Süreci memur hakkında soruşturma yazısında bulabilirsiniz.
Bu terim sizin dosyanızda mı geçiyor?
Tanım genel bilgi verir; sizin olayınızda ne anlama geldiğini birlikte değerlendirelim.