Kamu görevlisi

Ceza hukukundaki kamu görevlisi kavramı, günlük dildeki “memur”dan çok daha geniştir. Kişinin kadrolu, sözleşmeli, geçici ya da seçilmiş olması önemli değildir; belirleyici olan, yaptığı işin kamu adına yürütülen bir faaliyetin parçası olup olmadığıdır. Polis, öğretmen, devlet hastanesindeki hekim, muhtar ve belediye meclis üyesi bu kapsama girer.

Kanundaki yeri

Tanım TCK m. 6/1-c’dedir: kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi kamu görevlisidir. Aynı maddenin (d) bendi ise yüksek mahkeme üyeleri, hâkimler, savcılar ve avukatları ayrıca “yargı görevi yapan” olarak tanımlar. Kanun bu sıfatı hem failin hem de mağdurun durumunu belirlemek için kullanır.

Uygulamada ne anlama gelir

Fail olarak: zimmet, irtikap, rüşvet ve görevi kötüye kullanma gibi suçları yalnız kamu görevlisi işleyebilir; işkence de kamu görevlisine özgü bir suçtur, gözaltında kötü muamele dosyaları bu yüzden ayrı kurallarla yürür. Rüşvette görevli de menfaati veren de cezalandırılır; ayrıntı rüşvet suçu yazısında anlatılıyor. Mağdur olarak: kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret edilirse ceza ağırlaşır ve şikâyet aranmaz; görevi nedeniyle kasten yaralanırsa ceza yarı oranında artırılır (TCK m. 86/3-c). Ayrıca bazı kamu görevlileri hakkında görevleriyle ilgili suçlarda savcılığın soruşturma yapabilmesi için soruşturma izni gerekebilir.

Örnek

Nüfus müdürlüğünde geçici işçi olarak çalışan bir kişi, kimlik kartı başvurusunu hızlandırmak için vatandaştan para ister. Kadrolu memur olmasa da kimlik işlemleri kamusal bir faaliyettir ve kişi bu faaliyete geçici olarak katılmaktadır. Bu nedenle ceza hukuku bakımından kamu görevlisi sayılır ve rüşvet ya da irtikap hükümleri uygulanabilir.

Sık karıştırılan

Avukat çoğu zaman kamu görevlisi sanılır. Kanun avukatı kamu görevlisi değil, “yargı görevi yapan” kişiler arasında sayar. Bu ayrım, avukata karşı işlenen bazı suçlarda cezayı artıran ayrı hükümlerin uygulanmasını sağlar.

Sık sorulan sorular

Kamu görevlisi ile memur arasındaki fark nedir?

Memur, Devlet Memurları Kanunu’na göre kadroya atanmış kişidir; kamu görevlisi ise ceza hukukunda kamusal faaliyete herhangi bir yolla katılan herkesi kapsar. Her memur kamu görevlisidir, ama her kamu görevlisi memur değildir.

Belediyede taşeron işçi olarak çalışan kişi kamu görevlisi sayılır mı?

Olabilir, ama kesin bir cevap yoktur. Belirleyici olan kişinin yaptığı işin kamusal faaliyetin parçası olup olmadığıdır; Yargıtay bu konuda somut göreve bakarak karar verir.

Polise hakaret neden normal hakaretten daha ağır cezalandırılır?

Çünkü kanun, kamu görevlisine görevinden dolayı yapılan hakarette cezanın alt sınırını bir yıl olarak belirler ve şikâyet aramaz. Cezanın hesabı kamu görevlisine hakaret cezası yazısında anlatılıyor.

Kamu görevlisi hakkında şikâyeti nereye yaparım?

Cumhuriyet başsavcılığına yaparsınız. Soruşturma izni gereken bir durumsa savcılık izni kendisi ilgili merciden ister; sizin ayrıca bir yere başvurmanız gerekmez.