Etkin pişmanlık

Etkin pişmanlık tek bir genel kural değildir; kanun her suç ya da suç grubu için ayrı ayrı düzenler. Mal varlığına karşı suçlarda zararın giderilmesi aranır; uyuşturucu ya da örgüt suçlarında ise failin bilgi vererek yetkililere yardım etmesi.

Ayrıntılı rehber: hırsızlık ve dolandırıcılıkta etkin pişmanlığın nasıl uygulandığı

Bilmeniz gerekenler

• Hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma gibi suçlarda zarar kovuşturma başlamadan tamamen giderilirse ceza üçte ikiye kadar, kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce giderilirse yarıya kadar indirilir (TCK m. 168/1-2).
• Kovuşturmanın başladığı an iddianamenin kabulüdür; iddianamenin düzenlendiği gün değil.
• Zarar yalnız kısmen giderilirse indirim için mağdurun rızası gerekir (TCK m. 168/4).
• Uyuşturucu (TCK m. 192) ve örgüt (TCK m. 221) suçlarında bilgi vermeye bağlı ayrı hükümler vardır; bkz. uyuşturucuda etkin pişmanlık.
• Mal varlığı suçlarında etkin pişmanlık davayı düşürmez; ceza verilir, ama indirilir.

Sık karıştırılan

Takdiri indirim (TCK m. 62) hâkimin failin genel tutumuna göre yaptığı, en çok altıda birlik indirimdir. Etkin pişmanlık ise kanunda belirli bir davranışa bağlanmış ayrı bir indirimdir; ikisi aynı dosyada birlikte uygulanabilir.

Sık sorulan sorular

Etkin pişmanlık ile uzlaşma arasındaki fark nedir?

Uzlaşmada mağdurla anlaşırsınız ve edim yerine getirilince dava açılmaz ya da düşer; mal varlığı suçlarındaki etkin pişmanlıkta ise zararı gidermeniz yeter, ama ceza yine verilir, yalnız indirilir (TCK m. 168). Uzlaştırma yalnız kanunun saydığı suçlarda, örneğin basit hırsızlık ve basit dolandırıcılıkta mümkündür; etkin pişmanlık nitelikli hâllerde de uygulanır.

Etkin pişmanlık için mağdurun onayı gerekir mi?

Zararı tamamen giderdiyseniz mağdurun ayrıca onay vermesi aranmaz. Zararın yalnız bir kısmını giderdiyseniz indirim için mağdurun rızası gerekir (TCK m. 168/4).

Yağmada etkin pişmanlık var mı?

Evet, ama indirim daha azdır: kovuşturma başlamadan zarar giderilirse ceza yarısına, kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce giderilirse üçte birine kadar indirilir (TCK m. 168/3).

Etkin pişmanlık hangi aşamaya kadar gösterilebilir?

Mal varlığı suçlarında en geç hüküm verilinceye kadar (TCK m. 168/2). İddianamenin kabulünden önce ceza üçte ikiye, sonra yarıya kadar indirilir. Hükümden sonra, istinaf aşamasında yapılan ödemenin etkisi tartışmalıdır; dosya özelinde değerlendirilmelidir.