Ceza indirimi

Hâkim önce suçun kanundaki alt ve üst sınırı arasında temel cezayı belirler; ardından artırım ve indirim sebeplerini kanundaki sırayla uygular. İndirimin oranı ya kanunda sabittir ya da “…e kadar” diye bir aralık verilir ve oranı hâkim takdir eder.

Ayrıntılı rehber: hangi hâllerin cezayı ne oranda düşürdüğü

Bilmeniz gerekenler

• Sıra kanunda yazılıdır: teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, şahsi indirim sebepleri ve en son takdiri indirim (TCK m. 61/5).
• Halk arasında “iyi hal indirimi” denen takdiri indirim en çok altıda birdir (TCK m. 62). Ayrıntı: iyi hal indirimi ne kadar.
• Etkin pişmanlık ayrı bir indirim sebebidir; oranı suça göre değişir.
• Suç teşebbüs aşamasında kalmışsa ceza ayrıca indirilir; oranları suça teşebbüs yazısında bulabilirsiniz.
• Kanunda açıkça yazmayan bir sebeple ceza indirilemez (TCK m. 61/10).

Sık karıştırılan

Mahkemenin hükümde yaptığı takdiri indirim ile cezaevindeki iyi hal farklıdır: biri sonuç cezayı düşürür, öbürü kesinleşmiş cezanın infazında koşullu salıverilme için aranır.

Sık sorulan sorular

Ceza indirimi ile koşullu salıverilme aynı şey mi?

Hayır. Ceza indirimi mahkemenin hükümde verdiği cezayı düşürür; koşullu salıverilme ise kesinleşmiş cezanın bir kısmı cezaevinde çekildikten sonra kalanının dışarıda tamamlanmasıdır ve ceza miktarını değiştirmez.

İyi hal indirimi her sanığa uygulanır mı?

Hayır, takdiri indirim hâkimin takdirindedir. Hâkim failin geçmişine, sosyal ilişkilerine, fiilden sonraki ve yargılamadaki pişmanlığına bakar ve kararını gerekçelendirmek zorundadır; duruşmada mahkemeyi etkilemeye yönelik şekli davranışlar indirim sebebi sayılmaz (TCK m. 62/2). Ayrıntı: iyi hal indirimi ne kadar.

Suçu kabul etmek cezayı düşürür mü?

Kendiliğinden düşürmez; kanunda suçu kabul etmeye bağlı genel bir indirim yoktur. Yargılamadaki pişmanlık takdiri indirimde dikkate alınabilir (TCK m. 62/2); kanunda sayılan bazı suçlarda ise savcının teklif ettiği seri muhakeme usulünü kabul ederseniz ceza yarı oranında indirilir (CMK m. 250/4).

İndirimle ceza kanundaki alt sınırın altına düşebilir mi?

Evet. Alt sınır, temel cezanın belirlenmesinde bağlayıcıdır; haksız tahrik, takdiri indirim gibi indirimler bu temel ceza üzerinden uygulandığından sonuç ceza alt sınırın altında kalabilir (TCK m. 61/1, 61/5).