Suça iştirak

Suça katılan herkes aynı cezayı almaz; kişinin suçtaki rolü belirleyicidir. Fiili birlikte gerçekleştiren herkes fail sayılır, başkasını suç işlemeye azmettiren failin cezasını alır, yardım eden ise indirimli cezalandırılır. İştirakten sorumlu tutulmak için suçun en azından teşebbüs aşamasına varmış olması gerekir (TCK m. 40/3).

Ayrıntılı rehber: suç ortaklığında rolünüze göre verilecek cezayı

Bilmeniz gerekenler

• Fail (TCK m. 37/1) ve azmettiren (TCK m. 38/1) işlenen suçun cezasını alır.
• Yardım edende ceza yarı oranında indirilir ve 8 yılı geçemez; ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçta 15 ila 20 yıl, müebbet gerektiren suçta 10 ila 15 yıl hapis verilir (TCK m. 39/1).
• Yol göstermek, suçta kullanılan aracı sağlamak, suç işleme kararını kuvvetlendirmek yardım sayılır (TCK m. 39/2).
• Suçta başkasını araç olarak kullanan kişi de fail sayılır; kusur yeteneği olmayan birini, örneğin 12 yaşından küçük bir çocuğu kullanırsa cezası artırılır (TCK m. 37/2).
• Dolandırıcılıkta katkı yalnız kendi hesabını, kartını ya da bunların bilgisini başkasına vermekten ibaretse ceza yarı oranında indirilir (TCK m. 158/4).

Sık karıştırılan

Suça iştirak, suç örgütü ile karıştırılır. İştirakte kişiler belirli bir suç için bir araya gelir; örgütte ise süreklilik taşıyan, hiyerarşik bir yapı vardır ve bu yapıya katılmak başlı başına ayrı bir suçtur. Rolün cezaya etkisi indirim nedenleriyle birlikte ceza indirimi sebeplerini anlatan yazıda da ele alınıyor.

Sık sorulan sorular

Suça iştirak ile suç örgütü arasındaki fark nedir?

İştirakte kişiler belirli bir suç için bir araya gelir ve ayrıca örgüt cezası verilmez; suç örgütünde ise süreklilik taşıyan hiyerarşik bir yapı vardır ve bu yapıya katılmak ayrı bir suçtur.

Fail ile yardım eden arasındaki fark nedir?

Fail suçun fiilini birlikte gerçekleştiren kişidir ve suçun tam cezasını alır; yardım eden ise yol gösterme, araç sağlama gibi katkılarla suçu kolaylaştırır ve cezası yarı oranında indirilir, 8 yılı geçemez (TCK m. 37, 39).

Suçtan son anda vazgeçen ortak ceza alır mı?

Suçun işlenmesini önlemek için gerçekten çaba gösterdiyse gönüllü vazgeçmeden yararlanabilir. Yalnız kendisi vazgeçen ortak bu hükümden yararlanır; suç onun çabası dışındaki bir nedenle işlenmemişse ya da bütün çabasına rağmen işlenmişse de hüküm uygulanır (TCK m. 41).

Hesabımı ya da kartımı başkasına verdim, dolandırıcılıktan ceza alır mıyım?

Dolandırıcılığa iştirakiniz kanıtlanırsa ceza alabilirsiniz; ancak katkınız yalnız haksız menfaat amacıyla hesap, kart ya da bunların bilgisini vermekten ibaretse ceza yarı oranında indirilir (TCK m. 158/4).