İdari sözleşme

İdari sözleşme, idarenin sürekli bir kamu hizmetini yürütmek amacıyla, kendisine üstün yetkiler tanıyan kamu hukukuna özgü şartlarla yaptığı sözleşmedir. Bu sözleşmelerden taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklar idari dava türlerinden biridir ve idare mahkemesinde görülür; tahkim öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri bunun dışındadır (İYUK m. 2/1-c). Pratikte en önemli soru şudur: idareyle imzaladığınız her sözleşme idari sözleşme değildir. Danıştay, belediyeden boş arsa kiralayan kişinin tazminat davasının adli yargıda görülmesi gerektiğini kabul etti.

Bilmeniz gerekenler

• Danıştay’ın aradığı üç şart birlikte bulunmalıdır: sözleşme sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşımalı, taraflardan biri idare olmalı ve sözleşmede kamu hukukuna özgü şart ve hükümler yer almalıdır. Biri eksikse sözleşme özel hukuka tabidir.
• Kamu hizmeti imtiyazı tipik idari sözleşmedir. Danıştay, kamu hizmetleriyle ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirir (Anayasa m. 155/2). Bu sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar için millî veya milletlerarası tahkim öngörülebilir; milletlerarası tahkime yalnız yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda gidilir (Anayasa m. 125/1).
• İdarenin taşınmazını kiralamak, ondan mal almak ya da ona satmak çoğu zaman özel hukuk sözleşmesidir. Bu sözleşmenin uygulanmasından doğan alacak ve tazminat uyuşmazlıklarına adli yargı bakar.
• Sözleşmeden önceki ihale süreci ayrı tutulur. İhale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda, ihaleden yasaklama kararları hariç, ivedi yargılama usulü uygulanır: dava süresi 30 gündür, idareye başvuru (İYUK 11) yolu yoktur, temyiz süresi 15 gündür (İYUK m. 20/A). Yasaklama kararı için ihale yasaklama kararı davası yazısına bakın.
• Yanlış yargı koluna gitmek pahalıya mal olur. İdare mahkemesi adli yargının görevindeki davayı reddeder (İYUK m. 15/1-a). Adli yargıda görevsizlikle reddedilen bir idari dava ise kararın kesinleşmesinden itibaren 30 gün içinde idari yargıda açılabilir ve ilk başvuru tarihi korunur (İYUK m. 9/1).

Sık karıştırılan

İdari sözleşme iki tarafın iradesiyle kurulur; idari işlem ise idarenin tek yanlı iradesidir. İhale kararı, ihalenin iptali ya da şartnamedeki bir kural sözleşmeden ayrılabilen idari işlemdir ve sözleşme özel hukuka tabi olsa bile idari yargıda iptal davasına konu olur. Sözleşme imzalandıktan sonra bedel, gecikme, fesih gibi uygulama sorunlarında ise belirleyici olan, sözleşmenin kendisinin idari olup olmadığıdır.

Danıştay Kararı

Danıştay 6. Daire, 05.05.2025 tarihli, 2021/9452 E., 2025/2515 K.

Samandağ Belediyesi 2003’te bir boş arsayı üç yıllığına davacıya kiraladı; davacı izin alarak araziyi düzeltti, su getirdi, ağaç dikti. Sonraki yıllarda kendisine ecrimisil tahakkuk ettirildi, taşınmaz da imar uygulamasıyla Hazineye ve üçüncü kişilere dağıtıldı. Davacı kazı, nakil ve ağaç bedeli olarak 354.814,89 TL için idare mahkemesinde tazminat davası açtı; mahkeme davayı esastan reddetti, bölge idare mahkemesi istinafı reddetti. Danıştay belediyenin kiraya veren konumunda olduğunu, istenen bedellerin kira sözleşmesindeki masraf hükümleri kapsamında kaldığını, uyuşmazlığın özel hukuk sözleşmesinden doğduğunu ve davanın görev yönünden reddedilmesi gerektiğini belirterek kararı oybirliğiyle bozdu. İdareyle yaptığınız kira sözleşmesinden doğan alacağınızı genellikle adli yargıda aramanız gerekir.

… Bir sözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesi için sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşıması, taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerin sözleşmede yer alması zorunludur, aksi halde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargı mercilerince çözümlenmesi gerekmektedir. …

… özel hukuk hükümlerine göre düzenlenen kira sözleşmesinden doğan uyuşmazlığın çözümünün de özel hukuk hükümlerine göre yapılacağı açıktır. …

↑ Metne dön