Kamu İhalelerinden Yasaklama Kararı Dava: 60 Gün Kuralı

Kamu İhalelerinden Yasaklama Kararı Dava Süresi Kaç Gün, Hangi Mahkemede?

Dava süresi 60 gündür ve dava, yasaklama kararını veren makama karşı idare mahkemesinde açılır (İYUK m.7/1). İvedi yargılama usulü “ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri” için öngörülmüştür (İYUK m.20/A-1-a). Bu yüzden ihale işlemlerine özgü kurallar, yani 30 günlük dava süresi, idareye başvurunun süreyi durdurmaması, yürütmenin durdurulması kararlarına itiraz edilememesi ve istinafsız doğrudan temyiz, yasaklama davasında geçerli değildir.

Süre, kararın size yazılı bildiriminden başlar (İYUK m.7/2). Karar size ayrıca tebliğ edilmeyip yalnız Resmî Gazete’de yayımlandıysa İYUK 7/3’teki 15 günlük ek süreye güvenmeyin; bu kural adresi belli olmayanlara ilanla yapılan bildirim içindir ve yasaklama kararının yayımına uygulanıp uygulanmayacağı belirsizdir. Uygulamada ben risk almamak için Resmî Gazete’deki yayım tarihini esas alıp 60 günü oradan sayıyorum. Dava açmadan önce kararı veren makama ya da üst makama kaldırılması için başvurabilirsiniz; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur ve 30 gün cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11). Nasıl yazılacağını idareye başvuru dilekçesi örneğinde gösterdim.

Davalı, yasaklama kararını veren makamdır: ihaleyi yapan veya ilgili ya da bağlı bulunulan bakanlık; il özel idarelerinde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bağlı kuruluşlarında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı; herhangi bir bakanlığa bağlı ya da ilgili olmayan idarelerde o idarenin ihale yetkilisi (4734 m.58/1). Yetkili mahkeme kural olarak işlemi yapan makamın bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m.32/1); bakanlık kararlarında bu çoğu dosyada Ankara’dır.

Uygulamada en sık gördüğüm hata, teklifin sahte belge gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasına karşı Kamu İhale Kurumu’na yapılan başvurunun, yasaklama kararına karşı da yapılmış sayılacağını düşünmektir. Bu iki işlem ayrıdır. İtirazen şikâyet süreci ihaleye fesat karıştırma soruşturmasından da, yasaklama davasından da bağımsız yürür.

Hangi Fiiller Yasaklama Sebebidir, Yasak Kaç Yıl Sürer?

İhale aşamasındaki yasak fiiller 4734 sayılı Kanun’un 17. maddesinde beş bent hâlinde sayılır ve hepsinde yasak bir ila iki yıldır (m.58/1). Sözleşmenin uygulanması sırasındaki fiiller ise 4735 sayılı Kanun’un 25. maddesindedir ve onlarda da süre bir ila iki yıldır (m.26/1). Ayrı bir hâl, ihale üzerinde kaldığı hâlde mücbir sebep dışında sözleşmeyi usulüne göre imzalamamaktır; bunun yasağı altı aydan bir yıla kadardır ve ayrıca geçici teminat gelir kaydedilir (4734 m.58/1, 44).

Kanun, sürenin “fiil veya davranışlarının özelliğine göre” belirleneceğini söyler (4734 m.58/1). Bu ifade, idareye her dosyada üst sınırı verme serbestisi tanımaz. Sözleşmenin büyük kısmı yerine getirilmiş, idare zarara uğramamış, ilk kez yaşanan bir aksaklıkta iki yıllık yasak verilmişse, sürenin ölçülülüğü davada ayrı bir iptal sebebi olarak ileri sürülür.

Yasak Yalnız Şirkete mi, Ortaklara da mı Uygulanır?

Yasak, şirketle sınırlı kalmaz: şahıs şirketinde bütün ortaklar, sermaye şirketinde sermayenin yarısından fazlasına sahip gerçek veya tüzel kişi ortaklar da aynı kararla yasaklanır (4734 m.58/2; 4735 m.26/2). Bu kişilerin ortağı olduğu başka şirketler de aynı ölçütle yasağa girer: yasaklanan kişi bir şahıs şirketinde ortaksa o şirket, bir sermaye şirketinde sermayenin yarısından fazlasına sahipse o sermaye şirketi de yasaklanır.

Bu kural yasaklamanın etkisini katlar. Bir limited şirkete verilen bir yıllık yasak, şirketin çoğunluk hissedarının yönettiği ikinci bir inşaat şirketini de ihale dışında bırakabilir. Bu yüzden ortakların da davacı olarak yer alıp kendi haklarındaki yasağın iptalini istemesi gerekir. Danıştay’ın aşağıdaki kararlarından birinde dava, şirket ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı tarafından birlikte açılmıştı.

Yasaklama kararı yürürlüğe girene kadar da bir yasak işler: fiili tespit edilen istekli, o ihaleye alınmadığı gibi aynı idarenin sonraki ihalelerine de katılamaz (4734 m.58/3; 4735 m.26/3). Bu ara dönemdeki engel, idarenin tespitine dayanır; yasaklama kararı hiç verilmezse ya da süresinden sonra verilirse bu da davada tartışılır.

Yasaklama Davasında Kararı Düşüren Noktalar Nelerdir?

Yasaklama kararları, en çok fiilin gerçekten isteklinin kendisinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, 45 günlük süre ve sürenin ölçülülüğü yönlerinden iptal edilir. Dava dilekçesini bu üç başlık etrafında kurun ve her birini belgeyle destekleyin.

Fiil sizden mi kaynaklandı?

Sahte belge iddiasında idarenin “belge geçersiz” tespiti ile “isteklinin sahte belge kullandığı” sonucu aynı şey değildir. Danıştay 13. Daire, malı tedarik edecek üretici firmanın personel hatasıyla eğitim materyalini yerli malı belgesi diye göndermesi üzerine verilen bir yıllık yasaklamayı hukuka aykırı buldu. Aynı kararda Daire, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin önceki davada belgenin yalnız geçerliliğinin incelendiğini, sahte olup olmadığına dair bir değerlendirme yapılmadığını vurguladı. Belgeyi kimden aldığınızı, gerçek belgenin ihale tarihinde var olup olmadığını ve hatanın kimden çıktığını yazışmalarla gösterin.

Karar 45 gün içinde mi verildi?

Yasaklama kararı, fiilin tespit edildiği tarihi izleyen en geç 45 gün içinde verilir ve en geç 15 gün içinde Resmî Gazete’ye gönderilir (4734 m.58/4; 4735 m.26/4). Tespit tarihi, olayın yaşandığı gün değildir. Danıştay 13. Daire, ihaleyi yapan idarenin yasaklamanın gereğinin yapılmasını bakanlığa bildirdiği tarihi tespit tarihi saydı; ancak olaydan yaklaşık üç yıl sonra, beraat kararına rağmen ve yeni bir tespit olmadan üst sınırdan verilen yasaklamayı hukuka aykırı buldu. Dosyada idarenin olay tarihindeki tutumunu, sözleşmeye devam edip etmediğini ve hukuk birimi görüşlerini mutlaka isteyin.

Yetki, gerekçe ve süre tayini

Kararı veren makamın 58/1’de sayılan yetkili makam olup olmadığına bakın; belediye ihalesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, il özel idaresinde İçişleri Bakanlığı yetkilidir. Kararda hangi bendin uygulandığı, fiilin ne olduğu ve sürenin neden alt sınırda değil de daha yüksek belirlendiği açıkça yazılmalıdır. Gerekçesiz bir süre tayini, idarenin takdir yetkisini denetlenemez kılar ve iptal sebebi olarak ileri sürülür.

Dava Sürerken İhalelere Girebilir miyim? Yürütmenin Durdurulması

Hayır, yürütmenin durdurulması kararı alınmadıkça giremezsiniz; dava açılması yasaklama kararının uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27/1). Karar Resmî Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer ve Kamu İhale Kurumu yasaklılar sicilini tutar (4734 m.58/4). Yani dava sürerken açılan ihalelerde teklifiniz yasaklı olduğunuz için değerlendirilmez.

Yürütmenin durdurulması için iki şart birlikte aranır: işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız bir zarar doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması (İYUK m.27/2). Zararı somut gösterin: teklif vermeye hazırlandığınız ihaleler, devam eden işler, şirketin ciro içinde kamu ihalelerinin payı, çalışan sayısı. Mahkeme yürütmenin durdurulmasını teminat karşılığında verebilir (m.27/6). Dilekçe yapısı için yürütmenin durdurulması talepli iptal davası dilekçesi örneğine bakabilirsiniz.

Yasaklama davası ivedi usule tabi olmadığı için yürütmenin durdurulması isteminin reddine karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde bir defaya mahsus bölge idare mahkemesine itiraz edebilirsiniz; itiraz üzerine verilen karar kesindir (İYUK m.27/7). İhale işlemlerine karşı açılan ivedi davalarda bu itiraz yolu yoktur; iki davayı karıştırmayın.

Ceza Davası Açıldıysa Yasaklama Ne Olur?

Yasak fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa idare savcılığa suç duyurusunda bulunur ve kamu davası açılan kişiler ile ortakları yargılama sonuna kadar kamu ihalelerine katılamaz (4734 m.59/1-2). Bu engel idarenin yasaklama kararından ayrıdır ve kamu davasının açılmasıyla başlar. Ceza davasında en sık karşılaşılan suç ihaleye fesat karıştırmadır:

TCK 235/1: (1) Kamu kurumu veya kuruluşları adına yapılan mal veya hizmet alım veya satımlarına ya da kiralamalara ilişkin ihaleler ile yapım ihalelerine fesat karıştıran kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Mahkûmiyet hâlinde ceza mahkemesi, cezanın yanında, idarenin yasaklama süresinin bitiminden itibaren uygulanmak üzere bir yıldan üç yıla kadar ayrı bir yasak verir; mükerrer mahkûmiyette yasak süreklidir (4734 m.59/1, 59/3; 4735 m.27). Suçun unsurlarını ve ceza miktarını ihaleye fesat karıştırma cezası yazısında, sahte belgeye dayalı dosyaların ceza boyutunu resmi belgede sahtecilik cezası yazısında anlattım.

Beraat kararı idari yasaklamayı kendiliğinden kaldırmaz, çünkü yasak fiilin idari yönden tespiti ceza mahkûmiyetine bağlı değildir. Ama beraat, özellikle fiilin hiç gerçekleşmediği ya da isteklinin fiille ilgisi olmadığı sonucuna dayanıyorsa, idare mahkemesinde en güçlü delillerden biri olur. Ceza dosyası sürerken idare davası beklemez; iki dosyayı birlikte takip edin ve ceza mahkemesindeki tanık ve bilirkişi raporlarını idare davasına sunun.

İptal Kararından Sonra: Tazminat, İstinaf ve Sicilden Silinme

İptal davasıyla birlikte, yasaklama yüzünden uğradığınız maddi ve manevi zarar için tam yargı davası da açılabilir; iptal kararından sonra ayrıca da açılabilir (İYUK m.12). Danıştay’ın yukarıda andığım sahte belge kararında şirket ve ortağı, iptalle birlikte manevi tazminat da istemişti ve Daire tazminat isteminin yeniden değerlendirilmesini istedi. Kaçırılan ihaleler, gelir kaydedilen teminat ve itibar kaybı için belgeleri baştan toplayın; dava dilekçesinde istenen miktarı gösterin (İYUK m.3/2-d). Tam yargı davasının genel kurallarını tam yargı davası maddesinde bulabilirsiniz.

İdare mahkemesinin kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır (İYUK m.45/1). Bölge idare mahkemesi kararına karşı Danıştay’da temyiz yolu açıktır; yukarıdaki iki karar da bu yoldan Danıştay 13. Daire önüne gelmiştir. İdare, iptal kararının gereğini kararın tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde yerine getirir (İYUK m.28/1); kesinleşmeyi beklemeden iptal edilen yasağın Kamu İhale Kurumu sicilinden kaldırılmasını yazıyla isteyin.

Yaşanmış Olaydan

Elektrik tesisatı işleri yapan bir müvekkilim şirket, bir belediyenin yapım ihalesinde iş deneyim belgesinin sahte olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmış, birkaç ay sonra da şirket ile yüzde altmış hissedarı hakkında iki yıllık yasaklama kararı Resmî Gazete’de yayımlanmıştı. Şirket yöneticisi bana yayımdan üç hafta sonra geldi; o güne kadar Kamu İhale Kurumu’ndaki eski başvurunun her şeyi kapsadığını düşünmüştü.

Süreyi Resmî Gazete tarihinden saydık ve davayı şirket ile ortak adına, yürütmenin durdurulması istemiyle açtık. Belgeyi şirkete, işi alt yüklenici olarak birlikte yaptıkları firmanın düzenlettiğini, belgedeki işin gerçekten yapıldığını ve hakedişlerin şirket hesabına geldiğini banka kayıtlarıyla gösterdik. Ayrıca kararda iki yıllık sürenin neden seçildiğinin hiç gerekçelendirilmediğini ileri sürdük.

Mahkeme yürütmenin durdurulması istemini reddetti, bölge idare mahkemesine itirazımız da sonuç vermedi; şirket bir yılı aşkın süre ihalelere giremedi. Esas hakkındaki kararda ise mahkeme belgenin sahteliğini sabit buldu, ama üst sınırdan verilen sürenin gerekçesiz olduğunu kabul ederek işlemi iptal etti. İdare yeni bir kararla daha kısa bir süre belirledi. Dosya bana şunu gösterdi: yasaklama davasında esasta kazanmak her zaman zamanında kazanmak demek değildir, yürütmenin durdurulması istemini ilk dilekçede en güçlü hâliyle kurmak gerekir.

Danıştay Kararları

Danıştay 13. Daire, 23.12.2025 tarihli, 2025/2340 E., 2025/4100 K.

Bir belediyenin kamera kurulumu ihalesinde şirketin teklifi, sunduğu yerli malı belgelerinden birinin İstanbul Sanayi Odasınca düzenlenmediği anlaşılınca değerlendirme dışı bırakılmış, ardından şirket ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı bir yıl süreyle bütün kamu ihalelerinden yasaklanmıştı. Üretici firma, personel hatasıyla eğitim materyalini şirkete gönderdiğini ve gerçek belgenin mevcut olduğunu bildirmiş; Oda da gerçek belgenin ihale tarihinde geçerli olduğunu doğrulamıştı. İdare mahkemesi yasaklamayı iptal edip manevi tazminata kısmen hükmetmiş, bölge idare mahkemesi ise kararı kaldırıp davayı reddetmişti. Danıştay 13. Daire, hatanın malı tedarik eden üretici firmadan kaynaklandığını, önceki davada belgenin yalnız geçerliliğinin incelendiğini, sahteliği konusunda değerlendirme yapılmadığını belirterek bölge idare mahkemesi kararını bozdu ve manevi tazminat isteminin de yeniden değerlendirilmesini istedi. Belge geçersiz diye istekli sahte belge kullanmış sayılmaz.

… davacı şirketin malı tedarik edeceği üretici firmanın hatası sebebiyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan 1 (bir) yıl yasaklanmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır …

… Dairemiz kararında ihaleye katılımda sunulan belgenin geçerli olup olmadığına yönelik bir değerlendirme yapılmış olup davacı tarafından sunulan belgenin sahte olduğuna yönelik herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır …

↑ Metne dön

Danıştay 13. Daire, 19.11.2025 tarihli, 2025/2009 E., 2025/3591 K.

Bir şirket, kamu iktisadi kuruluşunun hurda nakliye işini yürütürken 2020’de taşınan hurdanın bir kısmının farklı yere götürüldüğü iddiasıyla soruşturma açılmış, idarenin hukuk birimi o dönemde sözleşmenin feshini ve yasaklamayı uygun görmemiş, şirket aynı kurumla yeni sözleşme imzalayıp çalışmaya devam etmişti. Ceza davasında sanıklar beraat etti; buna rağmen idare 2023’te aynı olaya dayanarak şirketi iki yıl süreyle ihalelerden yasakladı. Danıştay 13. Daire, 45 günlük sürenin başlangıcının idarenin durumu bakanlığa bildirdiği tarih olduğunu ve bu sürenin aşılmadığını kabul etti; ancak olaydan yaklaşık üç yıl sonra, beraat kararına rağmen ve yeni bir somut tespit olmadan üst sınırdan yasaklama verilmesini hukuka aykırı bularak davanın reddine ilişkin kararları bozdu. Sürenin şekli olarak korunması, geç ve gerekçesiz yasaklamayı kurtarmaz.

… idarenin ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa, yasaklama kararının gereğinin yapılmasını bildirdiği tarih, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihtir …

… olay nedeniyle yürütülen ceza yargılaması sonucunda sanıklar hakkında da beraat kararı verilmesine rağmen olay tarihinden yaklaşık üç yıl sonra aynı maddi olaya dayanılarak ve önceki değerlendirmelerin aksini gösterecek yeni ve somut bir tespit de ortaya konulmaksızın 4735 sayılı Kanun uyarınca üst sınırdan ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmesinde hukuka uygunluk …

↑ Metne dön